تکلیف توزیع یارانه سوخت به کجا رسید؟

تصمیم جدید دولت درباره واردات بنزین سوپر

هم‌اکنون، هر لیتر بنزین سهمیه‌ای با قیمت ۱۵۰۰ تومان و بنزین آزاد با قیمت ۳۰۰۰ تومان عرضه می‌شود. با این حال، برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که هزینه تمام‌شده هر لیتر بنزین برای دولت بیش از ۴۶۰۰۰ تومان است که نشان‌دهنده یارانه بالای دولت در این بخش است.

کد خبر: ۳۰۲۴۴۱

تاریخ: ۲۷ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۰۹:۲۴

اقتصاد۲۴- واردات بنزین سوپر در ایران سابقه‌ای طولانی دارد. در سال ۱۳۹۰ با راه‌اندازی واحد «کت کراکر» در پالایشگاه آبادان، این سیاست تغییر کرد و دستور توقف واردات بنزین سوپر صادر شد. البته طول عمر این تصمیم زیاد نبود. سال ۱۳۹۲ شورای اقتصاد وقت در یکی از مصوبه‌هایش به وزارت نفت مجوز واردات بنزین سوپر را می‌دهد. سال ۱۳۹۳ شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران تایید می‌کند که براساس مصوبه سال ۱۳۹۲ واردات بنزین سوپر و نفت گاز از طریق تهاتر ادامه دارد. همان مقطع تاکید می‌شود، هدف از این اقدام تامین کمبود فرآورده‌های نفتی مورد نیاز در کشور است.

البته در مقاطعی همچون سال ۱۳۹۷ وارداتی انجام نشد و فقط دولت وقت صرفا عرضه بنزین سوپر در پمپ‌بنزین‌ها را به دلیل مشکلات در تامین آن متوقف کرد. تا اینکه در آبان ماه ۱۴۰۳ سیاست دولت در مورد واردات بنزین سوپر تغییر کرد. با تصویب هیات وزیران واردات بنزین سوپر آزاد شد. بر اساس این مصوبه اشخاص حقوقی دارای مجوز از وزارت نفت می‌توانستند بنزین سوپر را با قیمت غیریارانه‌ای وارد کشور و توزیع کنند.

حال پس از گذشت چند ماه از این تصمیم وزارت اقتصاد، مجوز واردات بنزین سوپر در نشست روز ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۴، هیات مقررات‌زدایی و بهبود محیط کسب‌وکار به تصویب رسید. این تصمیم در راستای تسهیل فرآیند واردات بنزین سوپر توسط بخش خصوصی و اجرای ماده ۹ آیین‌نامه اجرایی تبصره ۸ قانون بودجه ۱۴۰۳ و تبصره ۳ قانون بودجه ۱۴۰۴ گرفته شد. اما کاربرگ مربوط به توزیع بنزین سوپر به دلیل مطرح شدن موارد جدید توسط نمایندگان وزارت نفت، برای بررسی‌های بیشتر به کمیته تخصصی ارجاع شد.

مرور تعیین تکلیف مجوز‌ها

علیرضا نظری، رییس مرکز ملی پایش و بهبود محیط کسب‌وکار، پیش از این در یک گفت‌وگوی تلویزیونی اعلام کرده بود؛ هر دو کاربرگ «واردات» و «توزیع» در کمیته تخصصی تصویب شده‌اند و قرار است در جلسه هیات مقررات‌زدایی نهایی شوند. شرکت‌های واردکننده تا دو ماه فرصت دارند تا شرایط فنی و صلاحیت‌های تعیین شده از سوی وزارت نفت را احراز کنند.

بیشتر بخوانید:مبنای قیمت‌گذاری بنزین سوپر وارداتی مشخص شد

طبق داده‌های موجود، کاربرگ اولیه در تاریخ ۲۹ بهمن ۱۴۰۳ توسط معاونت برنامه‌ریزی وزارت نفت به مرکز ملی پایش و بهبود محیط کسب‌وکار ارسال شده است. مرکز ملی بهبود محیط کسب‌وکار، پس از برگزاری جلسات کارشناسی، آن را در تاریخ ۲۱ اسفند ۱۴۰۳ در دستور کار کمیته تخصصی قرار داده است. یکی از این جلسات بر مبنای مواد ۲ و ۳ قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار، کسب نظر از فعالان بخش خصوصی بود که انجام شد.

در نهایت هم کاربرگ نهایی مورد نظر وزارت نفت در تاریخ ۳ اردیبهشت ۱۴۰۴ به این مرکز ارسال شد و با اولویت در دستور کار قرار گرفت تا تکلیف مجوز واردات و توزیع بنزین سوپر زودتر به نتیجه برسد.

بنزین گران می‌شود؟

در حال حاضر بنزین سوپر در پالایشگاه‌های شازند و اصفهان تولید می‌شود که تمام تولید آن برای تهران در نظر گرفته شده است.

براساس اطلاعات به دست آمده توسط «اعتماد»، پیش از این روزانه حدود ۳۰۰ هزار لیتر بنزین سوپر در ۱۹ جایگاه سوخت در تهران توزیع می‌شد. البته با مصوبه دولت در خصوص «آزادسازی واردات بنزین سوپر توسط اشخاص حقوقی دارای مجوز از وزارت نفت با قیمت غیریارانه‌ای آزاد» پیش‌بینی می‌شود، توزیع این بنزین نیز افزایش پیدا کند و در سایر شهر‌ها نیز بنزین توزیع شود.

