ایران و آمریکا در آستانه توافق موقت

اسرائیل نگران است که دولت ترامپ در آستانه توافق هسته‌ای موقت با ایران قرار دارد که محدودیت‌های غنی‌سازی را دور می‌زند. در همین حال، بشاره بحبح با میانجی‌گری در مذاکرات قطر، موفق به جلب اعتماد حماس شده تا زمینه توافقی برای آزادی گروگان‌ها فراهم شود

کد خبر: ۳۰۵۱۴۰

تاریخ: ۱۰ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۰:۲۶

اقتصاد۲۴- اسرائیل نگران است که دولت ترامپ در آستانه توافق هسته‌ای موقت با ایران قرار دارد که محدودیت‌های غنی‌سازی را دور می‌زند. در همین حال، بشاره بحبح با میانجی‌گری در مذاکرات قطر، موفق به جلب اعتماد حماس شده تا زمینه توافقی برای آزادی گروگان‌ها فراهم شود. آمریکا از حمله احتمالی اسرائیل نگران است و هشدار داده که چنین اقدامی غیرقابل‌قبول است. اکنون ترامپ باید میان توافق یا تداوم بن‌بست با نتانیاهو یکی را انتخاب کند.

اسرائیل نگران است که دولت ترامپ در آستانه امضای توافق هسته‌ای موقت با تهران باشد؛ توافقی که از مهم‌ترین و اصلی‌ترین مانع مذاکرات یعنی موضوع غنی‌سازی اورانیوم در ایران عبور می‌کند. دیوید بارنیا، رئیس موساد و ران درمر، وزیر امور استراتژیک به واشنگتن سفر کرده‌اند تا استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در خاورمیانه را از پیش‌روی در این توافق منصرف کنند.

بر اساس گزارش آکسیوس، این سه نفر چند روز پیش نیز در رم با یکدیگر دیدار داشته‌اند. درمر که نزدیک‌ترین مشاور نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو و رابط کلیدی با آمریکا به شمار می‌رود، همراه با بارنیا قصد دارد به طرف آمریکایی به‌صراحت اعلام کند که چنین توافقی برای اسرائیل قابل قبول نیست. آنها همچنین به مقامات دولت ترامپ خواهند گفت که اسرائیل خود را ملزم به رعایت مفاد این توافق نخواهد دانست، همان‌گونه که در سال ۲۰۱۵ به توافق هسته‌ای دولت اوباما پایبند نبود و دولت اول ترامپ نیز در سال ۲۰۱۶ از آن خارج شد.

با این حال، بنیامین نتانیاهو در موقعیتی نیست که کارت‌های زیادی برای بازی داشته باشد. برخلاف خواست آمریکا که هدفش کاهش قیمت نفت است، در این مرحله حمله اسرائیل به ایران چندان واقع‌بینانه به نظر نمی‌رسد، به‌ویژه آنکه دونالد ترامپ تلاش زیادی برای پایین نگه‌داشتن قیمت نفت به خرج می‌دهد. روز چهارشنبه، دونالد ترامپ فاش کرد که به نتانیاهو هشدار داده است تا به ایران حمله نکند و این اقدام را «نامناسب» خواند؛ چرا که ایران و آمریکا «در آستانه یافتن راه‌حلی» هستند.

توافق موقتی که در حال شکل‌گیری است، نتیجه پیشرفت‌هایی است که در مذاکرات میانجی‌گری‌شده توسط عمان به دست آمده است. اختلاف اصلی میان ایالات متحده و ایران، مسئله غنی‌سازی اورانیوم است.

دولت ترامپ به‌صراحت اعلام کرده که خواهان توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران در داخل کشور حتی برای مقاصد غیرنظامی است؛ در حالی که تهران آماده است تأمین اورانیوم غنی‌شده برای نیروگاه هسته‌ای بوشهر را بپذیرد و این محدودیت را رد می‌کند.

بیشتر بخوانید:آیا آمریکا می‌تواند به یک توافق خوب با ایران برسد؟/ ترامپ به دنبال کسب وجهه توافق‌ساز

یک منبع اسرائیلی به روزنامه هاآرتص گفته است که اسرائیل نگران «خودخواهی» دولت ترامپ است و از این نگرانی دارد که پس از امضای توافق موقت، ترامپ آن را به‌عنوان «مهم‌ترین دستاورد» خود در خاورمیانه جشن بگیرد، سپس علاقه‌اش را از دست بدهد و به مسائل دیگر بپردازد، در حالی که ایران نیز راه‌هایی برای دور زدن محدودیت‌های غنی‌سازی پیدا خواهد کرد.

