سعید محمد، اخراج برای ارتقا یا انزوا؟

رمزگشایی از فرجام زودهنگام یک رئیس!

دیران مناطق آزاد همیشه زیر فشار‌های سیاسی بوده. اند. سعید محمد نیز از این قاعده مستثنی نبود. با این تفاوت که این بار، قالیباف مانند یک سال قبل دو پای خود را در یک کفش کرده بود کــه او باید برود.

کد خبر: ۱۷۱۶۴۶

تاریخ: ۲۲ مهر ۱۴۰۱ - ۱۰:۲۱

اقتصاد۲۴- چند روز پیش پایگاه خبری وزارت امور اقتصادی و دارایی خبر داد که پس از موافقت رئیس‌جمهور با درخواســت وزیر اقتصاد مبنی‌بر تغییر دبیر شورای عالی مناطق، سید احســان خاندوزی طی حکمی نصرالله ابراهیمی را به ســمت سرپرســت دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی منصوب کرد. در خبر رســمی به برکناری یا کناره گیری سعید محمد از مناطق آزاد اشاره نشده بود، اما این معنی را می‌داد که آقای محمد دیگر مشاور رئیس‌جمهوری و دبیر شورای عالی مناطق آزاد نیست.

انتشار این خبر موجی از گمانه‌زنی‌ها را ایجاد کرد. برخی گفتند ســعید محمد به زودی با مقامی بالاتر وارد دولت خواهد شد و برخی معتقد بودند مرد جوان قربانی اختلاف‌نظر‌های شدید با محمدباقر قالیباف شده است. خلاصه هرکس چیزی گفت تا اینکه یک گزارش در روزنامه جام‌جم و یک نوشته روشنگرانه از محمد مهاجری، نگاه‌ها را به سمتی دیگر جلب کرد. اما نکته جالب این بود که رســانه‌های دولت از کنار خبر برکناری سعید محمد از دبیرخانه مناطق آزاد، ساده و سریع گذشتند، حتی انتصاب سرپرست جدید که به‌تازگی از معاونت مناطق آزاد برکنار شده بود برایشان بی‌اهمیت بود.

روزنامــه جام‌جــم در گزارشــی نوشــت:طی هفته‌های اخیر انتقاد به عملکرد مناطق آزاد بســیار زیاد شــد، اما مســئولان این حوزه سکوت را به پاسخگویی ترجیح دادند. حتی چندین بار در حوزه مقابله با فرار مالیات که رویکرد اصلی دولت سیزدهم بــود، انتقاداتی مطرح می‌شد که این اقدام باعث کاهش سرمایه‌گذاری می‌شود در حالی که دولت با شرکت‌های صوری قصد مقابله داشت. این روزنامه اصولگرا همچنین نوشت: چندی پیش دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی از دستیابی به تراز تجاری مثبت ۳۵ میلیون دلاری مناطــق آزاد برای اولین بار بعد از ۳۰ سال فعالیت این مناطق خبر داد. حال این ســوال مطرح می‌شود کــه آیا مثبت شــدن تراز تجاری مناطــق آزاد در پی افزایش صادرات بوده است؟ با توجه به آمارها، مثبت یا متعادل شدن تراز تجاری مناطق آزاد در کشور، نتیجه کاهش واردات به مناطق آزاد بود نه افزایش و رشد تولیدات صادرات محور. به عبارت دیگر طی سال‌های گذشته در عملکرد صادراتی مناطق آزاد ایران اتفاق جــدی رخ نداد بلکه میــزان واردات به مناطق کاهش پیدا کرد.

در همین زمینه محمد مهاجری فعال رسانه‌ای اصولگرا نیــز در یادداشــتی در کانــال تلگرامــی شــخصیاش نوشـت: در این عزل بی‌سروصدا، واقعیت‌هایی وجود دارد که دولتی‌ها دلشان نمی‌خواهد شفاف بیان شود منظور آقای مهاجری چیست؟ شاید اصل قضیه به همان گمانه‌زنی انتخاباتی برمی‌گردد که درباره او مطرح بود. سال گذشته سعید محمد گزینه وزارت راه‌وشهرسازی توسط رئیسی بود؛ اما برای قالیباف، سعید محمد خط قرمز به‌شمار می‌رفت و رئیس مجلس دلش نمی‌خواســت سعید محمد را در لباس وزارت ببیند، به خصوص اینکه در برابر چشمان او در جلســه علنی مجلس بنشیند و احیانا رای اعتماد هم بگیرد.

