صادرات نفت ایران از یک‌میلیون و ۸۰۰‌هزار بشکه در روز فراتر رفت

با آمدن ترامپ چه تاثیری بر آینده نفت ایران دارد؟

در شرایط کنونی، ایالات‌متحده به‌هیچ‌وجه به‌دنبال افزایش قیمت نفت نیست و برخلاف گذشته، سیاست ثبات و آرامش بازار را دنبال می‌کند. افزایش بهای نفت ناشی از کاهش صادرات ایران، به‌ویژه حذف حدود ۲میلیون بشکه نفت از بازار‌های جهانی، مستقیما با سیاست‌های ایالات‌متحده در تضاد است و موجب ایجاد ناپایداری در بازار انرژی خواهدشد

کد خبر: ۲۷۸۵۲۷

تاریخ: ۱۹ دی ۱۴۰۳ - ۱۲:۵۹

اقتصاد۲۴- در کمتر از دو هفته دیگر، دونالد ترامپ پس از یک وقفه چهار ساله، برای دومین‌بار وارد کاخ‌سفید خواهدشد و به‌عنوان چهل و هفتمین رئیس‌جمهور ایالات‌متحده، مسوولیت اداره امور اجرایی این کشور را بر عهده خواهد گرفت. در این میان، سوالات زیادی مطرح می‌شود که یکی از آنها اثر سیاست‌های جدید ترامپ بر میزان تولید و صادرات نفت ایران در چهار سال‌آینده است.

آمار‌ها و داده‌های معتبر از موسسات بین‌المللی مانند رویترز، بلومبرگ، کپلر، تانکر ترکرز و S&P Global نشان‌دهنده نوسانات چشمگیر تولید و فروش نفت ایران در فاصله زمانی بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ است. پیش از سال‌۲۰۱۸، زمانی‌که ترامپ هنوز از توافق هسته‌ای (برجام) خارج نشده بود، تولید نفت ایران حدود ۳میلیون و ۸۰۰هزار بشکه در روز بود که از این میزان، یک‌میلیون و ۸۰۰هزار بشکه روزانه به مقاصد صادراتی ارسال می‌شد.

این دوره، دوران پایداری نسبی در صنعت نفت ایران به‌شمار می‌رفت، اما پس از خروج ایالات‌متحده از توافق هسته‌ای و آغاز سیاست فشار حداکثری ترامپ در سال‌۲۰۱۸، تولید و صادرات نفت ایران با افت قابل‌توجهی مواجه شد. صادرات نفت ایران در سال‌۲۰۲۰ به کمتر از ۷۰۰هزار بشکه در روز رسیدو تولید نیز به حدود ۲ تا ۲میلیون و ۵۰۰هزار بشکه در روز افت کرد.

این تغییرات نه‌تنها بر اقتصاد ایران بلکه بر معادلات جهانی انرژی نیز تاثیرات گسترده‌ای برجای گذاشت، با این‌حال از سال‌۲۰۲۱، با انتخاب جو بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور ایالات‌متحده و وقوع بحران جنگ روسیه و اوکراین در سال‌۲۰۲۲، تحولات عمده‌ای در عرصه سیاست‌های جهانی انرژی رخ‌داد. این تحولات موجب تغییر معادلات تجاری و سیاسی در زمینه نفت شد و در نتیجه، تولید و فروش نفت ایران از ابتدای سال‌۲۰۲۲ روند صعودی به خود گرفت.

بازگشت به دوران طلایی

طبق گزارش‌های اخیر موسسه تانکر ترکرز، تولید نفت ایران در نیمه دوم دسامبر ۲۰۲۴ از ۳میلیون و ۵۰۰هزار بشکه در روز فراتر رفته و صادرات نیز به حدود یک‌میلیون و ۸۰۰هزار بشکه در روز رسید. این رشد چشمگیر به‌معنای بازگشت ایران به دوران طلایی خود در سال‌۲۰۱۷ است. تحریم‌های نفتی ایران پدیده‌ای نیست که از سال‌۲۰۱۸ به این‌سو به‌وقوع پیوسته باشد. ایران هفت سال‌است که با این محدودیت‌ها دست‌وپنجه نرم‌کرده و در طول این مدت، با وجود فشار‌های شدید، توانسته با استفاده از استراتژی‌های مختلف به‌فروش نفت ادامه و حتی در برخی موارد، به افزایش تولید و صادرات نیز دست‌یافته‌است.

درخصوص تاثیرات احتمالی سیاست‌های ترامپ بر صنعت نفت ایران در چهار سال‌آینده، نظرات ضدونقیضی وجود دارد که برآیند آنها را شاید بشود در یک نکته خلاصه کرد و آن‌هم اینکه حتی با شروع مجدد کمپین فشار حداکثری، فروش نفت ایران، به‌ویژه در بلندمدت، کاهش چشمگیری نخواهد داشت و آمار‌های صادراتی مربوط به سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ هرگز تکرار نخواهد شد. این نظرات بر پایه چندین عامل کلیدی استوار است که در زیر به تفصیل به آنها پرداخته می‌شود.