در هفته‌های اخیر، بنیامین نتانیاهو تلاش‌های زیادی کرده است تا تأکید کند که در صورت نارضایتی از این توافق، اسرائیل ممکن است به ایران حمله کند.

بر اساس گزارش نیویورک تایمز، سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا برآورد کرده‌اند که اسرائیل قادر است ظرف هفت ساعت پس از اتخاذ تصمیم، حمله‌ای را اجرا کند. نتانیاهو آگاه است که درخواست‌ها برای حمله به ایران اغلب به‌عنوان هشدار‌های توخالی تلقی می‌شوند، اما تلاش دارد ثابت کند این بار قصد فریب ندارد. برای دولت ترامپ، چنین حمله‌ای کاملاً غیرقابل‌قبول است و پیامی در این زمینه به اسرائیل ارسال شده است.

نتانیاهو همچنین به حمایت ترامپ نیاز دارد تا در مذاکرات پیش‌روی در دوحه برای رسیدن به توافقی جدید به‌منظور آزادی گروگان‌ها و پایان جنگ غزه کمک کند. در واقع، اسرائیل تنها با یک تصمیم داخلی آمریکایی و توافقی فاصله دارد که با تحمیل آن، منطقه را از جنگ بی‌هدف رهایی می‌بخشد و رویای شهرک‌سازی در غزه که توسط بتسلائل اسموتریچ تبلیغ می‌شود، به زباله‌دان تاریخ خواهد سپرد.

چرخش حماس، سردرگمی آمریکا، انزوای اسرائیل؟

در روز‌های اخیر، پیشرفت اندکی در مذاکرات قطر حاصل شده که به ابتکار بشاره بحبح میانجی فلسطینی-آمریکایی صورت گرفت. وی توانست حماس را قانع کند که پافشاری بر مواضع خود در برابر آمریکایی‌ها کمکی نخواهد کرد و با انجام اقداماتی مانند آزادی شهروند آمریکایی عیدان الکساندر و دیگر اقدامات، می‌توانند آمریکایی‌ها را به سمت خود جلب کرده و اسرائیل را تحت فشار قرار دهند.

موضع حماس این است که اگر توافق دیگری برای آزادی گروگان‌ها حاصل شود، باید به‌طور رسمی با قطعنامه‌ای از سوی شورای امنیت سازمان ملل پشتیبانی شود که اعلام کند اسرائیل نمی‌تواند جنگ را از سر بگیرد و در صورت تکرار چنین اقدامی، با تحریم‌های فوری مواجه خواهد شد.

بیشتر بخوانید:واکنش عجیب نورنیوز به ادعا درباره توافق ایران و آمریکا

این درخواست برای اسرائیل و ایالات متحده غیرقابل‌قبول بود و تمامی تلاش‌ها برای قانع کردن حماس به پذیرش وعده‌های ویتکاف بی‌نتیجه ماند. اکنون بشاره بحبح موفق شده حماس را متقاعد کند که به ویتکاف اعتماد کند. درخواست فعلی این است که توافق شامل واشنگتن به‌عنوان شریک کامل باشد و مراسم امضای آن در دوحه برگزار شود، جایی که استیو ویتکاف و خلیل الحیه از حماس حضور خواهند داشت.

دولت ترامپ فعلاً با این موضوع موافق نیست، اما این تحول دلایل تازه‌ای برای خوشبینی فراهم کرده که می‌توان فرمولی یافت که رضایت حماس را جلب کند، برخی گروگان‌ها را آزاد سازد و مذاکرات برای رسیدن به توافق نهایی را تسریع بخشد.

اسرائیل نیز این درخواست حماس را رد می‌کند، اما موضع آن اهمیت چندانی ندارد. نتانیاهو در حال درک ابعاد توهین‌آمیز شعار «اول آمریکا» دولت ترامپ است. دولت ترامپ قصد دارد کاری انجام دهد که به نفع آمریکا باشد؛ اسرائیل در این روند نقش خواهد داشت، اما طرف اصلی توافق نخواهد بود.

روز چهارشنبه، ویتکاف اعلام کرد که ایالات متحده طرح جدیدی برای آتش‌بس ارائه خواهد کرد و نسبت به دستیابی به راه‌حلی بلندمدت احساس خوشبینی دارد. در روز‌های آینده، ترامپ باید تصمیم بگیرد آیا پیشنهاد بحبح را خواهد پذیرفت و جنگ را پایان می‌دهد یا اجازه می‌دهد نتانیاهو به کشمکش‌های خود برای کند پیش بردن مذاکرات ادامه دهد.