اما سوالی که مطرح می‌شود، این است که آیا نرخ بنزین با واردات (بنزین سوپر) تغییری خواهد داشت یا خیر؟ محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت در این خصوص اعلام کرده است که برنامه‌ای برای افزایش قیمت بنزین در دستور کار نیست. البته مصوبه‌ای درباره واردات (بنزین ویژه یا سوپر) بوده که میزان واردات و قیمت تمام شده آن مبنای قیمت‌گذاری خواهد شد. این موضوع به هیات مقررات‌زدایی هیات نظارت وزارت اقتصاد رفته و در حال طی مراحل نهایی در زمینه درخواست واردات و بارگذاری توزیع‌کننده‌هاست تا به مرحله عمل برسد.

هر لیتر بنزین چقدر تمام می‌شود؟

در پی آزادسازی واردات بنزین سوپر، پرسش‌های متعددی درباره دلایل این تصمیم، تاثیر آن بر بازار سوخت، کیفیت بنزین و احتمال افزایش قیمت‌ها مطرح شده است. در ادامه، گفت‌وگوی «اعتماد» را با آرش نجفی، کارشناس حوزه انرژی و رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران می‌خوانید.

چرا آزادسازی؟

آرش نجفی بر این باوراست که قیمت تمام شده تولید بنزین سوپر در کشور بالاست و از سوی دیگر، بسیاری از خودرو‌های جدید، به‌ویژه خودرو‌های چینی توربو شارژ، به سوخت باکیفیت بالا نیاز دارند و با افزایش تقاضا و ناتوانی دولت در اصلاح قیمت رسمی بنزین تصمیم گرفته شد که واردات بنزین سوپر با قیمت واقعی توسط بخش خصوصی آزاد شود.

بیشتر بخوانید:فیلم/ تکلیف واردات بنزین سوپر مشخص شد

او ادامه می‌دهد: این اقدام یک راه‌حل میانی است و واردکننده‌ها می‌توانند بنزین سوپر را با قیمت تمام شده واقعی وارد کرده و در جایگاه‌های مشخص و تحت نظارت عرضه کنند که قیمت این بنزین بسته به نرخ ارز، هزینه حمل‌ونقل و کشور مبدا متفاوت خواهد بود.

نگرانی‌ها از تخلفات احتمالی

نجفی نسبت به احتمال بروز تخلفات هشدار داده و می‌گوید: اگر نظارت دقیقی وجود نداشته باشد، ممکن است شاهد پدیده‌هایی مثل مخلوط کردن بنزین سوپر وارداتی با بنزین معمولی، فروش بنزین تقلبی یا ثبت نادرست حجم سوخت‌گیری باشیم و بدون سیستم بازرسی و کنترل شفاف، فساد در این حوزه محتمل است.

او در پاسخ به این سوال که آیا هدف، افزایش غیرمستقیم قیمت بنزین است، تصریح می‌کند: عملا بله. وقتی قیمت بنزین معمولی ۳۵۰۰ تومان است، اما بنزین وارداتی حدود ۸۰ یا ۹۰ سنت در هر لیتر تمام می‌شود (با دلار ۸۰ هزار تومانی رقمی بین ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان)، تفاوت قیمت بسیار زیاد است. این می‌تواند مقدمه‌ای برای افزایش قیمت بنزین به شکل غیررسمی و تدریجی باشد.

استاندارد بنزین وارداتی

نجفی تاکید می‌کند: واردات بنزین باید با رعایت استاندارد‌های مشخص انجام شود، چراکه نمی‌توان هر نوع بنزینی وارد کرد و خودرو‌های جدید نیاز به سوخت با کیفیت یورو ۵ یا بالاتر دارند و نبود نظارت دقیق می‌تواند باعث آسیب به خودرو‌ها و نارضایتی مصرف‌کنندگان شود.

رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران با اشاره به ضرورت تفکیک جایگاه‌های عرضه بنزین وارداتی می‌گوید: یکی دیگر از پیشنهاد‌های مطرح شده، تفکیک جایگاه‌های عرضه بنزین وارداتی از جایگاه‌های معمولی است و برای جلوگیری از تداخل و تخلف، پیشنهاد می‌شود که بنزین وارداتی فقط در جایگاه‌های اختصاصی عرضه شود تا امکان کنترل و نظارت بهتر فراهم شود.

اصلاح یارانه سوخت بر اساس خانوار

نجفی به موضوع یارانه سوخت اشاره کرده و پیشنهاد می‌کند: یارانه بنزین باید بر اساس تعداد خانوار و نه تعداد خودرو پرداخت شود و به جای آنکه به مصرف بیشتر یارانه تعلق بگیرد، باید سهمیه‌ای به هر خانوار داده شود و پیشنهاد ما این است که قیمت بنزین طی سه سال به تدریج به ۳۰ هزار تومان افزایش پیدا کند به این صورت که در سال اول قیمت بنزین ۲۰ هزار تومان و سال دوم ۲۵ هزار تومان و در سال سوم قیمت آن به ۳۰ هزار تومان برسد و در این مدت یارانه سوخت به صورت غیرقابل نقدشوندگی صرفا برای پرداخت هزینه‌های انرژی (بنزین، برق، گاز و...) اختصاص یابد.