بند حاشیه‌ساز بودجه ۱۴۰۳ امروز تعیین‌تکلیف می‌شود

ورق بورس امروز بر می‌گردد؟

امروز در صحن علنی مجلس درخصوص یکی از مهم‌ترین ابهامات بازار سهام تصمیم‏گیری خواهد شد که شاید حل و فصل این موضوع، در حکم پایانی بر مسیر نزولی یازده روزه نماگر اصلی بازار سهام باشد. بند «س» تبصره۶ قانون بودجه که یکی از داغ‏ترین اخبار محافل و رسانه‌های اقتصادی بوده در جلسه امروز تعیین تکلیف خواهد شد.

کد خبر: ۲۳۹۹۲۵

تاریخ: ۲۵ ارديبهشت ۱۴۰۳ - ۰۸:۴۷

اقتصاد۲۴-  بر اساس نظر کارشناسان این بند مالیاتی، مشارکت مردم را هدف قرار داده است و این تبصره می‌تواند در حکم مانعی برای تحقق شعار سال عمل کند. مطابق این تبصره، شرکت‌های کوچک از مالیات معاف می‌شوند، اما شرکت‌های بزرگ سهم بیشتری از محل این مالیات خواهند داشت. فعالان بورسی و اقتصادی درخصوص اصلاح این بند اتفاق نظر دارند و معتقدند که در صورت تصویب این بند، بازار سهام متضرر خواهد شد. در روز‌های گذشته، کلیات این بند مورد تایید قرار گرفته، اما هنوز توافقی بر سر جزئیات آن نشده است.

پس از ۳۳ روز فرسایشی و طاقت‌فرسا در بازار سرمایه به نظر می‌رسد رفتار و الگوی معاملاتی سهامداران نیز دستخوش تغییراتی شده است. برعکس تجربیات گذشته که صعود نرخ در بازار ارز منجر به رشد بازار سهام می‌شد، از ابتدای سال نماگر‌های سهامی نه در رویارویی با رشد ارز صعود کردند و نه در مواجهه با کاهش قیمت ارز. وضعیت بورس به جایی رسیده که حتی وجود محرک فصل مجامع نیز نتوانست بورس را وادار به نشان دادن واکنش مثبت کند. فضای کم‌رمق بازار باعث شده شاخص کل تنها در یازده روز معاملاتی دو کانال مهم را از دست بدهد و هرچه می‌گذرد بیشتر از قله اردیبهشت ۱۴۰۲ فاصله می‌گیرد. با این وجود سه عامل اصلاح بند بورسی مالیاتی، تخفیف ۱۵‌درصدی نرخ خوراک پتروشیمی‌ها و نتیجه جلسه مشترک روسای سازمان‌های بورس و برنامه‌و‌بودجه می‌تواند عامل رشد بازار شود.

شاید بتوان یک تعبیر مشخص از رفتار معامله‌گران را بیان کرد. ریسک‌های معاملاتی، چه در فاز صعودی و چه نزولی، بازار را با رکود مواجه می‌کند. این اتفاق به دلیل ایجاد ترس از دست رفتن ارزش دارایی‌ها سبب صف‌آرایی برای فروش و حتی ایجاد حباب منفی در قیمت سهام می‌شود. البته بورس تهران نیز تجربیات این‌چنینی کم نداشته است.

بیشتر بخوانید: بورس چه زمانی نفس راحت می‌کشد؟

در واقع می‌توان گفت از سال ۹۹ بازار سهام به‌کرات دچار اصلاحی فرسایشی شده است و سهامداران برای ماه‌های متمادی استراتژی احتیاط پیشه کرده‌اند و بعضا نیز به در بسته خورده‌اند. ردیابی رفتار معامله‌گران حقیقی نشان‌دهنده این است که صف‌نشینی آن‌ها رابطه مستقیمی با واقعیت‌های اقتصادی کشور و آنچه در این بخش رخ داده داشته است. به این ترتیب با توجه به فضای مبهم و ناپایدار اقتصادی، نمی‌توان سطح انتظارات از میزان تاب‌آوری سهامداران در مواجهه با وضعیت مذکور را بالا برد.

