آیا تسهیلات ودیعه مسکن از پس غول اجاره‏‌بها برمی‏‌آید؟ + فیلم

بررسی‌ها نشان می‌دهد در شهر‌هایی که «بیشترین فشار هزینه اجاره» وجود دارد، اثر پوششی وام دیعه، کمترین است. اعتبار تسهیلات مصوب نیز ۱۱برابر «عملکرد پارسال» بانک‌ها است که تحقق آن بعید به نظر می‌رسد.

کد خبر: ۲۹۹۹۲۶

تاریخ: ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۰:۱۴

اقتصاد۲۴- سقف جدید تسهیلات ودیعه مسکن که البته هفته‌ها تا اکران پرداخت توسط بانک‌ها فاصله دارد، تنها بخش ناچیزی از هزینه اجاره‌نشین‌ها را پوشش می‌دهد. در واقع بررسی عیار واقعی تسهیلات ودیعه مسکن، حاکی از عدم پوشش وام ودیعه برای اجاره‌نشین‌ها است که حتی منجر به «افزایش مبلغ پرداختی ماهانه مستاجرها» می‌شود.

قدرت وام اجاره برای تهران، کلان شهر‌ها و شهر‌های کوچک سنجش شد.

سقف جدید تسهیلات ودیعه مسکن که البته هفته‌ها تا اکران پرداخت توسط بانک‌ها فاصله دارد، تنها بخش ناچیزی از هزینه اجاره نشین‌ها را پوشش می‌دهد. در واقع بررسی عیار واقعی تسهیلات ودیعه مسکن، حاکی از عدم پوشش وام ودیعه برای اجاره‌نشین‌ها است که حتی منجر به «افزایش مبلغ پرداختی ماهانه مستاجرها» می‌شود.

موضوع وام ودیعه مسکن را از پنج زاویه مورد بررسی قرار داده است. قدرت پوشش وام ودیعه را باید با بررسی سقف شناور در کلان‌شهرها، مراکز استانی و شهر‌های متوسط و کوچک مورد سنجش قرار داد. در حالی که میزان اجاره‌بها در کل کشور در سال گذشته بیش از ۴۰ درصد افزایش داشته است، میانگین کل کشوری از بازار اجاره‌بها معادل ۳۴۷ میلیون پول پیش و ۱۲ میلیون تومان اجاره ماهانه است.

{$sepehr_media_849273_400_300}

به صورت موردی، بررسی‌ها براساس فایل‌های موجود در بازار نشان می‌دهد، متوسط میزان اجاره بهای پیشنهادی در تهران ۱۶ میلیون اجاره ماهانه و ۶۰۰ میلیون پول پیش است و این رقم در کلان‌شهر‌ها ۴۰۰ میلیون پول پیش و اجاره ماهانه ۱۴ میلیون تومان، در مراکز استان‌ها، ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان پول پیش و ۱۲ میلیون اجاره ماهانه و در شهر‌های متوسط و کوچک این رقم برای پول پیش ۲۳۰ میلیون تومان و ۵ میلیون تومان اجاره ماهانه برآورد شده است.

بیشتر بخوانید: پیشنهاد انتشار اوراق برای تامین مالی نهضت ملی مسکن

بررسی موردی هزینه اجاره، وام و میزان قدرت پوشش آن در پول پیش، نشان می‌دهد، سقف جدید وام اجاره مسکن در تهران، مراکز استان و شهر‌های کوچک تنها قدرت پوشش نصف پول پیش را دارد و سقف‌های وام اجاره در شهر‌ها با «اختلاف شهری اجاره بها» هماهنگی ندارد و درصد پوشش وام، نوسان محسوسی دارد.

این سقف تسهیلات ودیعه در تهران و کلان‌شهر‌ها حدود ۵۰ درصد، در مراکز استانی ۶۶ درصد و شهر‌های کوچک ۶۰ درصد «پول پیش» را پوشش می‌دهد. بررسی دقیق‌تر حاکی از آن است که قدرت وام ودیعه برای پوشش کل «هزینه اجاره مسکن» یعنی پول پیش و اجاره ماهانه تنها حدود ۳۰ درصد را شامل می‌شود.

