آیا خارجی ها بنزین ایرانیان را ارزان تر می خرند؟!

محاسبات با بررسی اسناد شرکت پالایش نفت آبادان نشان می دهد که هر لیتر بنزین صادراتی در سال ۱۳۹۹ به قیمت حدود ۴۲۹۰ تومان به مشتری خارجی فروخته شده است یعنی این ادعا که قیمت بنزین بر اساس فوب خلیج فارس چند برابر نرخی است که مردم ایران خریداری می کند، لااقل در سال ۱۳۹۹ صحت نداشته باشد.

کد خبر: ۱۶۵۱۰۵

تاریخ: ۰۹ مرداد ۱۴۰۱ - ۲۲:۱۵

اقتصاد۲۴- ابهام عجیب تر در سند مربوط به درآمدهای داخلی پدیدار شده است چراکه مطابق آن، هر لیتر بنزینی که به داخل فروخته شده است حدود ۵۱۵۳ تومان حساب شده است!

تاکنون صورت های مالی بیش از ۳۷۰ شرکت زیر مجموعه نهادهای دولتی منتشر شده است. سال ها عدم انتشار عمومی گزارشات این شرکت ها در خصوص وضعیت خود انتقادات فراوانی را به وجود آورده بود که سرانجام در بهار ۱۴۰۱ بخشی ازصورت های مالی این شرکت ها در سامانه کدال قرار گرفت.
در بخش نهم این گزارش به بررسی مهم ترین نکات صورت های مالی یکی دیگر از این شرکت ها پرداخته شده است.

شرکت پالایش نفت آبادان

شرکت پالایش نفت آبادان به عنوان یکی از شرکت های فرعی شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران فعالیت می کند.

حوزه فعالیت این شرکت مطابق اساسنامه آن عبارت است از:

احداث، راه اندازی و بهره برداری از کارخانجات صنعتی به منظور تولید، بازاریابی، فروش، صدور انواع محصولات نفتی، شیمیایی و مشابه

-دریافت، معاوضه و خرید خوراک پالایشگاه از شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی پخش و پالایش فرآورده های نفتی، شرکت ملی گاز ایران و یا هر عرضه کننده داخلی و خارجی دیگر

تولید فرآورده های نفتی از قبیل بنزین، نفت سفید، نفت گاز، نفت کوره، سوخت هواپیما و ...

این شرکت در مجموع ۶۹۳۹ نیروی انسانی رسمی، قراردادی، پروژه ای و خدماتی در اختیار دارد.

سود و زیان شرکت پالایش نفت آبادان

این شرکت در پایان سال مالی ۱۳۹۹ با وجود درآمد عملیاتی ۱۰۱ هزار میلیاردتومانی، ۴۱۳ میلیاردتومان سود خالص حاصل کرده است رقمی که در مقایسه با زیان خالص ۳۸۰۰ میلیاردتومانی سال ۹۸ حاکی از افزایش قابل توجهی است. البته این افزایش در حالی رخ داده است که درامدهای عملیاتی سال ۱۳۹۹ این شرکت نسبت به درآمدهای عملیاتی سال ۱۳۹۸، بیش از ۱۱.۵ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است.

راز افزایش سود این پالایشگاه در بررسی یادداشت های توضیحی صورت مالی منتشر شده در سال های ۱۳۹۹ و صورت مالی ۱۳۹۸ است که اطلاعات روشن کننده ای از سال ۱۳۹۷ نیز در آن قید شده است.

بهای تمام شده درآمدهای عملیاتی شرکت پالایش آبادان

صورت های مالی این شرکت نشان میدهد که در فاصله تنها دوسال، درآمدهای عملیاتی شرکت از ۵۲ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۷ به ۱۰۱ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۹ جهش پیدا کرده است. علت این امر را می توان در مصوبه شورای عالی سران قوا در سال ۱۳۹۸ دانست که تصمیم گرفته شد بهای بنزین داخلی افزایش یابد. استدلال موافقان این طرح در سال مذکور به این صورت بود که درپی افزایش نرخ ارز در کشور، نرخ ریالی هر لیتر بنزین بیشتر از رقمی که مردم پرداخت می کردند بود لذا دولت برای کاهش این فاصله اصطلاحا دست به واقعی کردن قیمت ها زده است.

از سوی دیگر با افزایش درآمدهای عملیاتی، بهای تمام شده این درآمدها نیز با جهش مواجه بوده است به گونه ای که بهای تمام شده درآمد عملیاتی این شرکت از حدود ۴۷ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۷ به حدود ۹۵ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۹ رسیده است.

صورت های مالی بیانگر این نکته است که این جهش ها به دلیل افزایش نرخ تسعیر ارز در صورت های مالی این سال ها از ۱۵ هزار تومان به ازای هر یورو به ۲۷ هزار تومان رسیده است.

به طور خلاصه می توان گفت که اگرچه افزایش نرخ ارز در کشور منجر به افزایش درآمدهای این شرکت از طریق افزایش نرخ ریالی بنزین شده است، اما هزینه های آن را نیز به طرز شگفت آوری افزایش داده است.

در جدول زیر نرخ افزایش درآمدهای عملیاتی و بهای درآمدهای عملیاتی در این سال ها را مشاهده می کنید:

افزایش سال ۹۸ نسبت به سال ۹۷

افزایش سال ۹۹ نسبت ب سال ۹۸

درآمدهای عملیاتی

۷۰درصد

۱۳درصد

بهای تمام شده درآمدهای عملیاتی

۸۵درصد

۸ درصد

از سوی دیگر یک تفاوت اصلی در سود و زیان خالص این شرکت در سال های مورد اشاره دیده می شود که حائز اهمیت فراوانی است.

