افزایش سن و سابقه بازنشستگی مشکلات صندوق‌های بازنشستگی را حل نمی‌کند

دستمزد پایین‌تر زنان نسبت به مردان در برخی مشاغل، باعث کاهش حقوق بازنشستگی می‌شود. بسیاری از زنان هم به دلیل وظایف مراقبتی مثل نگهداری از کودکان یا سالمندان، مجبور به ترک کار شده و سابقه بیمه آنها ناقص می‌ماند

کد خبر: ۲۹۶۱۸۰

تاریخ: ۲۷ فروردين ۱۴۰۴ - ۰۹:۱۹

اقتصاد۲۴- قانون افزایش سن و سابقه بازنشستگی از ابتدای امسال اجرایی می‌شود؛ قانونی که با هدف تاخیر در ورشکستگی صندوق‌های بازنشستگی طراحی و اجرا شده است، با این حال برخی از فعالان صنفی و کارشناسان رفاه و تامین اجتماعی معتقدند که این طرح جز ایجاد زیان برای بیمه‌شدگان، آورده چندانی برای صندوق‌های بازنشستگی نخواهد داشت.

«سیمین یعقوبیان»، فعال صنفی زنان کارگر در پاسخ به این پرسش که «آیا ناترازی صندوق تامین اجتماعی با اصلاح سن و سنوات شاغلان در تبصره ۴ ماده ۷۶ حل می‌شود»، گفت: افزایش سن بازنشستگی نه تنها مشکلات صندوق را حل نمی‌کند بلکه مشخصا به کاهش مشارکت اقتصادی بانوان می‌انجامد و معضلات معیشتی آنها را تشدید می‌کند.

او در تشریح برخی از مشکلات زنان کارگر به ایلنا گفت: بسیاری از زنان بازنشسته، به‌ویژه آنهایی که سابقه کار ناقص یا حقوق پایین داشته‌اند با مستمری ناکافی روبه‌رو هستند که کفاف هزینه‌های زندگی را نمی‌دهد. برخی بانوان به دلیل وقفه در کار (مثل مرخصی‌های زایمان یا نگهداری از فرزند)، سابقه بیمه کمتری دارند که بر میزان حقوق بازنشستگی تأثیر منفی می‌گذارد در حالی‌که با وجود تورم بالا، افزایش حقوق بازنشستگان اغلب متناسب با هزینه‌های زندگی نیست.

یعقوبیان به مشکلات قانونی و بیمه‌ای زنان برای بازنشستگی اشاره کرد و گفت: برای زنانی که در مشاغل سخت کار کرده‌اند، گاهی اثبات شرایط بازنشستگی زودهنگام دشوار است. برخی زنان که در بخش‌های مختلف دولتی، خصوصی یا خوداشتغالی کار کرده‌اند، در ادغام سوابق بیمه‌ای با پرداخت تفاوت تطبیق خود مشکل دارند. در عین حال، کمبود حمایت از زنان خانه‌دار، یک معضل اساسی‌ست. بسیاری از زنان خانه‌دار فاقد سابقه بیمه هستند و تنها تحت پوشش بیمه همسران خود قرار می‌گیرند که در صورت طلاق یا فوت همسر، دچار مشکل می‌شوند.

بیشتر بخوانید: ۱۴۰۳، سال سخت بازنشستگان؛ هر ماه دست‌کم ۶ تجمع اعتراضی/ پیامد‌های بیش از ۷۰ تجمع اعتراضی و کیسه خالی صندوق‌ های بازنشستگی

او با بیان اینکه یک‌سری چالش‌های فرهنگی و اجتماعی نیز بازنشستگی زنان را با نقصان مواجه می‌کند، گفت: دستمزد پایین‌تر زنان نسبت به مردان در برخی مشاغل، باعث کاهش حقوق بازنشستگی آنان می‌شود. برخی مشاغل برای زنان در دسترس نیست یا ساعات کاری انعطاف‌ناپذیر دارند که بر سابقه بیمه تأثیر می‌گذارد. بسیاری از زنان نیز به دلیل وظایف مراقبتی مثل نگهداری از کودکان یا سالمندان، مجبور به ترک کار می‌شوند و سابقه بیمه آنان ناقص می‌ماند.

همین امروز هم زنان شاغل مشکلات فراوانی دارند

این فعال کارگری تاکید کرد که همین امروز هم زنان در هنگام بازنشستگی با مشکلاتی مواجهند ازجمله برخی زنان بازنشسته با مشکلات بیمه تکمیلی و هزینه‌های درمان روبه‌رو هستند. بسیاری از زنان نیز به‌ویژه آنهایی که تمام هویت خود را با کار گره زده‌اند، پس از بازنشستگی دچار افسردگی و کاهش ارتباطات اجتماعی می‌شوند.

