اقتصاد۲۴ گزارش می‌دهد:

آیا سفر به فضا ممکن است؟

یکی از موانع اصلی در تحقق سفر‌های فرامنظومه‌ای، فاصله‌های بی‌نهایتی است که میان ستارگان وجود دارد. فاصله‌ها به واحد‌های نوری اندازه‌گیری می‌شوند؛ به عبارت دیگر، حتی نزدیک‌ترین ستارگان نیز هزاران و ده‌ها هزار برابر فاصله بین سیاره‌های منظومه شمسی ما از یکدیگر فاصله دارند.

کد خبر: ۲۸۸۲۶۴

تاریخ: ۱۴ اسفند ۱۴۰۳ - ۰۱:۱۱

اقتصاد۲۴- شیوا سپهری: سفر‌های فرامنظومه‌ای همواره یکی از بزرگ‌ترین آرزو‌ها و چالش‌های علمی بشر بوده‌اند. از دیرباز، انسان‌ها با کنجکاوی به ستارگان خیره شده و در خیال خود تصور کرده‌اند که روزی بتوانند از دنیای کوچک خود فراتر رفته و به اعماق کیهان سفر کنند. اما واقعیت‌های علمی و فیزیکی همچنان مسیر دستیابی به این هدف را پیچیده و دشوار نشان می‌دهند.

یکی از موانع اصلی در تحقق سفر‌های فرامنظومه‌ای، فاصله‌های بی‌نهایتی است که میان ستارگان وجود دارد. فاصله‌ها به واحد‌های نوری اندازه‌گیری می‌شوند؛ به عبارت دیگر، حتی نزدیک‌ترین ستارگان نیز هزاران و ده‌ها هزار برابر فاصله بین سیاره‌های منظومه شمسی ما از یکدیگر فاصله دارند. این اعداد هنگفت نه تنها درک انسان از مقیاس‌های کیهانی را به چالش می‌کشند، بلکه فناوری‌های کنونی ما نیز نتوانسته‌اند راهکاری برای پیمایش چنین مسافت‌هایی ارائه دهند.

گردشگری فضا از دیدگاه فیزیک

از دیدگاه فیزیک، یکی از محدودیت‌های اساسی نظریه نسبیت اینشتین است که سرعت نور را به عنوان حداکثر سرعت ممکن در نظر می‌گیرد. بر اساس این نظریه، هرچه شیء با سرعتی نزدیک به سرعت نور حرکت کند، زمان برای آن به کندی طی می‌شود؛ اما این پدیده که به عنوان اتساع زمانی شناخته می‌شود، در عین حال باعث می‌شود که انرژی مورد نیاز برای رسیدن به چنین سرعت‌هایی به طرز چشمگیری افزایش یابد. به عبارتی دیگر، برای اینکه یک فضاپیمای مجهز بتواند به سرعت‌های نسبیتی دست یابد، نیازمند منابع انرژی‌ای هستیم که در حال حاضر فراتر از توان ما قرار دارد.

آیا فناوری‌های بشر پاسخگوی سفر به فضا است؟

فناوری‌های فعلی مانند موشک‌های شیمیایی یا حتی پیشنهاد‌های نوین مانند استفاده از انرژی هسته‌ای، قادر به فراهم کردن شتاب و نیروی لازم برای سفر‌های میان ستاره‌ای نیستند. علاوه بر این، مسیری که یک فضاپیما طی می‌کند، مملو از خطراتی مانند پرتو‌های کیهانی، گرد و غبار‌های فضایی و ذرات انرژی‌زا است. این عوامل می‌توانند به ساختار فضاپیما آسیب برسانند و حتی به سرنشینان صدمه وارد کنند. از سوی دیگر، تجربه‌های علمی نشان داده‌اند که حتی در فضاپیما‌هایی که از فناوری‌های پیشرفته‌تری بهره می‌برند، نیاز به محافظت‌های ویژه‌ای برای مقابله با اشعه‌های مضر کیهانی احساس می‌شود.

با وجود این چالش‌های اساسی، نظریه‌ها و ایده‌های نوآورانه‌ای در دنیای علم مطرح شده‌اند که امید‌هایی برای آینده سفر‌های فرامنظومه‌ای ایجاد کرده‌اند. یکی از این ایده‌ها، مفهوم «درایو وارپ» است؛ روشی که بر اساس آن می‌توان فضای اطراف فضاپیما را فشرده یا کشیده کرد تا مسافت میان نقاط مختلف کیهان به صورت نسبی کوتاه‌تر شود. اگرچه این ایده در تئوری بر پایه معادلات نسبیت عمومی بنا شده است، اما هنوز چالش‌های فراوانی برای پیاده‌سازی آن در عمل وجود دارد.

