کاهش فروش اوراق در حراج‌های آخر سال

آخرین گزارش منتشر شده مربوط به حراج اوراق مالی اسلامی نشان از روند نزولی فروش اوراق دارد.

کد خبر: ۱۵۱۱۵۴

تاریخ: ۱۹ اسفند ۱۴۰۰ - ۱۱:۵۷

اقتصاد۲۴- در هفته گذشته با توجه به نزدیکی به پایان سال گمانه‌زنی مبنی بر آن بود که دولت عملکرد خود را در دو حراج باقی مانده در زمینه فروش اوراق بهبود ببخشد و به هدف گذاری خود یعنی فروش ۲۰۰‌هزار میلیارد تومان برساند.
اما بررسی گزارش حراج این هفته نشان می‌دهد که درکل ۲۵۰‌میلیارد تومان اوراق مالی اسلامی دولتی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی خریداری شده است. این درحالی است که در هفته منتهی به ۱۱ اسفندماه مجموعا میزان ۲۴/ ۲‌هزار میلیارد تومان اوراق مالی اسلامی دولتی توسط بانک‌ها و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی خریداری شده بود.
این رقم نشان‌دهنده آن است که علاوه بر کاهش چشمگیر فروش اوراق در این هفته، بانک‌ها در این حراج سهمی نداشته اند و اوراق فروخته شده در این هفته تنها توسط اشخاص حقیقی و حقوقی خریداری شده است.

جزئیات حراج اوراق

جدیدترین گزارش عملیات حراج اوراق در هفته منتهی به ۱۸ اسفند ماه منتشر شد. مکانیزم حراج اوراق، سیاستی است که برای پوشش غیر‌تورمی کسری بودجه از سال گذشته توسط وزارت امور اقتصادی از سال گذشته در دستور کار قرار گرفته است.
بنابر آمار رسمی، این حراج، سی پنجمین مرحله از حراج اوراق مالی اسلامی دولتی در سال‌جاری است. در این حراج ۲۵۰‌میلیاردتومان اوراق دولتی در بازار سرمایه به افراد حقیقی و حقوقی فروخته شد؛ بنابراین می‌توان گفت به صورت کلی میزان ۲۵۰‌میلیارد تومان اوراق مالی اسلامی دولتی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی خریداری شده است. در مرحله قبلی این حراج یعنی در ۱۱ اسفند سال‌جاری مبلغ ۲۴/ ۲‌هزار میلیارد تومان (همت) اوراق مالی اسلامی دولتی توسط بانک‌ها و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی خریداری شده بود.
گزارش عملیات حراج اوراق این هفته نشان می‌دهد که بانک‌ها در این حراج سهمی نداشته‌اند. در نهایت این گزارش بیانگر آن است که میزان اوراق خریداری شده در این مرحله کاهش چشمگیری داشته است. در این مرحله از حراج اوراق، سه اوراق «اراد ۱۰۰»، «اراد ۱۰۱» و «اراد ۱۰۲» فروخته شد.
نوع اوراق عرضه شده از نوع مرابحه عام، کوپن دار و با تواتر پرداخت سود ۶ ماهه (پرداخت کوپن دوبار در سال) است. نرخ بازده تا سر‌رسید به ترتیب ۴۰/ ۲۱‌درصد، ۲۰/ ۲۱‌درصد و ۹۸/ ۲۱‌درصد است.

تصویر حراج اوراق در سال‌جاری

بررسی آمار‌های مربوط به حراج اوراق در سال‌جاری بیانگر چند نکته است. در ابتدا آنکه در سال‌جاری ۳۵ مرحله عملیات حراج اوراق اجرایی شده که در سه مرحله آن هیچ اوراقی فروخته نشده است. در این ۳۵ مرحله دو مرتبه بیش از ۱۰ همت تامین مالی صورت گرفته است که این دو مرحله در تابستان بوده است.
نکته دیگر آن است که در ماه‌های فروردین، اردیبهشت و مهر امسال هیچ عملیات حراجی صورت نگرفته است. از طرف دیگر آمار‌های رسمی منتشر شده، نشان دهنده آن است که تامین مالی دولت در فصول مختلف به صورت نوسانی بوده است، به نحوی که در تابستان و زمستان (تا هفته سوم اسفند) از این نظر رکورددار بوده‌اند.

