اقتصاد۲۴ گزارش می‌دهد؛

سراج‌الدین حقانی کیست؟/ بررسی زندگی و تأثیرات رهبر شبکه حقانی

سراج‌الدین حقانی، رهبر یکی از خطرناک‌ترین و نیرومندترین گروه‌های شبه‌نظامی در افغانستان، شبکه حقانی، در کانون تحولات سیاسی و نظامی این کشور قرار دارد. حقانی چندی پیش به عربستان سفر کرد اما تاکنون به افغانستان برنگشته است. این گزارش به بررسی زندگی، فعالیت‌ها، و تأثیرات او در تاریخ معاصر افغانستان می‌پردازد.

کد خبر: ۲۸۶۳۳۱

تاریخ: ۰۱ اسفند ۱۴۰۳ - ۱۵:۱۹

اقتصاد۲۴- سراج‌الدین حقانی، یکی از شخصیت‌های شناخته‌شده طالبان و رهبر یکی از خطرناک‌ترین و قدرتمندترین گروه‌های شبه‌نظامی در افغانستان، شبکه حقانی، به شمار می‌آید. او فرزند جلال‌الدین حقانی، بنیان‌گذار اصلی طالبان و رهبر پیشین این شبکه است. سراج‌الدین از هنگامی‌که رهبری شبکه حقانی را بر عهده گرفت، نقشی تعیین‌کننده در تحولات سیاسی و امنیتی افغانستان بازی کرده است. نام او همواره در کانون توجه رسانه‌ها و تحلیل‌گران قرار داشته و اقداماتش تأثیرات گسترده‌ای در سطح منطقه و جهان به دنبال داشته است.

سراج‌الدین حقانی کیست؟

سراج‌الدین حقانی در حدود سال ۱۹۷۳ یا ۱۹۷۴ در میران‌شاه، در منطقه وزیرستان شمالی پاکستان به دنیا آمد. او فرزند جلال‌الدین حقانی، یک پشتون از قبیله غلجایی و یکی از رهبران شناخته‌شده طالبان، و یک زن عربی از امارات متحده عربی بود. دوران کودکی سراج‌الدین در وزیرستان شمالی گذشت که همراه خانواده‌اش زندگی می‌کرد. وی تحصیلات ابتدایی خود را در مدارس اسلامی پاکستان آغاز کرد و سپس به دارالعلوم حقانیه در اکوره ختک رفت. این مدرسه دینی که در نزدیکی مرز پاکستان با افغانستان قرار دارد، یکی از معتبرترین مراکز آموزشی اسلامی در جهان است. دارالعلوم حقانیه به عنوان مرکزی برای تربیت بسیاری از شخصیت‌های مهم طالبان و شبکه حقانی شناخته می‌شود.

ورود سراج‌الدین حقانی به دنیای جهاد و طالبان

سراج‌الدین حقانی در دوران جوانی به فعالیت‌های جهادی پیوست و تحت تأثیر آموزه‌های پدرش و شبکه حقانی قرار گرفت. این شبکه فعالیت خود را از دهه ۱۹۸۰ و در دوران جنگ‌های داخلی افغانستان علیه اشغال شوروی آغاز کرد و در کنار دیگر گروه‌های جهادی در این جنگ‌ها مشارکت داشت. پس از حملات آمریکا به افغانستان در سال ۲۰۰۱ و شروع جنگ‌های جدید، طالبان، به‌ویژه شبکه حقانی، وارد مرحله‌ای جدید از فعالیت‌های نظامی و سیاسی شدند.

با بروز مشکلات جسمی پدر سراج‌الدین در اواسط دهه ۲۰۰۰، او به تدریج رهبری شبکه حقانی را بر عهده گرفت و در سال‌های بعد نقش مؤثری در پیشبرد اهداف طالبان در افغانستان بازی کرد. در این دوران، سراج‌الدین توانست حضور و نفوذ شبکه حقانی را در افغانستان گسترش دهد و موقعیت خود را در صفوف طالبان تقویت کند.

فعالیت‌های نظامی و تروریستی سراج الدین حقانی

شبکه حقانی که به‌عنوان یکی از خطرناک‌ترین گروه‌های شبه‌نظامی در افغانستان شناخته می‌شود، تحت رهبری سراج‌الدین حقانی به‌طور خاص با سازماندهی حملات تروریستی گسترده و حملات انتحاری علیه نیروهای دولتی و خارجی در افغانستان به فعالیت خود ادامه داد. یکی از بزرگترین و مهم‌ترین اقداماتی که سراج‌الدین به‌طور مستقیم مسئول آن بود، حمله به هتل سرینا در کابل در سال ۲۰۰۸ بود که در پی آن چندین نفر کشته شدند؛ از جمله یک شهروند آمریکایی.

افزون‌براین، سراج‌الدین حقانی در طراحی و سازماندهی دیگر حملات تروریستی نیز نقش داشت. یکی از این تلاش‌ها، حمله به حامد کرزی، رئیس‌جمهور وقت افغانستان، بود که در آن زمان نگرانی‌های زیادی در سطح داخلی و بین‌المللی به وجود آورد. همچنین، بمب‌گذاری‌های مختلفی که در نقاط مختلف افغانستان انجام شد، به‌طور مستقیم با اقدامات او ارتباط داشت. این اقدامات نه تنها شناخته شدن او در سطح جهانی را به دنبال داشت، بلکه باعث شد نگرانی‌ها نسبت به قدرت‌گیری روزافزون شبکه حقانی در افغانستان بیش‌تر شود.

