تنفس در غبار سرطان‌زا / تعلیق زندگی در نیمه غربی کشور با گردوغبار آمده از عراق و گردوخاک محلی

گردوغبار نوعی از ذرات معلق است که در اندازه‌های مختلف است و مطالعات مختلف این را نشان داده است که مواجهه با گردوغبار ـچه ذرات درشت و چه ذرات ریزتردر بلندمدت به‌طور قطعی سرطان‌زاست و می‌تواند سبب بیماری‌های متعدد قلبی-عروقی، تنفسی و همچنین سرطان و مرگ شود.

کد خبر: ۳۰۰۵۴۱

تاریخ: ۱۷ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۰:۱۶

اقتصاد۲۴- «میثم معزی»، معاون درمان دانشگاه علوم‌پزشکی جندی‌شاپور اهواز آخرین آمار مراجعه افراد به مراکز درمانی و بیمارستان‌ها را این‌طور شرح می‌دهد: «در ۷۲ ساعت منتهی به سه‌شنبه دو هزار نفر بیمار قلبی و تنفسی ناشی از آلودگی هوا داشته‌ایم که تقریباً ۱۰ درصد آنها بستری شده و باقی از مراکز درمانی ترخیص شده‌اند. در این روزها، به‌طور متوسط در هر روز تقریباً ۸۰۰ نفر به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی مراجعه کرده‌اند. البته این آمار فقط مربوط به مراکز درمانی و بیمارستان‌های تابعه دانشگاه علوم‌پزشکی اهواز است، یعنی آبادان، شوشتر و ... خارج از این آمار است.»

از آمار شهر‌های دیگر خبری در دسترس نیست، اما او می‌گوید: «فقط در روز دوشنبه ۵۰ نفر در شهر آبادان بر اثر آلودگی هوا به بیمارستان مراجعه کرده‌اند.» معزی پیش از این نیز آمار داده بود که در ۷۲ ساعت منتهی به روز دوشنبه، بیش از دو هزار نفر به‌دلیل مشکلات قلبی و تنفسی غیرعفونی در پی آلودگی هوا به مراکز درمانی استان مراجعه کرده‌اند.

طوفان شدید غبارآلود که از شب یکشنبه، جنوب‌غرب خوزستان را درنوردید، تا عصر دوشنبه ۲۴۸ نفر را به مراکز درمانی این منطقه کشاند. به‌گفته «مسعود هدایت»، سرپرست معاونت درمان دانشگاه علوم‌پزشکی آبادان از این تعداد، ۵۱ بیمار در بخش‌های مختلف بیمارستانی بستری و ۱۹۷ نفر دیگر پس از دریافت خدمات سرپایی مرخص شدند.

همچنین، این میان موارد مراجعه مربوط به بیماران تنفسی با ۱۹۷ مورد است که نشان‌دهنده تأثیر مستقیم آلودگی هوا بر سیستم تنفسی شهروندان است. ۸۲ بیمار هم با عوارض قلبی و هفت نفر با مشکلات چشمی به مراکز درمانی مراجعه کرده‌اند و از میان بستری‌شدگان، ۳۶ نفر با مشکلات قلبی و ۱۵ نفر با عوارض تنفسی تحت درمان قرار گرفته‌اند.

معاون درمان دانشگاه علوم‌پزشکی جندی‌شاپور اهواز می‌گوید: «توصیه ما به مردم این است که در مواردی که آلودگی هوا بالاست، افراد از خانه خارج نشوند؛ بالاخص زنان باردار، کودکان زیر ۱۲ سال و خاصه افراد دارای بیماری‌های قلبی و عروقی، دیابت و فشار خون. این افراد باید حتماً داروهایشان را بموقع مصرف کنند و در‌صورت نیاز به خروج از خانه، داروهایشان را همراه داشته باشند و البته که همه، حتماً از ماسک استفاده کنند.»

