تجارت خارجی ایران در نیمه اول امسال چه شرایطی داشت؟

آمار اعلام‌شده از میزان ارزش دلاری واردات کشور در نیمه نخست امسال نیز نشان می‌دهد این شاخص از ۴۴ میلیارد و ۳۹۰ میلیون دلار در نیمه نخست سال گذشته به ۳۰ میلیارد و ۴۴۳ میلیون دلار در ۶ ماهه ابتدایی امسال رسیده است.

کد خبر: ۲۱۱۴۵۷

تاریخ: ۱۰ مهر ۱۴۰۲ - ۰۸:۱۰

اقتصاد۲۴-با وجود اینکه جزییاتی از آمار تجارت خارجی ایران در نیمه اول امسال منتشر نشده، اما روز گذشته، رییس کل گمرک ایران، وضعیت صادرات و واردات در ۶ ماهه ابتدایی امسال را تشریح کرد. در خبری که روابط عمومی گمرک ایران منتشر کرده مشخص شده که با وجود افزایش نزدیک به ۲۴ درصدی ارزش «وزنی» کالای صادراتی ایران در نیمه اول امسال نسبت به نیمه اول سال گذشته، اما ارزش دلاری نسبت به بازه زمانی مشابه در سال گذشته پایین آمده است.

آمار‌های ارایه‌شده نشان می‌دهد که حجم تجارت خارجی کشور دچار کاهش شدید شده که تاثیر خود را روی «کسری تجاری» کشور گذاشته است. چنانکه کسری تجاری کالا‌های غیر نفتی ایران در نیمه نخست امسال نسبت به نیمه نخست سال گذشته به اندازه ۴ میلیارد دلار بدتر شده است. کسری تجاری از تفاضل صادرات به واردات به دست می‌آید. این شاخص به نوعی نشان‌دهنده «وزن تجاری» یک کشور است.

اگر کسری تجاری منفی باشد؛ حاکی از این است که وزن واردات نسبت به صادرات بالاتر بوده و ارز بیشتری برای تامین کالا استفاده شده است. برعکس، زمانی که کسری تجاری مثبت است؛ نشانگر ورود ارز به کشور و رشد بخش واقعی اقتصاد است. به نقل از رییس کل گمرک ایران، ارزش دلاری صادرات در ۶ ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۲ به ۲۴ میلیارد و ۱۴۴ میلیون دلار رسیده است. این آمار نشان می‌دهد ارزش دلاری صادرات کالا‌های غیر نفتی ایران در نیمه نخست امسال نسبت به موقعیت مشابه خود در سال گذشته بیش از ۴۲ درصد افت کرده است. به‌طوری‌که به کمترین میزان خود در سه سال اخیر رسیده است.

بیشتر بخوانید:چرا در تابستان امسال بنگاه‌های تولیدی با کاهش سفارش‌ها مواجه شدند؟

روند ارزش دلاری صادرات از ۶ ماهه نخست سال ۱۳۸۸ تا همین بازه در سال جاری نشان می‌دهد دو رکورد صادراتی در سال‌های ۹۲ و ۱۴۰۱ ثبت شده است. رکورد صادراتی ثبت‌شده در سال گذشته با ۴۲ میلیارد دلار بالاترین سطح ارزش دلاری صادرات در ۶ ماهه‌های نخست بازه زمانی بررسی شده بوده است. از سوی دیگر کمترین میزان صادرات کشور مربوط به سال ۹۸ بوده که ارزش دلاری صادرات در نیمه نخست این سال به ۱۲ میلیارد و ۳۳۰ میلیون دلار رسیده است.

آمار اعلام‌شده از میزان ارزش دلاری واردات کشور در نیمه نخست امسال نیز نشان می‌دهد این شاخص از ۴۴ میلیارد و ۳۹۰ میلیون دلار در نیمه نخست سال گذشته به ۳۰ میلیارد و ۴۴۳ میلیون دلار در ۶ ماهه ابتدایی امسال رسیده است. به عبارت دیگر در این مدت ارزش دلاری واردات کشور بیش از ۳۱ درصد کاهش یافته و به حداقل خود در ۵ سال اخیر رسیده است.

روند ارزش دلاری واردات از ۶ ماهه‌های ابتدایی ۱۴ سال گذشته نشان از دو رکورد مهم در سال‌های ۹۸ و ۱۴۰۱ در کشور دارد. طبق آمار‌ها بالاترین سطح ارزش دلاری واردات در این بازه زمانی متعلق به سال ۸۸ بوده و پس از آن در سال گذشته بیشترین ارزش وارداتی کشور در شش‌ماهه نخست سال رخ داده است. در سمت دیگر ماجرا کمترین میزان واردات در ۱۴ سال گذشته قرار دارد که مربوط به سال ۱۳۹۲ می‌شود. میزان واردات در این سال ۱۹ میلیارد و ۸۴۰ میلیون دلار گزارش شده است.