بیشتر بخوانید: رشد همگانی صندوق‌های ETF در هفته گذشته

میزان فروش اوراق در این فصول به ترتیب معادل ۶/ ۴۰ همت و ۲۱ همت بوده است. پاییز و بهار در رتبه بعدی قرار دارند. آمار فروش اوراق در این فصول به ترتیب معادل ۷/ ۱۶ همت و ۶/ ۲ همت گزارش شده است. بنابر آمار‌های رسمی هفته گذشته دولت توانسته بود حدود ۱۶۵ همت از بازار حراج اوراق تامین مالی کند.
بنا برآن بوده است که دولت به میزان ۲۰۰ همت از محل تامین مالی کند و این به آن معناست که تا هفته گذشته ۸۳‌درصد از هدف‌گذاری دولت تحقق یافته است.
گمانی‌زنی‌ها مبنی بر آن بود که ممکن است دولت در دو مرحله باقی مانده از حراج اوراق تا پایان سال عملکرد خود را بهبود بخشد تا به هدف گذاری خود نزدیک شود. اما گزارش منتشر شده در این هفته نه تن‌ها نشان‌دهنده بهبود عملکرد نیست، بلکه نسبت به هفته گذشته روند نزولی را در پی گرفته است.

چگونگی دریافت سفارش اوراق

بر اساس گزارش بانک مرکزی، وزارت امور اقتصادی و دارایی الزامی به پذیرش کلیه پیشنهاد‌های دریافتی یا فروش کلیه اوراق عرضه شده در حراج را ندارد. بانک مرکزی سفارش‌های دریافت شده را به منظور تصمیم‌گیری به آن وزارتخانه ارسال و وزارتخانه مزبور نسبت به تعیین سفارش‌های برنده اقدام می‌کند. در نهایت، عرضه اوراق به تمامی برندگان انجام می‌شود.
بانک مرکزی بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۰ مجاز به خرید و فروش اوراق مالی اسلامی دولت در بازار ثانویه اوراق است. کارگزاری این بانک ضمن تامین زیرساخت معاملات و برگزاری حراج، تعهدی نسبت به حجم و قیمت اوراق مالی اسلامی دولتی فروش رفته نداشته و اوراق مزبور را در بازار اولیه به منظور تامین مالی دولت خریداری نخواهد کرد.

موضع توافق خرید باز در هفته جاری

بررسی آمار‌های پولی ایران بیانگر آن است که دولت دوازدهم برای جبران کسری بودجه در ماه‌های ابتدایی سال سقف برداشت از منابع تنخواه گردان بانک مرکزی را پر کرد. این مساله باعث شد دولت جدید توان برداشت از این منابع را نداشته باشد.
با توجه به پیش‌بینی بانک مرکزی از وضعیت نقدینگی در بازار بین بانکی، موضع عملیاتی بانک مرکزی در این هفته توافق خرید باز بوده است. از این رو، بانک به اجرای عملیات بازار باز در قالب توافق بازخرید به مبلغ ۳/ ۹۰‌هزار میلیارد تومان اقدام کرد. بانک مرکزی در چارچوب مدیریت نقدینگی مورد نیاز بازار بین بانکی ریالی، عملیات بازار باز را به صورت هفتگی و موردی اجرا می‌کند.
موضع عملیاتی این بانک (خرید یا فروش از طریق ابزار‌های موجود) بر اساس پیش‌بینی وضعیت نقدینگی در بازار بین بانکی و با هدف کاهش نوسانات نرخ بازار بین بانکی حول نرخ هدف، از طریق انتشار اطلاعیه در سامانه بازار بین بانکی اعلام می‌شود.
متعاقب اطلاعیه مزبور، بانک‌ها و موسسات اعتباری غیربانکی می‌توانند در راستای مدیریت نقدینگی خود در بازار بین بانکی، نسبت به ارسال سفارش‌ها تا مهلت تعیین شده از طریق سامانه بازار بین بانکی اقدام کنند.
بانک‌ها و موسسات اعتباری غیربانکی می‌توانند در روز‌های شنبه تا چهارشنبه از اعتبارگیری قاعده‌مند (دریافت اعتبار با وثیقه از بانک مرکزی) مشروط به در اختیار داشتن اوراق مالی اسلامی دولتی و در قالب توافق بازخرید با نرخ سقف دالان نرخ سود (۲۲درصد) استفاده کنند.

منبع: دنیای اقتصاد