در بررسی‌های ما سه علت را برای پایین بودن قدرت پوشش سقف وام ودیعه مسکن توسط بانک‌ها و عدم توان آنها برای افزایش سقف وام ودیعه مسکن تا ۸۰ درصد اجاره‌بها مطرح می‌کند. نخست توان پایین پرداخت قسط با توجه به «اعتبارسنجی» انجام شده توسط بانک‌ها و سپس، تعیین سقف کلی برای پرداخت تسهیلات در هر بانک با توجه به کنترل کمی ترازنامه‌ها و تکمیل این سقف برای برخی بانک‌ها.

همچنین، تسهیلات تکلیفی، به‌ویژه در موضوعی مثل وام اجاره «ریسک بازگشت منابع» دارد. بنابراین، تحقیقات میدانی نشان می‌دهد، تسهیلات ودیعه مسکن توسط دولت نتوانست به هدف خود مبنی بر کاهش بار مالی بر مستاجران بکاهد. مستاجر‌های کم درآمد در صف دریافت وام ودیعه که عمدتا با شبکه بانکی ارتباطی ندارند، از رسیدن به تسهیلات جا می‌مانند، در مقابل برخی دریافت کنندگان تسهیلات اجاره «مصرف غیر» می‌کنند و آن را مستقیم برای پول پیش صرف نمی‌کنند.

با توجه به این ارقام باید دید عیار واقعی وام اجاره برای مستاجران چقدر است؟ مستاجر‌ها علاوه بر «پول پیش»، در تهران، کلان‌شهر‌ها و شهر‌های کوچک، به ترتیب ۱۶ میلیون، ۱۲ میلیون و ۵ میلیون تومان «اجاره ماهانه» پرداخت می‌کنند.

بنابراین، تسهیلات ودیعه تنها ۱۰ درصد از میزان ودیعه را برای کم درآمد‌ها پوشش می‌دهد که این عدم پوشش اول به محدودیت بانک‌ها در منابع و کنترل ترازنامه‌ها و دیگری عدم توان پرداخت مردم و مستاجر‌ها در پرداخت ماهانه باز‌می گردد.

بیشتر بخوانید: توسل به دعا برای خرید و فروش خانه در بازار مسکن

در مجموع، پوشش نیمی از «پول پیش» توسط وام اجاره، «کمک موثر» مالی به مستاجر‌ها محسوب نمی‌شود، زیرا پس از آنکه با زحمت بسیار امکان دریافت وام آن هم تنها ۵۰ درصد هزینه پول پیش برای آنها فراهم شد، هزینه مضاعفی بر مستاجران تحمیل می‌شود و استفاده از وام برای «پول پیش» باعث «افزایش مبلغ پرداختی ماهانه مستاجرها» می‌شود، زیرا علاوه بر پرداخت ماهانه اجاره بها، مجبور به پرداخت قسط وام ودیعه نیز هستند. یعنی علاوه بر مبلغ اجاره ماهانه حدود ۷ میلیون قسط وام ودیعه بر هزینه ماهانه مستاجران اضافه می‌شود.

البته بخشی از مستاجران وام دریافتی را به دلیل عدم نیاز برای تامین پول پیش، در بانک سپرده‌گذاری می‌کنند که دراین صورت «ماهانه حدود ۵.۷ میلیون تومان» از این محل دریافت و باعث کاهش پرداختی اجاره ماهانه شان می‌شود.

این در حالی است که «حمایت اعتباری» از مستاجر‌های کم درآمد، در دو کشور فرانسه و انگلیس تا ۱۰۰ درصد را پوشش می‌دهد. در انگلیس ۱۰۰ درصد هزینه اجاره برای کم درآمد‌ها پوشش داده می‌شود و در فرانسه نیز، وام اجاره کم بهره پرداخت می‌شود و خانه‌های اجاره‌ای حمایتی با رقم ۳۰ درصد پایین‌تر از رقم بازار به مستاجر‌های فقیر داده می‌شود. در حالی که بودجه تسهیلات اجاره مسکن در انگلیس معادل ۱.۴ درصد تولید ناخالص داخلی است، این رقم در ایران تنها حدود ۰.۲ درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد.

در سال گذشته، در بازار مسکن حدود ۳۴ همت وام ودیعه پرداخت شد. این در حالی است که امسال، حجم منابع مالی که برای پرداخت تسهیلات ودیعه به مستاجران در نظر گرفته شده ۴۰۰ همت است که اگر کامل پرداخت شود، حدود یک‌سوم کل مستاجر‌ها می‌توانند به تسهیلات برسند.