بیشتر بخوانید: سرعت استارلینک ۲۵ برابر می‌شود

راهکار‌های دیگر شامل استفاده از فناوری‌های پیشرفته مانند محرک‌های ضد ماده، استفاده از باد‌های نورانی از طریق باد‌های ستاره‌ای یا حتی ایده‌هایی در رابطه با تونل‌های فضایی (ورم‌هول‌ها) می‌شود. هر یک از این نظریه‌ها در کنار دیگر نوآوری‌ها، از یک سو نمایانگر روحیه جسورانه و کنجکاوی علمی بشر هستند و از سوی دیگر یادآور محدودیت‌های عمیق فیزیکی و تکنولوژیکی موجود می‌باشند. اگرچه برخی از این مفاهیم در مراحل اولیه تحقیق و توسعه قرار دارند، اما هنوز به نقطه‌ای نرسیده‌اند که بتوانند به عنوان راهکار‌های عملی در نظر گرفته شوند.

پروژه‌های بین المللی سفر به فضا

تحقیقات و پروژه‌های بین‌المللی در زمینه پیشرفت فناوری‌های فضایی، مانند پروژه‌هایی که به بررسی امکان استفاده از باد‌های نوری و ذرات انرژی‌زا می‌پردازند، در حال گسترش هستند. برخی از پروژه‌ها، با هدف ساخت فضاپیما‌های بدون سرنشین برای نخستین گشت و گذار در فواصل بین ستاره‌ای، در حال برنامه‌ریزی و آزمایش هستند. این پروژه‌ها، هرچند ممکن است در زمان نزدیک به تحقق نرسند، اما نقش مهمی در درک بهتر موانع و چالش‌های پیش رو ایفا می‌کنند و زمینه را برای پیشرفت‌های بعدی مهیا می‌سازند.

یکی از جنبه‌های مهم دیگر در بحث سفر‌های فرامنظومه‌ای، ابعاد روانشناختی و فلسفی این ایده است. تفکر درباره سفر به اعماق کیهان نه تنها موجبات توسعه علمی را فراهم می‌آورد، بلکه انسان را به بازنگری در معنا و مفهوم وجود خود و جایگاهش در کائنات وادار می‌کند. مسائلی نظیر تنها بودن انسان در بیکران کیهان یا امکان برقراری ارتباط با موجودات هوشمند دیگر، در ذهن بسیاری از محققین و متفکران به چالش کشیده شده است.

همچنین باید به مسائل مرتبط با پایداری و زنده ماندن سرنشینان در سفر‌های طولانی مدت اشاره کرد. ایده‌هایی نظیر خواب مصنوعی یا کریوسلیپ، که به منظور کاهش اثرات منفی پیری و زمان طولانی سفر مورد بحث قرار گرفته‌اند، هنوز به مرحله آزمایش‌های علمی نرسیده‌اند. در کنار این، استفاده از سیستم‌های هوشمند برای مدیریت و نظارت بر فضاپیما نیز می‌تواند یکی از راهکار‌های مهم برای مقابله با چالش‌های ناشی از انزوا و پویایی‌های نامشخص در فضا باشد.

با نگاهی به آینده، باید گفت که در حالی که امروز فناوری‌های موجود به تحقق کامل سفر‌های فرامنظومه‌ای نزدیک نیستند، اما رویکرد‌های پژوهشی نوین و تلاش‌های مشترک جامعه علمی جهانی می‌تواند روزی ما را به این هدف نزدیک‌تر کند. هر گامی که در تحقیقات بنیادی در زمینه فیزیک، مهندسی و فناوری برداشته شود، می‌تواند در‌های جدیدی را به روی تحقق رویا‌های کهن بشر بگشاید.

مهم‌ترین چالش بشر‌

می‌توان گفت که سفر‌های فرامنظومه‌ای هم از دیدگاه علمی و هم از منظر فلسفی، یکی از مهم‌ترین چالش‌ها و اهداف آینده بشر است. اگرچه موانع فیزیکی، تکنولوژیکی و روانشناختی فراوانی بر سر راه تحقق این رویا وجود دارند، اما تلاش‌های مستمر و تحقیقات پیشرفته همواره نشان داده‌اند که انسان‌ها از توانایی بی‌نظیری برای مقابله با چالش‌ها برخوردارند. آینده‌ای که در آن مرز‌های کیهانی تنها خطوطی در نقشه‌های علمی خواهند بود، هنوز دور به نظر می‌رسد؛ اما با هر کشف و پیشرفتی که در علم حاصل می‌شود، قدمی به آن سوی این مرز‌ها نزدیک‌تر می‌شویم.

به طور خلاصه، اگرچه سفر‌های فرامنظومه‌ای در حال حاضر در مرز داستان‌های علمی-تخیلی باقی مانده‌اند، امید و انگیزه‌ای که از آنها برمی‌خیزد، محرکی برای پیشرفت‌های علمی و فناوری‌های نوین در قرن‌های آینده خواهد بود. همزمان که چالش‌های عظیمی در پیش رو داریم، پژوهش‌های روزافزون ما را به سوی درک عمیق‌تری از کیهان و امکانات بالقوه آن هدایت می‌کند. بنابراین، با وجود محدودیت‌های فعلی، نگاه به آینده با نگاهی مثبت و کنجکاو، شاید روزی آنچه امروز ناممکن به نظر می‌رسد، به واقعیتی ملموس تبدیل شود.