اقتصاد۲۴ گزارش می‌دهد؛

احمد تگودار کیست؟| نخستین ایلخان مغول که به اسلام گروید

احمد تگودار پس از یک دوره پرتنش از کشمکش‌های سیاسی و رقابت‌های خانوادگی، در سال ۶۸۰ هجری قمری (۱۲۸۲ میلادی) به سلطنت ایلخانی رسید. سلطنت او یکی از نقاط عطف تاریخ ایلخانان محسوب می‌شود، زیرا او نخستین ایلخان مغول بود که به اسلام روی آورد و تغییرات مهمی در سیاست و فرهنگ دوره خود ایجاد کرد.

کد خبر: ۲۸۰۱۰۸

تاریخ: ۲۵ بهمن ۱۴۰۳ - ۱۳:۳۰

اقتصاد۲۴- هدی کاشانیان: احمد تگودار یکی از شخصیت‌های تاریخی مغول و ایلخانیان در ایران بود. او که با نام سلطان احمد نیز شناخته می‌شود، از نوادگان هلاکوخان بود و در قرن هفتم هجری قمری (۱۳ میلادی) بر بخش‌هایی از ایران حکومت کرد. احمد تگودار نخستین ایلخان مغول بود که به اسلام گروید و نقش مهمی در گسترش اسلام در منطقه داشت.

زندگینامه احمد تگودار

درباره کودکی احمد تگودار، اطلاعات دقیق و مستندی در منابع تاریخی موجود نیست، اما بر اساس زمینه تاریخی و شرایط آن دوره، می‌توان برخی نکات کلی درباره کودکی او را مطرح کرد.

احمد تگودار (که پیش از اسلام‌آوری به نام «تگودار» شناخته می‌شد) در خانواده‌ای از نوادگان هلاکوخان، بنیان‌گذار سلسله ایلخانی، به دنیا آمد. او بخشی از خاندان مغول بود که در پی فتوحات هلاکو، بر بخش‌هایی از ایران و سرزمین‌های اطراف حکومت می‌کردند. در این دوره، کودکان اشراف مغول معمولاً آموزش‌های مرتبط با فرهنگ و سنت‌های مغولی، سوارکاری، تیراندازی و جنگاوری را از سنین پایین فرا می‌گرفتند.

تگودار در دربار مغولی، جایی که قدرت و سیاست به‌طور مستقیم با زندگی روزمره درهم آمیخته بود، رشد کرد. خاندان مغول به شدت به اصول و قوانین یاسا (مجموعه قوانین چنگیزخان) پایبند بودند و این قوانین در تربیت کودکان، از جمله آموزش وفاداری به خاندان، اهمیت بسیاری داشت. همچنین، در محیطی که فرهنگ مغولی غالب بود، تاثیر تمدن ایرانی نیز در دربار احساس می‌شد، چرا که ایلخانیان پس از فتح ایران با فرهنگ و تمدن اسلامی-ایرانی آشنا شده بودند.

در کودکی احمد تگودار، تاثیرات محیط چندفرهنگی ایران بر زندگی و تربیت او نقش مهمی داشت. در دوره ایلخانیان، ارتباط نزدیک میان ایرانیان مسلمان و اشراف مغول باعث شد که بسیاری از مغول‌ها با فرهنگ و باور‌های اسلامی آشنا شوند. این آشنایی احتمالاً در سال‌های اولیه زندگی تگودار زمینه‌ای برای علاقه او به اسلام و گرایش به این دین در سال‌های بعدی ایجاد کرد.

در مجموع، کودکی احمد تگودار در محیطی پرتنش و پیچیده سپری شد؛ محیطی که ترکیبی از سنت‌های مغولی، فشار‌های سیاسی، و تأثیرات فرهنگی ایران بود. اگرچه جزئیات زیادی از دوران کودکی او در دسترس نیست، اما می‌توان گفت که این دوره نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت او و گرایش‌های دینی و سیاسی‌اش در آینده ایفا کرد.

اسلام‌آوری احمد تگودار

احمد تگودار پیش از گرویدن به اسلام، مانند دیگر مغول‌ها پیرو آیین سنتی شمنی بود. اما تحت تأثیر روحانیون مسلمان و شرایط اجتماعی آن زمان، اسلام را پذیرفت و نام «احمد» را برای خود برگزید. این اقدام او نقطه عطفی در تاریخ ایلخانیان بود، چرا که نشان‌دهنده تأثیر فرهنگ و دین اسلام بر حاکمان مغول بود.

یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در به قدرت رسیدن احمد تگودار، گرویدن او به اسلام بود. او پیش از سلطنت، به اسلام گروید و نام «احمد» را برای خود انتخاب کرد. این اقدام او حمایت بسیاری از مسلمانان ایران و مناطق تحت سلطه ایلخانان را به همراه داشت. در دوره‌ای که اسلام به‌تدریج در حال نفوذ در دربار ایلخانی بود، اسلام‌آوری تگودار به او کمک کرد تا پایگاه اجتماعی قوی‌تری در میان مردم مسلمان و حتی برخی اشراف مغول پیدا کند.

با این حال، این اقدام او باعث ایجاد دشمنی‌های داخلی نیز شد. بسیاری از اشراف مغول که همچنان به آیین سنتی مغولی یا بودایی پایبند بودند، با تغییر دین او مخالف بودند و این موضوع زمینه‌ساز درگیری‌های بعدی در دوران سلطنت او شد.

به پادشاهی رسیدن احمد تگودار

پس از به قدرت رسیدن، احمد تگودار رسماً اسلام را به‌عنوان دین خود اعلام کرد و سیاست‌هایی را در پیش گرفت که نشان‌دهنده تغییرات فرهنگی و مذهبی بود. این اقدامات شامل:

•    حمایت از ساخت مساجد و مدارس اسلامی

•    نزدیکی بیشتر به خلفای عباسی و علمای مسلمان

•    تأکید بر عدالت و رعایت اصول اسلامی در حکومت‌دار.

این تغییرات باعث شد که دوره سلطنت او به‌عنوان یکی از دوره‌های مهم در تاریخ ایلخانیان از منظر تعامل فرهنگ مغولی و ایرانی-اسلامی شناخته شود.

احمد تگودار یکی از نوادگان هلاکوخان بود و به‌عنوان یکی از شاهزادگان ایلخانی در جایگاه بالای سیاسی و اجتماعی قرار داشت. پیش از سلطنت، او به‌عنوان یکی از فرماندهان نظامی مغول شناخته می‌شد و در اداره مناطق مختلف نقش فعالی داشت. در سال‌های منتهی به سلطنت او، رقابت‌های داخلی بر سر قدرت میان شاهزادگان ایلخانی به اوج خود رسید. پس از مرگ آباقاخان، برادر تگودار و ایلخان وقت، بحران جانشینی ایجاد شد. تگودار که یکی از مدعیان اصلی قدرت بود، با بهره‌گیری از حمایت برخی گروه‌های داخلی، از جمله نیرو‌هایی که تحت تأثیر گرایش او به اسلام قرار داشتند، توانست بر رقبا غلبه کند و به سلطنت برسد.

چالش‌های حکومت احمد تگودار

با وجود اسلام‌آوری، احمد تگودار با مخالفت‌های شدید داخلی و خارجی روبه‌رو شد. بسیاری از اشراف مغول و حتی اعضای خانواده‌اش با تغییر دین او مخالف بودند. از سوی دیگر، رقابت‌های سیاسی درون خاندان هلاکو و فشار قدرت‌های خارجی نیز بر حکومت او تأثیر گذاشت. در نهایت، احمد تگودار توسط برادرزاده‌اش ارغون خان برکنار شد و به قتل رسید.

مرگ احمد تگودار

با وجود تلاش‌های احمد تگودار برای ایجاد ثبات، سلطنت او طولانی‌مدت نبود. مخالفت‌های داخلی، به‌ویژه از سوی ارغون خان، برادرزاده‌اش، سرانجام به سرنگونی او انجامید. در سال ۱۲۸۴ میلادی، ارغون خان علیه او قیام کرد و توانست احمد تگودار را شکست دهد. احمد پس از برکناری، به دستور ارغون خان اعدام شد.

اگرچه دوران حکومت احمد تگودار کوتاه بود، اما اسلام‌آوری او تأثیر عمیقی بر سیاست‌های ایلخانیان گذاشت. این تحول باعث شد که حاکمان بعدی نیز به تدریج به اسلام گرایش پیدا کنند و فرهنگ اسلامی در میان مغولان رواج بیشتری یابد. احمد تگودار نمادی از گذار فرهنگی و تأثیر متقابل تمدن‌هاست؛ دوره‌ای که در آن فرهنگ ایرانی-اسلامی تأثیر چشمگیری بر فاتحان مغول گذاشت.