ترامپ و ایلان ماسک؛ از دوستی تا دشمنی

فرو پاشیدن رابطه ترامپ و ماسک از مدت‌ها قبل پیش‌بینی شده بود. حتی افرادی که به هر دو نزدیک بودند، در خلوت باور داشتند که این رابطه در نهایت فرو خواهد پاشید. با این حال، سرعت و شدت انفجار، حتی برای کاخ سفید که به اتفاقات غیرمنتظره عادت کرده و رئیس‌جمهوری که اغلب از ماسک دفاع می‌کرد، شوکه‌کننده بود.

کد خبر: ۳۰۶۲۲۳

تاریخ: ۱۶ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۶:۴۵

اقتصاد۲۴- این دقیقاً همان چیزی بود که رئیس‌جمهور ترامپ و مشاورانش می‌خواستند از آن اجتناب کنند.

تنها شش روز پیش، دستیاران ارشد ترامپ با وجود ناراحتی از ایلان ماسک، تصمیم داشتند مراسم خداحافظی دوستانه‌ای برای او در دفتر بیضی برگزار کنند. آنها به رئیس‌جمهور درباره اتهامات مربوط به مصرف مواد مخدر توسط ماسک اطلاع داده بودند تا در صورت مطرح شدن این موضوع توسط خبرنگاران، ترامپ آمادگی دفاع از میلیاردر معروف را داشته باشد.

به گزارش وال‌استریت‌ژورنال، تا عصر چهارشنبه، ترامپ در دیداری با سناتور‌های جمهوری‌خواه، اختلافاتش با ماسک را کم‌اهمیت جلوه داد، با وجود اینکه ماسک در روز‌های اخیر به‌شدت از برنامه‌های قانون‌گذاری ترامپ انتقاد کرده بود. در آخر هفته، پس از آنکه ترامپ متحد ماسک را از ریاست ناسا کنار گذاشت، به اطرافیانش گفته بود که قصد ندارد وارد درگیری علنی با مشاور سابقش شود.

اما آن فضای دوستانه روز پنجشنبه ناپدید شد.

در سیزده دقیقه ابتدایی جلسه‌ای در دفتر بیضی با صدراعظم آلمان، فریدریش مرتز، ترامپ نارضایتی‌های خود از ماسک را مطرح کرد و این آغاز روزی طوفانی بود که در آن دو تن از قدرتمندترین مردان جهان از دوست به دشمن تبدیل شدند.

تا شب پنجشنبه، ترامپ تهدید کرد که قرارداد‌های دولتی با شرکت‌های ماسک را قطع خواهد کرد، گفت ماسک «دیوانه شده» و ادعا کرد که او دچار «سندروم نفرت از ترامپ» شده است.

در پاسخ، ماسک، ثروتمندترین مرد جهان، پیشنهاد تأسیس یک حزب سیاسی جدید را مطرح کرد، گفت که ترامپ باید استیضاح شود، هشدار داد که تعرفه‌های ترامپ ممکن است منجر به رکود اقتصادی شوند، و وعده داد که یک سامانه ارزشمند فضایی که دولت به آن وابسته است را از رده خارج خواهد کرد. او همچنین ادعا کرد که نام ترامپ در اسنادی مربوط به تحقیقات فدرال درباره جفری اپستین، قاچاقچی جنسی محکوم‌شده، دیده می‌شود و تلویحاً او را به نوعی به رفتار‌های مجرمانه‌ی اپستین مرتبط دانست.

نبرد خارق‌العاده میان ترامپ و ماسک که سراسر کشور را تحت تأثیر قرار داد، ائتلاف تازه‌ای را که ترامپ با شعار «MAGA» ساخته و ماسک تأمین مالی کرده بود، تهدید می‌کند. این درگیری، شرکت‌های ماسک که بسیاری از آنها تحت نظارت شدید دولت فدرال هستند را در تیررس قرار می‌دهد. همچنین در لحظه‌ای که حزب دموکرات در وضعیت ضعیفی قرار دارد، به آنها فرصتی نادر برای نفس کشیدن می‌دهد. در حین این درگیری‌ها سهام تسلا ۱۴ درصد سقوط کرد، بدترین روز این شرکت از سال ۲۰۲۰ تاکنون.

مقامات کاخ سفید و سایر متحدان رئیس‌جمهور تمام روز را صرف به‌روزرسانی شبکه‌های اجتماعی، تماشای اوج‌گیری درگیری و ارسال پست‌های ماسک برای یکدیگر کردند.

بیشتر بخوانید: پشت پرده پیشنهاد ویتکاف به ایران؛ توافقی موقت یا گامی تازه برای احیای مذاکرات؟

مارک شورت، رئیس سابق دفتر مایک پنس، گفت: «فقط مسئله زمان بود تا این ماجرا شروع شود، چون دو ایگوی بزرگ نمی‌توانند با هم در یک‌جا بمانند. تصور فروپاشی به این سرعت سخت است، اما واقعاً هم نباید از این اتفاق شگفت‌زده شد.»