سیاست ثبات و آرامش

اولین دلیل اینکه در شرایط کنونی، ایالات‌متحده به‌هیچ‌وجه به‌دنبال افزایش قیمت نفت نیست و برخلاف گذشته، سیاست ثبات و آرامش بازار را دنبال می‌کند. تحولات جنگ روسیه و اوکراین در سال‌۲۰۲۲ تاثیرات زیادی بر سیاست‌های انرژی ایالات‌متحده گذاشت. این جنگ باعث افزایش قیمت نفت و تورم جهانی شد و ایالات‌متحده را مجبور کرد تا بخشی از ذخایر استراتژیک نفت خود را برای کنترل قیمت‌ها آزاد کند. در چنین شرایطی، هیچ سیاستمدار آمریکایی به‌ویژه ترامپ، تمایلی به افزایش قیمت نفت نخواهد داشت.

بیشتر بخوانید:از اوائل دسامبر ۲۰۲۴ صادرات نفت با شدت بالا افزایش یافت

افزایش بهای نفت ناشی از کاهش صادرات ایران، به‌ویژه حذف حدود ۲میلیون بشکه نفت از بازار‌های جهانی، مستقیما با سیاست‌های ایالات‌متحده در تضاد است و موجب ایجاد ناپایداری در بازار انرژی خواهدشد، به‌همین‌دلیل آمریکا در سال‌۲۰۲۴ با اتخاذ سیاست‌هایی نظیر محدودکردن قیمت نفت به ۷۵ دلار در هر بشکه، از افزایش قیمت‌ها جلوگیری کرد. دومین عامل کاهش اثر تحریم‌ها نسبت به گذشته این است که تجربه نشان‌داده پالایشگران مستقل چینی موسوم به Teapot، تمایلی به پیروی از سیاست‌های تحریمی ایالات‌متحده ندارند.

سیاست‌های قیمت‌گذاری ایران برای چینی‌ها همواره جذاب بوده و آنها به‌راحتی حاضر نیستند از نفت ایران صرف‌نظر کنند، به‌ویژه در شرایطی که نفت ایران با تخفیف‌های قابل‌توجهی به بازار عرضه می‌شود، چینی‌ها همواره به‌دنبال بهره‌برداری از این مزایا بوده‌اند. سومین دلیل نیز به تجربه گسترده ایران در مقابله با تحریم‌ها طی هفت سال‌گذشته بازمی‌گردد.

مدیریت شرایط بحران

ایران اکنون به‌خوبی می‌داند که چگونه می‌توان با استفاده از استراتژی‌های هوشمندانه، محدودیت‌ها را مدیریت‌کرده و صادرات نفت را ادامه دهد، به‌همین‌دلیل کارشناسان داخلی و تحلیلگران بین‌المللی بر این باورند که فشار‌های اقتصادی ناشی از کمپین فشار حداکثری، این‌بار تاثیرات کوتاه‌مدت‌تری خواهدداشت و ایران به‌سرعت قادر خواهد بود نفت خود را به بازار‌های جهانی بازگرداند.

برای نمونه، تحلیلگران موسسه S&P Global پیش‌بینی می‌کنند که تحریم‌ها تنها حدود ۳۰درصد از صادرات نفت ایران را تحت‌تاثیر قرار خواهند داد و در همین راستا تحلیلگران موسسه Vanda Insights در سنگاپور بر این باورند که فشار ترامپ عمدتا به‌عنوان اهرم فشاری در مذاکرات سیاسی عمل خواهد کرد و تاثیرات اقتصادی آن کمتر از گذشته خواهد بود.

در نهایت، اگرچه سیاست‌های ترامپ ممکن است در کوتاه‌مدت چالش‌هایی برای صنعت نفت ایران به‌وجود آورد، اما به دلیل تقاضای پایدار جهانی برای نفت ایران، به‌ویژه از سوی کشور‌هایی نظیر چین و هند، این تحریم‌ها تاثیرات بلندمدت قابل‌توجهی نخواهند داشت. علاوه‌بر این، تجربه هفت سال‌گذشته ایران در مواجهه با تحریم‌ها و محدودیت‌ها، این کشور را به سمت استراتژی‌های جدید و کارآمد هدایت‌کرده که توانسته‌اند صنعت نفت را دربرابر فشار‌های خارجی مقاوم‌تر کنند. به‌عبارت دیگر، ایران اکنون توانایی بیشتری برای مدیریت بحران‌ها و یافتن مسیر‌های جدید صادراتی دارد.

اتخاذ دیپلماسی هوشمندانه

بهبود روابط بین‌المللی و اتخاذ دیپلماسی نفتی هوشمندانه می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی تاب‌آوری صنعت نفت ایران را افزایش دهد.

در شرایطی که تحریم‌ها همچنان وجود دارند، سیاست‌های دیپلماتیک و اقتصادی متنوع، همچون استفاده از سیستم‌های مالی جایگزین و گسترش همکاری‌ها با کشور‌های آسیایی، می‌توانند به ایران کمک کنند تا به‌ویژه در بازار‌های جدید، نفت خود را عرضه کند و در عین‌حال از فشار‌های خارجی کاسته شود.

این دیپلماسی نفتی، در کنار نیاز روزافزون جهانی به انرژی، به‌ویژه نفت، می‌تواند منجر به افزایش تولید و صادرات نفت ایران حتی در شرایط تحریم شود، در نتیجه به‌دلیل ترکیبی از عوامل داخلی و خارجی، به‌نظر می‌رسد که صنعت نفت ایران بتواند از تحریم‌ها جان سالم به در ببرد و در درازمدت حضور پررنگ‌تری در بازار داشته‌باشد. برای مشاهده گزارش تصویری این خبر می‌توانید به سایت و کانال تلگرامی «دنیای اقتصاد» به آدرس donya-e-eqtesad. com مراجعه فرماید.