با توجه به اینکه در سال‌های اخیر بازار سرمایه به‌شدت تحت‌تاثیر ریسک‌های اقتصادی و غیر‌اقتصادی از روند صعودی بازمانده است، سهامداران نیز به این واقعیت پی برده‌اند که نوسانات قیمت سهام رابطه مستقیمی با وضعیت متغیر‌های اثرگذار و ریسک‌های گوناگون دارد. به‌ویژه اینکه تجربه نشان می‌دهد در جایی که حتی ریسک‌های غیراقتصادی فروکش کرده‌اند، برخی از سیاستگذاری‌های اقتصادی به عنوان مانعی جدی در برابر عملکرد مطلوب بنگاه‌های اقتصادی و کسب سود واقعی عرض‌اندام کرده‌اند. سهامداران نیز به‌ناچار برای یافتن راه فرار از این دور باطل، طبیعتا به سمت در‌های خروج می‌روند. به این ترتیب در بازاری که رسیدن به یک سود واقعی و پایدار با ابهامات فراوان مواجه باشد و چشم‌انداز روشنی نتوان برای آن به تصویر کشید، ورود به «فاز رکود فرسایشی» دور از انتظار نیست.

پابرجایی شرایط فوق در وهله نخست می‌تواند ورود سهامداران به یک راه احتمالی را مسجل کند. در این شرایط خروج پول سرعت خواهد گرفت و کفه داد‌وستد‌ها به‌سختی به سمت تقاضا متمایل خواهد شد. شاید در نگاه اول رفتار انتخابی سهامداران جذاب نباشد، اما در عمل وقتی بورس در عبور از رکود، تعلل می‌کند، نمی‌توان انتظار داشت سهامداران عمدتا خرد تا این حد بتوانند فرازوفرود‌های فرسایشی قیمت‌ها را هضم کنند. آنچه از ابتدای سال در بازار سهام رخ داده است به‌وضوح بر این نکته تاکید می‌کند. کارشناسان بازار سرمایه بر این باورند که در مقطع کنونی بورس با مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و سیاسی، چه در داخل و چه در خارج از کشور، درگیر است. این موضوع می‌تواند عملکرد و سودآوری بنگاه‌های اقتصادی را مورد هدف قرار دهد.

به همین دلیل سال ۱۴۰۳ یکی از دشوارترین سال‌ها برای بورس تهران است. در همین رابطه احمد اشتیاقی، کارشناس بازار سرمایه، با اشاره به روند نزولی بورس از هفته دوم اردیبهشت، اظهار کرد: تا زمانی که بازار با یک محرک مثبت و خبر مثبت روبه‌رو نشود، نوسانات ریزشی ادامه دارد. این در حالی است که در روز‌های گذشته بازار بعد از خبر تامین مالی دولت از طریق فروش اوراق، وارد مخمصه جدیدی شده است. اگر تا هفته‌های قبل امیدواری اندکی در خصوص احتمال کاهش نرخ بهره وجود داشت، اکنون این سناریو از روی میز معامله‌گران حذف شده است. به این ترتیب خرید سهام دیگر منطقی نخواهد بود. اگرچه نرخ بهره برای کنترل تورم ابزاری مهم محسوب می‌شود، اما از آنجا که دستکاری نرخ بهره نیازمند اجرایی شدن چندین پیش‌شرط است که در ایران برقرار نیست، نرخ بهره اثرات منفی زیادی بر بورس و حتی وضعیت اقتصادی کشور گذاشته است و سبب تحمیل فشار مضاعف به بانک مرکزی نیز خواهد شد.

در انتظار شوک مثبت

روند بازار سرمایه بعد از سال ۹۹ نشان می‌دهد این بازار تا چه میزان «خبرمحور» است؛ بنابراین وقتی همه اخبار علیه بازار سرمایه است، اصلاح و ریزش متوقف نخواهد شد. دلار نیز در روز گذشته نشان داد که مقاومت چندانی برای عقبگرد قیمتی ندارد و حتی به سمت کانال ۶۰هزار تومان حرکت کرد. نوسانات کاهشی قیمت دلار به عنوان یکی از عوامل موثر در عقبگرد بازار سهام مطرح است. طبیعتا در شرایطی که بازار‌های موازی در حال ریزش هستند، حرکت خلاف این مسیر تنها در صورتی محقق خواهد شد که شوک ناشی از اخبار مثبت در زمین بورس‌بازان بنشیند. در حال حاضر اوضاع به نفع بورس نیست. شاخص سهام از ابتدای سال نه‌تن‌ها بازدهی مثبت را درکارنامه خود ثبت نکرده بلکه ۱.۵۶درصد از ارتفاع خود را از دست داده است.