به این ترتیب با وجود فشــار‌های قالیباف، گزینه رئیسی تغییر کرد و رستم قاسمی جایگزین او شد. آقای رئیسی در جلـه رای اعتماد هم اعتراف کرد که گزینه‌اش برای وزارت راه، فردی غیر از رستم قاسمی بود. او اسم سعید محمد را نیاورد، اما گفت، چون می‌خواهد با مجلس تعامل کند از گزینه خود صرف‌نظر کرده است. سعید محمد پس از آن مدتی بی‌سروصدا بود تا اینکــه به دبیری شورای عالی مناطق آزاد انتخاب شد. البته واضح بود که سیاستمدار جوان دنبال پســتهای بالاتر از این است. ابراهیم رئیسی که پیروز انتخابات شد، برخی تبلیغ می‌کردند، او معاون اول است. اما ظاهرا به وزارت هم راضی بود. وقتی فهرست کابینه منتشر شد، نامــی از محمد نبود و او در انتظار ســمت جدید نشست؛ اما ســمت دبیری شورای عالی مناطق آزاد هم با تاخیر از سوی رئیسی به او اعلام شد. محمــد مهاجری معتقد اســتدجســته‌وگریخته خبر‌هایی شــنیده می‌شد که فشار‌هایی برای عدم صدور حکم انتصاب او وجــود دارد. اما ظاهرا رئیسی تصمیم داشت جبران مافات کند و انتصاب اورا قطعی کند. حکم را البته طبق قانون، وزیر اقتصاد امضا کرد، هرچند که مدیریت مناطق آزاد، در محدود وزارت اقتصاد نمی‌گنجید. البته مناطق آزاد که سعید محمد سکانش را در دست گرفت، جای کمی نیست و سیاستمداران همواره به مناطق آزاد به عنوان حیاط‌خلوت خود می‌نگرند و تلاش‌هایی که برای افزایش تعداد این مناطق از سوی مجلس صورت گرفته و می‌گیرد که به عقیده آقای مهاجری، نشان می‌دهدنان گرمی در تنور مناطق آزاد پخته می‌شود.

اختلاف با وزیر اقتصاد؟

برخی رسانه‌ها ریشه برکناری سعید محمد را اختلاف‌نظر احسان خاندوزی در وزارت امور اقتصادی و دارایی می‌دانند، اما این گمانه‌زنی از آن جهت نادرست است که قد و قواره سعید محمد از احسان خاندوزی بالاتر است یا دستکم خودش اینگونه می‌پندارد. در عین حال برخی رسانه‌ها از جمله اکوایران نوشته‌اند گمانه‌زنی‌ها خبر از اختلاف او با رئیس‌جمهــور و کابینه میدهد. زیرا در این مدت عزل و نصب‌های سعید محمد مورد تایید بسیاری از اطرافیان رئیس‌جمهور و برخی چهره‌های با نفوذ خارج از دولت نبود. اما نکته دیگر تصمیمات مدیریتی او از جمله موضوع خصوصی‌سازی کیش ایر بود که منجر به اختلاف شدید او با وزیر امور اقتصادی و دارایی شد. به گزارش اکوایران، در این مدت محمــد، خــود در ســاختار وزارت اقتصاد حرکت نمی‌کرد و جایگاهش را فراتر از فرمانبرداری از احسان خاندوزی می‌دانســت. در جلســه شــورای مدیــران شــرکت نمی‌کرد در حالی که بــه لحاظ سازمانی زیرمجموعــه ایــن وزارتخانــه بود. رفتار محمد مورد نقد بدنه مدیریتی ایــن وزارتخانه بــود.

بیشتر بخوانید: ابراهیمی دبیر مناطق آزاد شد + سوابق

این رویکردش بهانه‌ای شد تا ضعف عملکردش در مناطق آزاد از طرف منتقدان برجسته شود و اپوزیسیون محمد پروژه برکناری او را کلید بزنند. در این بین برخی تحلیلگران بر این باورند، خــروج محمد از مناطق آزاد به معنای ســکوی پرش او به سمت وزارت تعــاون، کار و رفاه اجتماعی اســت. امــا برخی دیگر خــروج او را پایــان حیــات اداری‌اش در دولت رئیســی می‌خوانند. موضوعی که با انتصاب جانشینش محتمل‌تر است. البته مدیران مناطق آزاد همیشه زیر فشار‌های سیاسی بوده. اند. سعید محمد نیز از این قاعده مستثنی نبود. با این تفاوت که این بار، قالیباف مانند یک سال قبل دو پای خود را در یک کفش کرده بود کــه او باید برود. محمد مهاجری هم به این فشــار‌ها اشاره کرده و نوشته: وزیر اقتصاد هم به‌عنوان امضاکننده حکم، آنقدر قدرتمند نیست که در برابر فشار‌های مجلس مقاومت کند. طبیعی بود که وا بدهد و رئیس‌جمهور را به کنار گذاشتن سعید محمد متقاعد کند. شاید آقای رئیسی هم موضوع آنقدر برایش مهم نیســت که بــرای بقای ســعید محمد با قالیبــاف وارد نزاع شود.

کسی از پشت پرده این کش‌مکش‌ها خبر درستی ندارد و شاید ریشه دعوا همان‌ها باشد که نوشتیم و دیگران هم نوشته‌اند، اما هرچه هست فعال از ابعاد آن اطلاعی در دست نیست. ناظران می‌گویند دولــت ابراهیم رئیســی را باید دولتی ملوک‌الطوایفی دانســت، با این قید کــه طوایف در آن، چهره‌ها و گروه‌های سیاسی‌اند. او سهم اصولگرایان تندرو و امام صادقی‌ها و فعالان جبهه پایداری را داده و الان اگر جنگی هست جنگ داخلی بین همین گروه‌ها و افراد برای افزایش قدرت و نفوذشــان در دولت است. یا شاید آنگونه که محمد مهاجری نوشــته هنوز افراد منتظرالریاست فراوانی هســتند که با فشــار به وزیر اقتصــاد، او را ناگزیر بــه حــذف ســعید محمد و منصوبــان او کردند تا پســت‌هایی را که بــه زودی خالی می‌شــود به افراد جدید واگذار کند و ســهم‌خواهی‌ها وارد مرحله جدیدی شود.

منبع: سازندگی