بیشتر بخوانید:اینفوگرافی/ هنگام وقوع طوفان و گرد و خاک چه باید کرد؟

فقط خوزستان نیست که آسمانش به رنگ خاک در آمده. سامانه‌های گردوخاک و تندری در چندین استان کشور فعال شده و شرایط جوی ناپایدار در بسیاری از شهر‌ها حاکم شده است

یورش شهر‌به‌شهر غبار غلیظ

فقط خوزستان نیست که آسمانش به رنگ خاک درآمده. سامانه‌های گردوخاک و تندری در چندین استان کشور فعال شده و شرایط جوی ناپایدار در بسیاری از شهر‌ها حاکم شده است. در سال جاری که کمتر از دو ماه از آن می‌گذرد، کردستان دو روز ناسالم و دو روز خطرناک را از سر گذرانده است. این شرایط روز دوشنبه در چند شهر دیگر این استان تکرار شد و ادامه پیدا کرد. دیروز هم یکی از همین روز‌ها بود. غبار غلیظ شهر‌های قروه، دهگلان و سنندج را وارد شرایط خطرناک و بحرانی کرد؛ چنان‌که مدارس و دانشگاه‌های استان را به تعطیلی کشاند، اما کارمندان ادارات به‌ناچار سر کار خود حاضر شدند.

در جایی دیگر، هوای شهر کرمانشاه و تعداد دیگری از شهرستان‌های این استان هم در وضعیت «بحران» قرار گرفت. «سعید دزفولی‌نژاد»، مدیرکل محیط‌زیست کرمانشاه به ایسنا گفته است: «این گردوغبار باعث شد عدد شاخص کیفی هوای شهر کرمانشاه تا ساعت هفت صبح سه‌شنبه به ۵۰۰ برسد که وضعیت بحران و خطرناک را نشان می‌دهد. در ایستگاه‌های قصرشیرین و سرپل‌ذهاب نیز عدد شاخص کیفی ۵۰۰ و در کنگاور نیز با عدد شاخص کیفی ۴۷۰ وضعیت بحرانی و خطرناک است.»

نفوذ گردوغبار غلیظ باعث شد با دستور ستاد مدیریت بحران استان، اداره‌ها، مدارس و دستگاه‌های سراسر کرمانشاه تعطیل شود. غلظت غبار همچنین باعث شد ستاد مدیریت بحران استانداری ایلام هم فعالیت همه ادارات تعطیل و مراکز آموزشی استان ایلام را غیرحضوری کند. در استان کهگیلویه‌وبویراحمد نیز دیروز هوای سه شهرستان گچساران، بهمئی و کهگیلویه در وضعیت ناسالم برای همه قرار گرفت. همچنین گردوغبار فعالیت حضوری تمامی مدارس استان زنجان را در روز سه‌شنبه تعطیل کرد.

توده غلیظ غبار به استان همدان هم رسید و روز سه‌شنبه کاری کرد که در شهر همدان شرایط برای گروه‌های حساس و در سه شهر کبودرآهنگ، نهاوند و اسدآباد برای همه گروه‌ها، ناسالم اعلام شود. از طرف دیگر با تداوم خیزش گردوغبار از صبح دیروز، شاخص کیفیت هوای قم به عدد ۱۱۵ رسید و نخستین روز با وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس در سال ۱۴۰۴ به ثبت رسید.

قزوین هم در امان نماند. طبق اعلام اداره‌کل محیط‌زیست استان قزوین، با ورود توده گردوغبار، متوسط شاخص کیفیت هوای شهر قزوین تا ساعت ۱۲ دیروز به عدد ۴۹۲ رسید که بیانگر شاخص کیفیت هوای خطرناک برای تمامی گروه‌های سنی بود.

شهروندان لرستان نیز ۱۵ روز از ۴۷ روز گذشته در سال جاری را با غبارآلودگی از سر گذرانده‌اند. طبق اعلام مدیرکل مدیریت بحران این استان، به‌دنبال هشدار‌های پی‌درپی درباره حرکت توده غبار از عراق به غرب کشور، دیروز همه مراکز آموزشی و دانشگاه‌های لرستان تعطیل شدند. اداره‌کل محیط‌زیست نیز اعلام کرد هوای کیفیت هوای این استان برای گروه‌های حساس، ناسالم تشخیص داده شده است. به‌گفته «کامران فرمان‌پور»، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست لرستان، دیروز بیشتر شهرستان‌ها در وضعیت ناسالم بودند؛ ازجمله خرم‌آباد با شاخص آلودگی ۲۲۰ میکروگرم، پلدختر ۲۳۰ میکروگرم.

