برای مجموعه‎ «کویر» از طاهر پور حیدری

طاهر پورحیدری متولد سال ۱۳۶۳ رفسنجان، کارشناس ارشد نقاشی از دانشگاه هنر تهران، در روز‌های پایانی آذرماه ۱۴۰۳ مجموعهی آثارش را با نام «کویر» در گالری هما به نمایش گذاشت. این مجموعه شامل قابهایی از بنا‌های مختلف در شهر‌های کویری و اشاراتی مبتنی بر این سبک معماری است که از لحاظ فرم و محتوا میتوان آن را به مثابهی هوایی تازه در فضای هنر امروز ایران دانست.

کد خبر: ۲۷۶۳۴۷

تاریخ: ۰۸ دی ۱۴۰۳ - ۱۵:۲۴

اقتصاد۲۴- غزاله نوریان - نوستالژی، تنها کلافی در هم تنیده از غم‎ها و دلتنگی‎های ناشناخته نیست؛ این مفهوم در ساحت هنر به مثابه‎ی محمل برای مفاهیمی است که از تضارب نور‌ها و رنگ‎ها پدید می‎آیند و قاب‎های ساده و آشنایی می‎سازند که گاه می‎تواند تبلور مفاهیم مهمی در فرهنگ باشد. تصاویر ساده‎ای، چون نور زرد بعدازظهر بر دیوار آجری یک خانه‎ی قدیمی در حاشیه‎ی کویر؛ این جوهره‎ی اصلی آثار طاهر پورحیدری است.

طاهر پورحیدری متولد سال ۱۳۶۳ رفسنجان، کارشناس ارشد نقاشی از دانشگاه هنر تهران، در روز‌های پایانی آذرماه ۱۴۰۳ مجموعه‎ی آثارش را با نام «کویر» در گالری هما به نمایش گذاشت. این مجموعه شامل قاب‎هایی از بنا‌های مختلف در شهر‌های کویری و اشاراتی مبتنی بر این سبک معماری است که از لحاظ فرم و محتوا می‎توان آن را به مثابه‎ی هوایی تازه در فضای هنر امروز ایران دانست.

قاب‎های مجموعه‎ی کویر در نگاه اول مناظر ساده‎ از طبیعت انسانی شده‎ی کویر هستند؛ اما استحکام فرم‎ها و چیره‎دستی نقاش و ایضا جزئیاتی که در آن وجود دارد، نشان می‎دهد که این سادگیِ پس از گذار از پیچیدگی پدید آمده است؛ درست مثل معماری شهر‌های کویری: خالی از پرگویی و تزیین، اما کارآمد و دقیق. خانه‎های کویری عموماً ظاهری ساده دارند. تزیین در آنها در حد اعتدال و در تناسب با طبیعت بی‎پیرایه‎ی کویر است؛ همچنان که کاربرد رنگ در این مجموعه بسیار مینیمال است و هنرمند آگاهانه به جای بهره بردن از نور غروب برای رنگین‎تر کردن فضا (چنانکه در عکاسی مناظر کویری مرسوم است) در تلاش است سادگی و زیبایی ذاتی این سازه‎ها را نشان دهد.

به شکلی استعاری، در پس ظاهر مینیمال خانه‎های کویری، کارکردی بسیار ویژه و متناسب با تاریخ اجتماعی ایران نهفته است. دیدن این فضا‌های پر رمز و راز بیننده را به این فکر مشغول می‎کند که آیا طبیعت وحشی کویر و لزوم زیستن و تاب آوردن در آن، این میزان از هوشمندی را می‎طلبیده است یا این ساختار پیچیده، حاصل مکانیسم‎های دفاعی فرهنگی است که می‎بایست در برابر مهاجمان، همچنان که باید از بیرون ساده به نظر رسید و نگاهی را به خود جلب نکرد، از درون پیچیده بود و هرچه مجهزتر؟

طراحی کلی فضای شهری در گدشته نشان می‎دهد که معماری مدوّر شهرها، کارکردی امنیتی و دفاعی داشته است و این طراحی پیش از هر چیز بر اساس موقعیت خطیر جغرافیای ایران شکل گرفته است. ارگ که مرکز فرماندهی و محل سکونت حاکم شهر است در مرکزی‎ترین نقطه‎ی شهر قرار دارد؛ چرا که باید غیرقابل دسترس‎ترین نقطه باشد و در صورت حمله‎ی احتمالی دشمن، از هجوم بیگانگان در امان بماند؛ زیرا در صورت غلبه این خطر وجود داشته است که شهر به دست دشمن بیفتد.

بعد از ارگ با فاصله‎ی کمی دورتر، «شارستان» و به اصطلاح منطقه‎ی اعیان‎نشین شهر قرار داشته است و بعد «ربض» که نسبت به آن در حاشیه بوده است و بعد «سواد» که آخرین نقطه‎ی اتصال شهر به بیابان است (سیاهی‎ای از شهر که از دور دیده می‎شود). این چینش از لحاظ ارتفاع نیز دارای یک طیف است؛ به نحوی که از ارتفاع ارگ، تمام شهر قابل دیدن است.

در بزرگترین تابلوی مجموعه‎ی کویر که از بلندای یک ارگ ثبت شده است، این ویژگی قابل مشاهده است و به نحوی گزارش این زاویه‎ی دید توسط نقاش، به مثابه‎ی قرار دادن بیننده در مرکزی‎ترین نقطه‎ی این حرکت است. هنرمند، بیینده را در جایگاه راوی قرار می‎دهد و بدین شکل، مخاطب را جانشین خود می‎کند تا در دیدن تمام این سرگذشت با او شریک باشد و ایضاً این نکته مهم را به ما یادآور می‎کند که وقتی از ابداعات، تخیلات و انتزاعات بی‎رویه -که ذات پاک هنر را می‎آلاید- فاصله بگیریم، حقیقت به تنهایی، خود را با روشنگرانه‎ترین وجه آشکار می‎کند.

منبع: امتداد