به گفته فردی که با ترامپ صحبت کرده، وقتی دستیارانش در روز‌های پایانی حضور ماسک در کاخ سفید از او با لحن تحقیرآمیز صحبت می‌کردند، ترامپ حتی در خلوت هم نظر مثبتی نسبت به ماسک داشت. آنها بر سر مسائل مربوط به نیرو‌های انسانی و تعرفه‌ها با هم درگیری‌هایی داشتند. ترامپ شکایت‌های اعضای کابینه از ماسک را می‌شنید و گاهی از او ابراز ناراحتی می‌کرد، اما به‌طور کلی در پشت صحنه با او مهربان بود. گرچه ماسک با برخی از دستیاران ارشد ترامپ درگیر بود، اما هنگام ترک کاخ سفید، بیشتر تنش‌ها را حل‌وفصل کرده بود.

کارولین لویت، دبیر مطبوعاتی کاخ سفید، گفت: «این یک واکنش تأسف‌برانگیز از سوی ایلان است که از “یک لایحه بزرگ و زیبا” ناراضی است، چون سیاست‌هایی که او می‌خواست در آن گنجانده نشده. رئیس‌جمهور تمرکزش را روی تصویب این قانون تاریخی و بازگرداندن عظمت به کشور ما گذاشته است.».

اما ناراحتی ماسک فقط به خاطر قانون‌گذاری نیست. او به اطرافیانش گفته از تصمیم ترامپ برای کنار کشیدن نامزدی جرد آیزکمن — متحد ماسک برای ریاست ناسا — خشمگین است.

در جلسه‌ای در اتاق غذاخوری دفتر بیضی در روز جمعه، پیش از مراسم خداحافظی ماسک، سرجیو گور، یکی از دستیاران ترامپ، به درخواست رئیس‌جمهور، پرونده‌ای درباره کمک‌های مالی آیزکمن به دموکرات‌ها را به او ارائه داد. ماسک از آیزکمن دفاع کرد و تلاش کرد اهمیت این کمک‌ها را کم‌اهمیت جلوه دهد. اما طبق گفته افراد مطلع، ترامپ اعلام کرد که قصد دارد این نامزدی را پس بگیرد. پس از آن، آن دو مقابل دوربین‌های تلویزیونی ظاهر شدند؛ جایی که ترامپ ماسک را «دوست» خطاب کرد و گفت حتی پس از ترک کاخ سفید نیز به او مشاوره خواهد داد.

این شکاف درون کاخ سفید نیز بازتاب داشته است. طبق گفته منابع آگاه، دستیار اصلی ماسک، کتی میلر، مشاور قدیمی ترامپ هفته گذشته همراه ماسک کاخ سفید را ترک کرد و اکنون با او همکاری می‌کند. کتی میلر که عنوان «کارمند دولتی ویژه» را داشت، تقریباً همیشه در کنار ماسک در کاخ سفید حضور داشت. او به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخی نداد.

همسرش، استیون میلر، از وفادارترین و شناخته‌شده‌ترین مشاوران ترامپ است. او در روز‌های اخیر از برنامه‌های قانون‌گذاری ترامپ در برابر انتقادات ماسک دفاع کرده و ماسک نیز این هفته او را در پلتفرم ایکس (توییتر سابق) آنفالو کرده است. این زوج حتی خارج از فضای کاری، زمان زیادی را با ماسک گذرانده بودند.

درگیری علنی بین ماسک و ترامپ همچنین آینده «اداره بهره‌وری دولت» (DOGE) را تهدید می‌کند، پروژه‌ای که ماسک آن را برای کاهش هزینه‌ها راه‌اندازی کرده بود. کارکنان مرتبط با دوج، که برخی از آنها مسئول اخراج هزاران کارمند فدرال بودند، روز پنج‌شنبه در پیام‌هایی به یکدیگر می‌پرسیدند که آیا نفر بعدی برای اخراج آنها خواهند بود یا نه.

درگیری روز پنج‌شنبه، دستیاران ارشد کاخ سفید را نیز غافلگیر کرد.

اندکی پیش از ظهر، ترامپ در دفتر بیضی با فریدریش مرتز نشستی درباره موضوعات قابل‌پیش‌بینی داشت: تجارت، ائتلاف ناتو و جنگ در اوکراین. حدود ۱۳ دقیقه طول کشید تا رئیس‌جمهور شروع به گلایه از میلیاردر حامی‌اش کند و از این گفت که از انتقادات ماسک نسبت به برنامه قانون‌گذاری‌اش، که آن را بیش از حد پرهزینه دانسته بود، ناراحت است.

ترامپ ابتدا با ملایمت صحبت را شروع کرد. وقتی درباره انتقاد ماسک از «لایحه بزرگ و زیبایش» از او پرسیدند، گفت: «من همیشه ایلان را دوست داشتم. ترجیح می‌دهم ایلان از من انتقاد کند تا از لایحه.».

