بازگشت امید به فضای مذاکراه

رضایت طرف‌ها برای نشستن پشت میز مذاکرات برجام

توافق باید ظرف چند هفته آینده به دست آید، در غیر این صورت هر چه به زمان انتخابات میان دوره‌ای کنگره امریکا نزدیک می‌شویم، مذاکرات پیچیده‌تر خواهد شد و خصوصا طرف امریکایی بیش از پیش تحت فشار تحولات درونی خود قرار خواهد گرفت و چه بسا بعد از آن دیگر تن به مذاکره ندهد.

کد خبر: ۱۶۱۷۱۲

تاریخ: ۰۶ تير ۱۴۰۱ - ۱۱:۲۰

اقتصاد۲۴- طی پنج روز گذشته، تحرکات دیپلماتیک برای احیای مذاکرات برجام سرعت تندی به خود گرفت. در حالی که سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، چهارشنبه هفته گذشته به تهران آمد و قبل از آنکه با همتای ایرانی اش، حسین امیرعبداللهیان، دیدار کند، همان شب با سید ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوری کشورمان دیدار کرد. روز پنج شنبه اما، بخش عمده‌ای از اظهارات وزرای امور خارجه ایران و روسیه درباره برجام و مذاکرات هسته‌ای و چگونگی رسیدن به توافق بود.

از آن سو، در حالی که لاوروف در تهران به سر می‌برد، رابرت مالی در اروپا میهمان جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و معاونش انریکه مورا در رستورانی در بروکسل بود. مورا با انتشار تصویر خود در توئیتر پنهان نکرد که گفت وگوهایشان بر سر میز شام، در حالی که لباس غیررسمی پوشیده بودند، درباره ایران و مذاکرات هسته‌ای بود.

فردای آن روز، اعلام شد که بورل و مورا با پیشنهاد امریکایی‌ها به ایران می‌آیند. آن‌ها جمعه شب وارد تهران شدند و صبح روز شنبه مورد استقبال وزیر امور خارجه ایران قرار گرفتند. آن‌ها بعد از سه ساعت و نیم مذاکره پشت در‌های بسته و در حالی که خبرنگاران بیرون از محل مذاکرات منتظر مذاکره کنندگان بودند، در میان آنان حاضر شدند و کنفرانس مطبوعاتی خود را برگزار کردند. از چهره‌های دو طرف می‌توان تشخیص داد که مذاکرات نتیجه بخش بود. انریکه مورا با خبرنگاران خوش و بش می‌کرد و خنده‌های خود را از دوربین خبرنگاران پنهان نمی‌کرد، اما در پاسخ به پرسشی که از او پرسیده شد آیا مذاکرات هفته آینده نهایی خواهد شد، گفت نه، مدت زمانی طول می‌کشد، اما امیدواریم به توافق برسیم.

اظهارات بورل نیز امیدبخش بود. او گفت که من به تهران آمدم تا بن بست مذاکرات را بشکنم، و تاکید کرد که "ما قرار است در روز‌های آتی مذاکرات را از سر بگیریم. اینکه می‌گویم روز‌های آتی واقعا روز‌های آتی و فورا. قرار است به سرعت بن بست به وجود آمده را بشکنیم و تنشی که در روز‌های گذشته وجود داشته است را متوقف کنیم. " وی همچنین به جنگ اوکراین نیز اشاره کرد و گفت بعد از جنگ، روسیه به ادامه مذاکرات تمایل نداشت، اما ایرانی‌ها خود با طرف روسی مذاکره کردند و توانستند توجهش را به ادامه مذاکرات جلب کنند.

بیشتر بخوانید: ادامه مذاکره، انتخاب مشترک تهران و واشنگتن

دیروز یکشنبه، بورل گفت که مذاکرات در یکی از کشور‌های حاشیه خلیج فارس از سر گرفته می‌شود. ساعاتی بعد از آن، یک دیپلمات ایرانی به شبکه خبری الجزیره خبر داد که مذاکرات احتمالا در قطر از سر گرفته خواهد شد. یک منبع آگاه به نگارنده گفت که مذاکرات این بار دست کم دو تا سه هفته به طول خواهد انجامید، ولی امیدواری بسیاری هست که این بار همه چیز تمام شود و مذاکرات به نتیجه برسد. این منبع تاکید کرد، از مرحله اختلافات نظر‌های داخلی عبور کرده ایم و به یک جمع بندی نهایی رسیده ایم و انتظار داریم این بار مذاکرات به نتیجه نهایی برسد.

در دیدار بورل با دریادار علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان که آخرین دیدار او با مقامات ارشد کشورمان در سفرش به تهران بود نیز به نظر می‌رسید دو طرف از مذاکراتشان رضایت دارند. بورل با اشاره به گفت وگوی خود با مقامات آمریکایی پیش از سفر به تهران گفت: "دولت بایدن به‌دلایل مختلف به‌دنبال دستیابی به توافق برای احیای برجام است. " در این دیدار شمخانی نیز گفت: "به دنبال توافقی قوی، قابل اتکاء و پایدار هستیم. "

بورل بامداد یکشنبه نیز درباره دستاورد سفر خود به تهران در توئیتی تاکید کرد: بن‌بست به وجود آمده در مذاکرات وین را رفع کردیم و آن را به عنوان دستاورد مهم سفرش بر شمرد.

این نشان می‌دهد که گشایشی در روند مذاکرات به وجود آمده است و دو طرف خود را برای توافق نهایی آماده می‌کنند. به نظر می‌رسد آنچه باید توافق شود میان ایران و امریکاست و چیزی باقی نمانده تا طرف تروئیکای اروپایی، روسی و چینی نیز لازم باشد در مذاکرات – هر کجا که برگزار شود – حاضر شوند. بی شک این گشایش بدون نرمش دو طرف در مواضع خود امکان پذیر نبوده است.

نرمشی که به نظر می‌رسد تا آن اندازه باشد که دو طرف را به میز مذاکرات برگرداند و به پایان موفقیت آمیز آن امیدوار شوند. بورل تاکید دارد که باید ظرف دو تا سه هفته آینده به توافق رسید و دوربین‌های خاموش شده آژانس در ایران مجددا روشن شوند در غیر این صورت به گفته او باید برجام را پایان یافته تلقی کرد. این بدان معناست که او برای نتیجه نهایی مذاکرات زمان نهایی تعیین کرده و بر این باور است که باید توافق ظرف دو تا سه هفته آینده حاصل شود. پیش از این بورل هیچ گاه از زمان لازم برای نهایی شدن مذاکرات صحبت نمی‌کرد، اما این بار برای نخستین بار از تعیین مدت زمانی برای رسیدن به توافق صحبت می‌کند.

نکته‌ای که بسیاری بر آن باور دارند این است که توافق باید ظرف چند هفته آینده به دست آید، در غیر این صورت هر چه به زمان انتخابات میان دوره‌ای کنگره امریکا نزدیک می‌شویم، مذاکرات پیچیده‌تر خواهد شد و خصوصا طرف امریکایی بیش از پیش تحت فشار تحولات درونی خود قرار خواهد گرفت و چه بسا بعد از آن دیگر تن به مذاکره ندهد. این را هم باید در نظر داشت که شرایط سیال است و هر لحظه امکان دارد اتفاقی پیش بینی نشده رخ بدهد و همه چیز را تحت تاثیر قرار دهد. همان طور که جنگ اوکراین روی داد و مذاکرات را تحت تاثیر خود قرار داد.

منبع: آرمان امروز