مطالعات مختلف نشان داده است مواجهه با گردوغبار در بلندمدت به‌طور قطعی سرطان‌زاست و می‌تواند سبب بیماری‌های متعدد قلبی-عروقی، تنفسی و همچنین سرطان و مرگ شود

گرد وغبار با سلامت ما چه می‌کند؟

«محمدصادق حسنوند»، رئیس مرکز تحقیقات آلودگی هوا، درباره تأثیر مواجهه با گردوغبار بر سلامت مردم به «پیام ما» می‌گوید تداوم این وضعیت در شهر‌های مختلف خطرناک است. او توضیح می‌دهد: «گردوغبار نوعی از ذرات معلق است که در اندازه‌های مختلف است و مطالعات مختلف این را نشان داده است که مواجهه با گردوغبار ـچه ذرات درشت (پی‌ام ۱۰) و چه ذرات ریزتر (پی‌ام ۲.۵) ـ در بلندمدت به‌طور قطعی سرطان‌زاست و می‌تواند سبب بیماری‌های متعدد قلبی-عروقی، تنفسی و همچنین سرطان و مرگ شود. از طرف دیگر مواجهه کوتاه‌مدت با این پدیده نیز باعث بیماری‌های تنفسی، افزایش مراجعات بیمارستانی، حملات آسمی و حتی مرگ می‌شود.»

بیشتر بخوانید:سوریه دومین منشا خارجی گرد و غبار ایران!

به‌گفته او، وقوع غبار که در موارد اخیر غلظت آن بالاتر از ۵۰۰ میکروگرم بر مترمکعب بوده است، برای گروه‌های حساس، افراد بالای ۶۵ سال، کودکان زیر ۵ سال، زنان باردار، بیماران قلبی عروقی و همچنین دیابتی هستند، بسیار خطرناک است.

این عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران درباره رابطه قطعی سرطان در مواجهه طولانی‌مدت با گردوغبار توضیح می‌دهد: «در سال ۲۰۱۳ میلادی، برابر با سال ۱۳۹۲، سازمان جهانی بهداشت در مطالعه‌ای مواجهه طولانی‌مدت با گردوغبار را به‌عنوان یکی از عوامل قطعی سرطان معرفی کرد. درواقع، سازمان جهانی بهداشت با مطالعات متعدد بین‌المللی این موضوع را به اثبات رسانده است و ذرات معلق را جزو ترکیبات قطعی سرطان‌زا برای انسان طبقه‌بندی کرده است.»

طبق توضیح حسنوند، براساس برآوردی که در مناطق مختلف کشور انجام شده است، حدود ۲۰ درصد از سرطان‌ها و مرگ افراد مبتلا به سرطان، به‌واسطه مواجهه با آلودگی هوا است.

او می‌گوید: «در سال گذشته حدود ۵۱ هزار مرگ در کل کشور به‌واسطه ذرات معلق رخ داده است. این آمار در نقاط مختلف متفاوت است و این میان در خوزستان ۲۵ درصد از کل موارد مرگ، ناشی از آلودگی هوا بوده است. این یعنی از هر چهار مرگی که در خوزستان اتفاق افتاده، یکی از آنها ناشی از آلودگی هوا بوده است. این رقم در تهران بین ۱۷ تا ۲۰ درصد است. طبق آخرین آمار، بالاترین مقدار غلظت پی‌ام ۲.۵ -یعنی ذراتی که سرطان‌زایی آن قطعی است- در استان خوزستان بوده که بین ۵۵ تا ۶۰ تخمین زده شده است که ۱۲ برابر حد استاندارد است و بالاترین مقدار را در کل کشور را داشته است. این وضعیتی است که متأسفانه در خوزستان شاهدیم.»

رئیس مرکز تحقیقات آلودگی هوا از مطالعاتی می‌گوید که نشان می‌دهد با وقوع غلظت‌های بالای غباری، تعداد مراجعه به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، حدود پنج درصد بیشتر می‌شود.

در این شرایط راهکار چیست؟ او در جواب می‌گوید: «افراد مختلف تا حد امکان از خانه بیرون نیایند، در و پنجره‌ها را بسته نگه دارند و درصورت خروج از خانه از ماسک استفاده کنند؛ البته ماسک‌هایی که به‌طور کامل دهان و بینی را بپوشاند و هوای بیرون واردش نشود. این کار می‌تواند تا ۷۰ درصد میزان مواجهه افراد با غبار را کاهش دهد. بنابراین، توصیه اکید این است که در این شرایط، همه افراد بیرون از خانه از ماسک استفاده کنند و داخل خانه دستگاه تصفیه هوا داشته باشند.»