شرایط پاک شدن سوءپیشینه چیست؟

رفع سوءپیشینه و دریافت گواهی عدم سوءپیشینه یکی از دغدغه‌های مهم برای افرادی است که سابقه کیفری دارند و در پی بازگشت به زندگی اجتماعی و حرفه‌ای خود هستند.

کد خبر: ۲۹۹۰۳۶

تاریخ: ۰۹ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۶:۳۰

اقتصاد۲۴- سوءپیشینه در نظام حقوقی به سوابق کیفری ثبت‌شده‌ای گفته می‌شود که ناشی از محکومیت‌های قطعی افراد در مراجع قضایی است. این سابقه می‌تواند در روند استخدام، دریافت مجوز‌ها یا تصدی برخی مسئولیت‌های اجتماعی و دولتی تأثیرگذار باشد. سوءپیشینه در واقع سندی رسمی است که نشان می‌دهد فرد در گذشته مرتکب جرم شده و در این زمینه محکومیت یافته است.

با این حال، همه محکومیت‌ها لزوماً به عنوان سوءپیشینه مؤثر محسوب نمی‌شوند. قانونگذار میان محکومیت‌های مؤثر که منجر به محرومیت‌های اجتماعی می‌شوند و محکومیت‌های غیرمؤثر که فاقد چنین پیامد‌هایی هستند، تفکیک قائل شده است. اهمیت این تفکیک در آن است که تنها محکومیت‌های مؤثر می‌توانند مانع از برخی حقوق اجتماعی مانند اشتغال به مشاغل حساس یا کاندیداتوری در انتخابات شوند.

دریافت گواهی عدم سوءپیشینه، یکی از اقدامات مهم افرادی است که پس از تحمل مجازات، قصد دارند به فعالیت‌های شغلی، اجتماعی یا تحصیلی بازگردند. این گواهی نشان می‌دهد که فرد فاقد محکومیت مؤثر است یا مدت محرومیت وی سپری شده و مجدداً از حقوق اجتماعی برخوردار شده است. به همین دلیل آگاهی از شرایط رفع سوءپیشینه و نحوه دریافت این گواهی اهمیت زیادی برای جامعه دارد.

رفع سوءپیشینه و دریافت گواهی عدم سوءپیشینه یکی از دغدغه‌های مهم برای افرادی است که سابقه کیفری دارند و در پی بازگشت به زندگی اجتماعی و حرفه‌ای خود هستند. بر اساس قانون مجازات اسلامی، مدت زمان رفع سوءپیشینه و بازگشت کامل حقوق اجتماعی افراد، به نوع و شدت محکومیت بستگی دارد.

طبق ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی، محکومیت‌ها به دو نوع «موثر» و «غیرموثر» تقسیم می‌شوند. محکومیت‌های موثر آن دسته از محکومیت‌هایی هستند که به موجب آنها فرد از برخی حقوق اجتماعی مانند اشتغال به مشاغل دولتی، عضویت در شورا‌ها و انجمن‌های رسمی، و حتی کاندیداتوری در انتخابات‌های مهمی، چون مجلس شورای اسلامی محروم می‌شود.

بیشتر بخوانید: سخنگوی قوه قضائیه: آماده اجرای حکم عامل حمله به سفارت جمهوری آذربایجان هستیم

بر اساس مقررات، در صورت محکومیت به مجازات‌های سنگین نظیر اعدام یا حبس‌های طویل‌المدت، فرد تا ۷ سال پس از توقف اجرای حکم، از حقوق اجتماعی محروم خواهد بود. همچنین کسانی که به قطع عضو یا قصاص عضوی که دیه آن بیش از نصف دیه کامل باشد محکوم شده‌اند، با سه سال محرومیت از حقوق اجتماعی رو‌به‌رو می‌شوند. پس از گذشت این مدت و در صورت عدم ارتکاب جرم جدید، امکان دریافت گواهی عدم سوءپیشینه فراهم می‌شود.

در خصوص محکومیت‌های خفیف‌تر، مانند حبس‌های کمتر از دو سال، اصولاً محرومیتی از حقوق اجتماعی اعمال نمی‌شود، حتی اگر تعداد این محکومیت‌ها زیاد باشد. همچنین برای مجازات‌هایی نظیر شلاق‌های حدی یا پرداخت دیه‌های کمتر از نصف دیه کامل، مدت محرومیت اجتماعی، دو سال در نظر گرفته شده است.

برخی محکومیت‌ها، به ویژه محکومیت‌های موثر، می‌توانند منجر به محرومیت دائمی از بعضی حقوق اجتماعی شوند. بر اساس ماده ۲۶ قانون مجازات اسلامی، افرادی که دارای محکومیت موثر هستند، به طور دائم از تصدی سمت‌هایی نظیر ریاست جمهوری، نمایندگی مجلس یا عضویت در شورا‌های شهر محروم خواهند بود.

نحوه دریافت گواهی عدم سوءپیشینه

در گذشته فرآیند صدور گواهی عدم سوءپیشینه بسیار زمان‌بر بود و مستلزم مراجعه حضوری به مراجع انتظامی و قضایی بود. اما از سال ۱۳۹۸ با راه‌اندازی فرآیند صدور الکترونیکی این گواهی در سامانه ثنا (عدل‌ایران)، تحولی جدی در این زمینه به وجود آمد.

امروزه متقاضیان می‌توانند تنها با استفاده از گوشی تلفن همراه یا رایانه شخصی، از طریق سایت عدل‌ایران اقدام به ثبت درخواست گواهی سوءپیشینه کنند. این فرایند با پرداخت مبلغ بیست هزار تومان و بدون نیاز به مراجعه حضوری انجام می‌شود و نتیجه استعلام معمولاً ظرف سه ساعت اداری صادر می‌گردد.

این تسهیل در فرآیند دریافت گواهی عدم سوءپیشینه، گامی موثر در راستای تسریع خدمات قضایی و کاهش بروکراسی اداری برای مردم بوده است. علاوه بر این، باعث شده است که افراد بیشتری بتوانند پس از طی دوران محکومیت خود، با سهولت بیشتری به جامعه بازگردند و در مسیر اصلاح و بازسازی زندگی خود گام بردارند.