یازده روز است که شاخص کل بورس در یک وضعیت قرمز به سر می‌برد. این نماگر که در هفته نخست اردیبهشت توانست صعودی قابل‌توجه را به ثبت برساند، در روز‌های گذشته به سبب تردید سرمایه‌گذاران در بازار، نشانه‌ای از رونق را به نمایش نگذاشت. با‌این‌حال برخی از کارشناسان بازار سرمایه بر این باورند که اصلاح بند (س) تبصره ۶قانون بودجه ۱۴۰۳ و حذف محدویت‌های مشوق‌های مالیاتی می‌تواند امیدواری جدیدی را در بازار ایجاد کند. علاوه بر این موضوع بازار در انتظار یک تصمیم بزرگ است. این موضوع مهم که می‌تواند محرک بازار سهام باشد امروز (سه‌شنبه) در صحن علنی مجلس بررسی خواهد شد.

پیشنهاد تخفیف ۱۵درصدی نرخ خوراک مایع پتروشیمی‌ها اگر با موافقت روبه‌رو شود، برای بازار از اهمیت فراوانی برخوردار است. همان‌طور که می‌دانیم اتفاقات منفی در خصوص نرخ خوراک پتروشیمی‌ها بورس را از اردیبهشت ۱۴۰۲ در منگنه معاملاتی قرار داد. اکنون در صورت موافقت با تخفیف ۱۵درصدی به صنایع مرتبط، سناریوی حرکت بورس به سمت رونق جدی خواهد شد. نتیجه جلسه سازمان بورس با رئیس‌جمهور برای بورسی‌ها بسیار مهم است؛ بنابراین جلسه هیات دولت برای سرمایه‌گذاران بسیار مهم است و تصمیمات نهایی در زمینه بازار سرمایه تکلیف بازار را تا حدودی روشن خواهد کرد.

در جلسه مشترک روسای سازمان بورس و اوراق بهادار و سازمان برنامه‌وبودجه، پیش‌شرط‌های استفاده از ظرفیت‌های بازار سرمایه برای تحقق رشد اقتصادی و مسوولیت دولت برای ایجاد فضای مطمئن و آرام در بورس مورد بحث قرار گرفت. در این جلسه مشترک که با حضور اعضای شورای عالی بورس، مدیران ارکان بازار سرمایه، فعالان بازار سرمایه و نمایندگانی از ناشران و نهاد‌های مالی بازار در سازمان برنامه‌وبودجه برگزار شد، جلب اعتماد سرمایه‌گذاران و ثبات در قواعد اقتصادی دو پیش‌شرط استفاده از ظرفیت‌های بالای بازار سرمایه برای تحقق رشد اقتصادی دانسته شد. اما باید دید سرانجام این رفت‌و‌آمد‌ها به کجا خواهد انجامید.

بورس می‌تواند در صورت محقق شدن این موضوعات وارد مرحله صعود شود. بررسی‌ها حکایت از این واقعیت دارد که بورس در شرایط کنونی با توجه به سخت‌تر شدن سیاست‌های پولی در کشور، برای عبور از دوران رکودی خود کار سختی را در پیش خواهد داشت. مضاف بر این، فاصله حدود ۴۳درصدی نرخ دلار نیمایی با بازار آزاد به برخی خوش‌بینی‌ها درخصوص بسته شدن شکاف عمیق موجود میان قیمت رانتی و نرخ بازاری می‌افزاید.

یکی از مهم‌ترین مسائلی که می‌تواند امیدواری را به بازار سهام در راستای تداوم کاهش در نرخ دلار آزاد تزریق کند، این است که می‌تواند ارزش فروش ریالی در نماد‌های ریالی بازار را افزایش دهد و سبب شود این دسته از نماد‌ها از این طریق بر بازار سهام اثر بگذارند. اما با نگاهی اجمالی می‌توان دریافت که فعالان بورسی در روز‌های اخیر میل چندانی به معامله کردن ندارند و حتی اگر نسبت به آینده خوش‌بین هم باشند، سعی می‌کنند تا تعیین‌تکلیف وضعیت متغیر‌ها فعلا جانب احتیاط را در پیش بگیرند.