در سال ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ یکی از دلایل افزایش مبلغ زیان خالص شرکت، محاسبه هزینه کاهش ارزش موجودی ها بوده است که در تشکیل زیان عملیاتی نقش به سزایی دارد. از سوی دیگر در سال ۱۳۹۹ این هزینه در صورت های مالی دیده نمی شود و به جای آن درآمد ارزیابی موجودی ها باعث جهش سود عملیاتی شده است.

حال با تمام این اوصاف باید دید چرا در سال ۹۹ علی رغم افزایش ۱۱.۵ هزار میلیارد تومانی درآمد عملیاتی و سود عملیاتی ۹.۷ هزار میلیارد تومانی تنها ۴۱۳ میلیارد تومان سود حاصل شده است؟

پاسخ این سوال بازهم در نرخ ارز است. صورت مالی شرکت نشان می دهد که مبلغ ۹.۲ هزار میلیارد تومان هزینه غیرعملیاتی از میزان سود عمالیاتی این شرکت کسر شده است که بنابر یادداشت های توضیحی، این مبلغ بابت تسویه بدهی ارزی شرکت در قبال تسهیلاتی بوده که از چین اخذ شده است. اما چرا نرخ ارز در این میان مهم است؟ بنابر گزارش حسابرسان نرخ یوان محاسبه شده برای پرداخت این بدهی ۳۴۸۷ تومان است یعنی افزایش نرخ ارز حتی هزینه های مرتبط با تسویه بدهی های ارزی این شرکت را نیز افزایش داده است.

معمای نرخ بنزین جهانی!

همانطور که گفته شد در سال ۹۸ یعنی نقطه عطف جهش درآمدهای این پالایشگاه به منظور آنچه که یارانه پنهان بنزین خوانده می شد، نرخ فروش این فراورده نفتی به مردم افزایش یافت.
حامیان این طرح نرخ بازار سیاه دلار در کشور را مبنای محاسبه قیمت یک لیتر بنزین در کشورهای همسایه قرار می دادند و می گفتند نرخ ریالی بنزین باید افزایش یابد تا هم از قاچاق سوخت جلوگیری شود و هم یارانه پنهان حذف شود. این دسته از کارشناسان همچنین معتقد بودند که نرخ بنزین پس از رسیدن به قیمت ۳ هزار تومانی برای هر لیتر، بازهم با قیمت واقعی خود فاصله دارد و باید این نرخ چند برابر افزایش پیدا کند.

حالا صورت های مالی سال ۱۳۹۹ یعنی سال بعد از اجرای طرح بنزینی، نشان دهنده یک نکته ابهام برانگیز است.

در سند مربوط به درآمدهای عملیاتی این پالایشگاه در سال ۱۳۹۹ میزان فروش و نرخ فروش بنزین صادراتی در این سال مشخص شده است.

محاسبات خبرنگار جماران نشان می دهد، هر لیتر بنزین صادراتی در این سال به قیمت حدود ۴۲۹۰ تومان به مشتری خارجی فروخته شده است یعنی این ادعا که قیمت بنزین بر اساس فوب خلیج فارس چند برابر نرخی است که مردم ایران خریداری می کند، لااقل در سال ۱۳۹۹ صحت نداشته باشد.

اما ابهام عجیب تر در سند مربوط به درآمدهای داخلی پدیدار شده است چراکه مطابق آن، هر لیتر بنزینی که به داخل فروخته شده است حدود ۵۱۵۳ تومان حساب شده است.

یعنی به طور واضح قیمت بنزین فروخته شده به مشتری خارجی در سال ۱۳۹۹ ارزان تر از بنزین فروخته شده به مشتری داخلی بوده است.

در عین حال با توجه به اینکه دولت بنزین را با دو نرخ ۱۵۰۰ تومانی و ۳۰۰۰ هزار تومانی به مردم می فروشد، ما به تفاوت این نرخ با نرخ فروش پالایشگاه به عنوان یارانه در جدول درآمدهای عملیاتی مشخص کرده اند. حال اگر به صورت مالی درآمد عملیاتی ناشی از صادرات برگردیم متوجه می شویم که ستون یارانه آن با عدد صفر پُر شده است.

در یادداشت توضیحی ۲-۵ صورت مالی این شرکت، به صراحت مشخص شده است که از قبال همین نحوه محاسبه مبلغ ۴۳ هزار میلیارد مابه تفاوت یارانه و نرخ مصوب دولت به عنوان درآمدهای عملیاتی این شرکت افزوده شده است.

نکته مهم دیگر مسئله یارانه پنهان است. همانطور که گفته شد قیمت بنزین با جهشی مواجه شد که عمده ترین دلیل اتخاذ آن سیاست، کاهش یارانه های پنهانی بود که دولت برای بنزین می پرداخت.

بر اساس صورت های مالی سال ۱۳۹۸ و ۱۳۹۸ و همچنین اطلاعاتی که در خصوص سال ۱۳۹۷ در صورت مالی سال ۱۳۹۸ آمده است می توان روند تغییرات مقداری آنچه که یارانه پنهان خوانده می شود را به دست آورد.

در همین خصوص مبالغ اظهار شده تحت عنوان یارانه پنهان به ازای هر لیتر در سال های ۱۳۹۷، ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ محاسبه شده است.

سال ۱۳۹۹

سال ۱۳۹۸

سال ۱۳۹۷

سال

۳۶۸۸

۳۵۲۹

۱۸۵۶

مبلغ (تومان)

این جدول نشان می دهد، هدف اصلی طرح افزایش قیمت بنزین که کاهش میزان یارانه پنهان بنزین بوده نه تنها محقق نشده است بلکه منجر به افزایش مبلغ یارانه پنهان ادعایی شده است.