سراج‌الدین حقانی و روابط با کشور‌های مختلف

سراج‌الدین حقانی که به‌عنوان یکی از رهبران طالبان شناخته می‌شود، در عین حال برخی از اظهاراتش نشان‌دهنده تمایل برای برقراری روابط دیپلماتیک با کشورهای غربی، به‌ویژه ایالات متحده، است. در یک مصاحبه با شبکه خبری سی‌ان‌ان، او با اشاره به سابقه نه‌چندان مثبت روابط آمریکا با مردم افغانستان، اظهار داشت: «با توجه به عملکرد آمریکا در گذشته، مردم به این کشور مشکوک هستند». با این حال، او همچنان از برقراری روابط با ایالات متحده حمایت کرده و به‌نظر می‌رسد که تمایل دارد تا به‌نوعی این روابط را بهبود بخشد.

بیشتر بخوانید: کریم آقاخان کیست؟/ چهل و نهمین رهبر شیعیان اسماعیلیه را بشناسید

تحولات سیاسی و تسلط طالبان بر افغانستان

پس از بازپس‌گیری افغانستان توسط طالبان در سال ۲۰۲۱، سراج‌الدین حقانی به سمت وزیر امور داخله در دولت طالبان منصوب شد. این تغییرات سیاسی به وضوح قدرت و نفوذ شبکه حقانی را در ساختار جدید امارت اسلامی افغانستان نشان داد. در این موقعیت جدید، سراج‌الدین مسئولیت‌هایی مهم و حساس مانند نظارت بر مسائل امنیتی داخلی، مقابله با تهدیدات خارجی و همچنین کنترل ناآرامی‌ها و چالش‌های داخلی را بر عهده گرفت. این نقش‌های کلیدی او تأثیر زیادی در شکل‌گیری وضعیت امنیتی و سیاسی افغانستان داشت.

نظرات و اظهارات جنجالی سراج الدین حقانی

سراج‌الدین حقانی با انتشار مقالات و نظرات خود در رسانه‌های بین‌المللی توجه زیادی را جلب کرده است. یکی از مقالات جنجالی او که در سال ۲۰۲۰ در روزنامه نیویورک تایمز منتشر شد، به‌روشنی دیدگاه‌های او درباره اهداف طالبان و خواسته‌های این گروه از غرب را بیان کرد. این مقاله به دلیل ارائه دیدگاه‌های رادیکال و تأکید بر جنگ جهادی علیه غرب، واکنش‌های گسترده‌ای را در سطح جهانی به‌دنبال داشت. این نوع اظهار نظرها سبب شد که سراج‌الدین بیش از پیش به‌عنوان یک شخصیت تاثیرگذار و جنجالی در محافل بین‌المللی شناخته شود.

کتب و آثار تألیفی حقانی

در سال ۲۰۱۰، سراج‌الدین حقانی یک کتابچه ۱۴۴ صفحه‌ای به زبان پشتو منتشر کرد که در آن به تحلیل و آموزش اصول نظامی به مجاهدین پرداخته بود. این کتاب، که تحت تأثیر افکار القاعده قرار داشت، به‌طور خاص بر ترویج ایده‌های رادیکال و روش‌های تروریستی متمرکز بود. در این اثر، سراج‌الدین به تشریح تکنیک‌های خطرناکی مانند بمب‌گذاری‌های انتحاری و سر بریدن می‌پرداخت، که هدف آن‌ها ترویج خشونت و ایجاد رعب و وحشت در میان دشمنان طالبان و گروه‌های مخالف بود. این نوع آثار به‌وضوح نشان‌دهنده گرایشات افراطی و متمایل به استفاده از تروریسم به‌عنوان ابزاری برای پیش‌برد اهداف گروهی او بود.

سراج‌الدین حقانی و جایگاهش در تاریخ افغانستان

سراج‌الدین حقانی یکی از چهره‌های پیچیده تاریخ معاصر افغانستان به شمار می‌رود. به‌عنوان یکی از رهبران مشهور طالبان و رهبری شبکه‌ای که به‌خاطر حملات تروریستی متعدد شهرت دارد، همواره در عرصه‌های سیاسی و نظامی افغانستان حضوری پررنگ داشته است. در حالی که بسیاری او را به‌عنوان یک تروریست و تهدیدی برای ثبات افغانستان می‌شناسند، در مقابل، شماری از مردم افغانستان، به‌ویژه در مناطق مرزی با پاکستان، او را به‌عنوان یکی از قهرمانان مقاومت در برابر نیروهای خارجی و دولتی می‌بینند. این دوگانگی در دیدگاه‌ها درباره سراج‌الدین حقانی، پیچیدگی‌های زندگی و فعالیت‌های او را به خوبی نشان می‌دهد.

سفر به عربستان و امارات

سفر سراج‌الدین حقانی، وزیر امور داخله کشور حکومت طالبان، به عربستان سعودی و امارات متحده عربی خبرساز شده است. یک منبع معتبر به بی‌بی‌سی تایید کرده که سراج‌الدین حقانی پس از سفر به این دو کشور هنوز به کابل بازنگشته است. این سفر از تاریخ ۲۳ ژانویه آغاز شده و دلیل آن از سوی منبع مذکور «استراحت و تداوی» عنوان شده است. در حالی که اطلاعات دقیقی در مورد محل اقامت او در دسترس نیست، این منبع تنها اشاره کرده که آقای حقانی هم‌اکنون در «نزدیکی‌های افغانستان» به سر می‌برد.

شورای امنیت سازمان ملل پیشتر اعلام کرده بود که به سراج‌الدین حقانی از تاریخ ۲۳ ژانویه تا ۳ فوریه معافیت سفر برای ادای حج عمره در عربستان سعودی اعطا شده است، اما هنوز مشخص نیست که آیا این معافیت تمدید شده یا خیر. همچنین گزارش‌ها حاکی از آن است که در جریان این سفر، حقانی دیدارهایی رسمی در امارات متحده عربی نیز داشته است.