او تصریح کرد که بازنشستگی بانوان با ۲۰ سال سابقه کار و ۴۲ سال سن که در برخی مشاغل خاص یا طرح‌های ویژه وجود دارد، عمدتاً به دلایلی ازجمله «سیاست‌های حمایتی از زنان، ملاحظات اجتماعی و ویژگی‌های خاص برخی مشاغل» تصویب شده است.

با توجه به اینکه زنان به‌طور متوسط ۱۱ سال کمتر از مردان در بازار کار فعال هستند، افزایش سنوات بازنشستگی آنان را در مقایسه با مردان در موقعیت نامناسبی قرار می‌دهد

سیاست‌های دولتی با هم در تعارض هستند

با این توصیف آیا افزایش سن و سابقه بازنشستگی زنان، اساساً کار درستی‌ست و آیا این اصلاحات می‌تواند حلال مشکلات صندوق‌های بازنشستگی ازجمله تامین اجتماعی باشد؟ یعقوبیان در پاسخ به این سوالات می‌گوید: برای افزایش نرخ فرزندآوری، پیشنهاد شد سن بازنشستگی زنان با هر فرزند یک سال کاهش یابد (حداکثر ۵ سال)، اما این طرح به دلیل هزینه‌های بالا برای صندوق‌های بازنشستگی مسکوت ماند. مضاف بر این، افزایش سن و سابقه بازنشستگی زنان ایرادات بسیار دارد. شورای نگهبان اعلام کرده افزایش سن بازنشستگی ممکن است با سیاست‌های تشویق فرزندآوری در تعارض باشد، چون زنان برای تربیت فرزند به زمان آزاد بیشتری نیاز دارند.

بیشتر بخوانید:سودجویی تامین اجتماعی در مقابل بازنشستگی مشاغل سخت و زیان‌آور

او افزود: مرکز پژوهش‌های مجلس نیز ایراداتی به این طرح اصلاحی وارد کرده است. گزارش سال ۱۴۰۱ مرکز پژوهش‌ها هشدار داده که افزایش سن بازنشستگی مشکل صندوق‌های بازنشستگی را حل نمی‌کند، بلکه باید اصلاحات ساختاری مانند افزایش نرخ مشارکت انجام شود. پیش‌بینی شده که این طرح حداکثر ۵درصد از کسری بودجه‌ی صندوق‌ها را کاهش می‌دهد. تحلیل‌های این مرکز نشان می‌دهد افزایش سن بازنشستگی ممکن است فرصت‌های شغلی برای زنان جوان‌تر را کاهش دهد، چون سهمیه‌های استخدامی محدود می‌شود.

اشتغال زنان در مشاغل فرسایشی

یعقوبیان اضافه کرد: مرکز پژوهش‌ها در گزارش خود اشاره کرده که بسیاری از زنان در مشاغل فرسایشی مانند پرستاری و آموزش، پس از ۳۰ سال کار دچار فرسودگی جسمی می‌شوند و ادامه کار تا سنین بالاتر کیفیت زندگی آنان را کاهش می‌دهد. ضمن اینکه با توجه به اینکه زنان به‌طور متوسط ۱۱ سال کمتر از مردان در بازار کار فعال هستند، افزایش سنوات بازنشستگی آنان را در مقایسه با مردان در موقعیت نامناسبی قرار می‌دهد. شورای نگهبان نیز در نظرات استفساریه‌ای خود اشاره کرده که کاهش حمایت‌ها از زنان شاغل نیاز به توجیه محکم شرعی و قانونی دارد.

به گفته این فعال کارگری، این نهاد‌های نظارتی، پیشنهادات جایگزین برای بازنشستگی زنان دارند ازجمله تأکید بر افزایش کیفیت حمایت‌ها (نه افزایش سن)، معافیت کامل زنان دارای بالای ۳ فرزند از هرگونه افزایش و کاهش تدریجی ساعت کار به جای افزایش سن.

این فعال صنفی زنان کارگر در پایان تصریح کرد: کشور‌های توسعه‌یافته با سیستم‌های یکپارچه رفاهی، قوانین ضدتبعیض قدرتمند و حمایت از توازن کار و خانواده، شرایط بهتری برای زنان شاغل و بازنشسته فراهم آورده‌اند، اما ما گویا قرار است فقط در حرف از زنان و اشتغال زنان حمایت کنیم. آیا قرار است با افزایش سن و سابقه بازنشستگی زنان، آنان را در منگنه گرفتاری‌های مضاعف قرار داده و معیشت خانواده‌های با سرپرست زن را به مخاطره جدی بیندازیم؟

منبع: توسعه ایرانی