از میزان صادرات و واردات یک کشور متغیر مهم دیگری استخراج می‌شود که برای بررسی بهتر عملکرد بازرگانی کشور‌ها اهمیت دارد. این متغیر ارزش تجارت خارجی است که از مجموع ارزش صادرات و واردات یک کشور به دست می‌آید. این متغیر نشان می‌دهد کل میزان تجارت یک کشور با دنیا چه میزان بوده است.

کمترین حجم تجارت خارجی نیمه نخست سال در ۵ سال گذشته

طبق گفته‌های رییس کل گمرک کشور، حجم تجارت خارجی در نیمه نخست امسال به بیش از ۵۴ میلیارد دلار رسیده که نسبت به نیمه نخست سال گذشته ۳۶.۸ درصد افت کرده است. آمار‌ها حاکی از آن است که حجم تجارت کشور به کمترین میزان خود در ۶ ماهه‌های ابتدایی پنج سال گذشته رسیده است.

روند ارزش تجارت خارجی کشور در نیمه نخست سال‌ها در ۱۴ سال گذشته نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۱ بیشترین حجم تجارت خارجی کشور در سال‌های اخیر اتفاق افتاده است. ارزش صادرات در این سال بیش از ۸۶ میلیارد دلار بوده که از حجم تجارت خارجی در زمان برجام نیز بیشتر بوده است.

نیمه نخست ۱۴۰۲؛ واردات نسبت به صادرات شتاب بیشتری گرفت

طبق یافته‌ها، میزان تراز تجاری کشور در نیمه نخست امسال به منفی ۶ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار رسیده که نسبت به ۶ ماهه ابتدایی سال گذشته ۴ میلیارد دلار بدتر شده است. به بیان دیگر در ۶ ماهه ابتدایی سال جاری ارزش واردات کشور حدود ۶ میلیارد دلار بیشتر از ارزش صادرات بوده و بالاترین کسری تجاری شش‌ماهه ایران را در سه سال اخیر رقم زده است.

اگر روند ۱۴ ساله تراز تجاری کشور را در نیمه نخست سال‌ها بررسی کنیم بهترین وضعیت تراز تجاری کشور متعلق به سال ۹۲ بوده است. در این سال میزان صادرات کشور ۱۱.۷ میلیارد دلار بیشتر از میزان واردات بوده است. در سمت مقابل نامناسب‌ترین وضعیت تراز تجاری با منفی۳۳.۴ میلیارد دلار مربوط به سال ۱۳۸۸ بوده است.

چه کالا‌هایی بیشتر وارد شدند؟

اگر گوشی تلفن همراه را که همواره یکی از پرتقاضاترین کالا‌های وارداتی محسوب می‌شود؛ کنار بگذاریم، حجم عظیمی از واردات ایران به کالای خوراکی و نهاده‌هایی که در نهایت برای کالای خوراکی استفاده می‌شود، اختصاص دارد. در واقع این کالاها، جزو رده کالای اساسی قرار می‌گیرند.

در نیمه اول امسال ۱۱ میلیون تن انواع کالا‌های اساسی به ارزش ۹ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار وارد کشور شده که با اختصاص ۶۲.۴۷ درصد از وزن و ۲۹.۹۵ درصد از ارزش کل واردات در مقایسه با مدت مشابه سال قبل افزایش ۱.۵ درصدی در وزن و کاهش ۶.۱۴ درصدی در ارزش داشته است.

رییس کل گمرک ایران با اشاره به اینکه بیشترین افزایش ارزش کالا‌های وارداتی در بین ۱۰ قلم عمده به ترتیب شامل روغن خام سویا با رشد ۱۸۸.۵۳ درصدی، جو با رشد ۱۳۷۴.۷۴ درصدی و گوشی‌های تلفن همراه با رشد ۱۳۴.۹۴ درصدی بوده است، در خصوص بیشترین کاهش ارزش کالا‌های وارداتی در بین ۱۰ قلم عمده در این مدت گفت: برنج با ۴۹.۷۸ درصد، گندم با ۴۹.۲۳ درصد و روغن پالم با ۱۲.۷۰ درصد بیشترین کاهش را دارا بودند.

چه کالا‌هایی بیشتر صادر شدند؟

بخش بزرگی از صادرات ایران را هم کالا‌های وابسته به نفت، گاز و پتروشیمی‌ها تشکیل می‌دهند که در رده «کالای غیرنفتی» قرار می‌گیرند و مشخص نیست چه زمانی قرار است این روند تغییر کند.

در بین اقلام عمده کالا‌های صادراتی بیشترین افزایش به لحاظ ارزش در این مدت به گاز طبیعی مایع‌شده با ۱۲۴.۷۹ درصد، گاز‌های نفتی و هیدروکربور‌های گازی شکل مایع‌شده با ۴۹.۲۷ درصد و اوره با ۴۱.۱۲ درصد و بیشترین کاهش در ارزش کالا‌های صادراتی به متانول با ۲۳.۵۳ درصد، پروپان مایع‌شده با ۱۸.۸۴ درصد و میلگرد با ۱۲.۵۷ درصد اختصاص داشته است.