اما طولی نکشید که لحن ترامپ تندتر شد: «من و ایلان رابطه فوق‌العاده‌ای داشتیم. نمی‌دانم آیا هنوز هم داریم یا نه.»

او همچنین گفت که کمک ماسک در جریان کارزار انتخاباتی تأثیر چندانی در نتیجه نداشته است: «فکر می‌کنم در هر صورت پنسیلوانیا را می‌بردم.»

هنگامی که ترامپ درباره این ایالت کلیدی صحبت می‌کرد، سوزی وایلز، رئیس دفتر کاخ سفید، با شدت سرش را تکان می‌داد، نشانه‌ای تصویری از اینکه چطور ماسک بسیاری از کارکنان کاخ سفید را عصبانی کرده و ترامپ تنها مدافع باقی‌مانده او بود.

نبرد میان این دو پیش از پایان دیدار در دفتر بیضی به شبکه‌های اجتماعی کشیده شد. ماسک نوشت: «بدون من، ترامپ انتخابات را می‌باخت، دموکرات‌ها کنترل مجلس نمایندگان را به دست می‌گرفتند و جمهوری‌خواهان با اختلاف ۵۱–۴۹ در سنا بودند. چه ناسپاسی‌ای!»

کمی پیش از ساعت ۲ بعدازظهر، ماسک نظرسنجی‌ای در پلتفرم ایکس منتشر کرد و از بیش از ۲۰۰ میلیون دنبال‌کننده‌اش پرسید که آیا زمان آن نرسیده حزب سیاسی جدیدی ایجاد شود که نماینده بهتری برای اکثر مردم آمریکا باشد؟

تنها چند دقیقه بعد، مارک کوبان، میلیاردر و بازرگانی که پیش‌تر به نامزدی ریاست‌جمهوری تمایل نشان داده بود در واکنش به پیشنهاد ماسک برای تأسیس حزب سوم، سه تیک سبز منتشر کرد.

استیو بنن، یکی از حامیان برجسته ترامپ که در میان پایگاه رأی او نفوذ زیادی دارد، در پادکستش پیشنهاد داد وضعیت مهاجرتی ماسک بررسی شود چرا که ماسک در آفریقای جنوبی به دنیا آمده است.

بیشتر بخوانید: نامه ایران به شورای امنیت پیرامون اتهام‌زنی‌های آمریکا

در پاسخ به پستی از یک چهره سرشناس محافظه‌کار که گفته بود جمهوری‌خواهان ممکن است مجبور شوند بین ترامپ و ماسک یکی را انتخاب کنند، ماسک نوشت: «یک مسئله مهم: ترامپ فقط ۳.۵ سال دیگر رئیس‌جمهور است، اما من ۴۰ سال یا بیشتر در صحنه می‌مانم…»

حتی مادر یکی از فرزندان ماسک هم وارد ماجرا شد. ساعت ۲:۲۰ بعدازظهر، اشلی سنت کلر که دعوای پر سر و صدایی با ماسک داشته در پستی ترامپ را منشن کرد و پرسید: «اگر برای تمام کردن رابطه کمک لازم داری به من بگو. می‌توانم راهنمایی‌ات کنم!»

ساعت ۲:۳۷ بعدازظهر، ترامپ لحن را تندتر کرد. او در شبکه‌های اجتماعی نوشت که «ساده‌ترین راه برای صرفه‌جویی در بودجه دولت، لغو قراردادهایی‌ست که به شرکت‌های ماسک می‌رسد.» و اضافه کرد: «همیشه برایم عجیب بود که بایدن این کار را نکرد.»

در پستی جداگانه نوشت که ماسک «رو به زوال است» و گفت که این میلیاردر وقتی ترامپ از حذف مشوق‌های مالیاتی خودرو‌های برقی در لایحه بزرگش حمایت کرد، «واقعا دیوانه شد».

ماسک در واکنش تهدید کرد که فضاپیمای اسپیس‌ایکس (درگِن) را که برای رفت‌وآمد فضانوردان آمریکایی به ایستگاه فضایی استفاده می‌شود، از خدمت خارج خواهد کرد. البته او پنج‌شنبه شب در پاسخ به یکی از کاربران ایکس، کمی از این تهدید عقب‌نشینی کرد.

ساعت ۳ بعدازظهر، ماسک حمله را شدت داد. حدود ۳:۱۰ نوشت: «وقتش است بمب واقعی را منفجر کنم. ترامپ در پرونده‌های اپستین نقش دارد. این دلیل اصلی است که این اسناد هنوز علنی نشده‌اند. روز خوبی داشته باشی، DJT!»

ماسک به اسناد تحقیقات فدرال درباره قاچاق جنسی و آزار جنسی توسط اپستین، سرمایه‌دار بدنامی که در سال ۲۰۱۹ خودکشی کرد، اشاره داشت. اپستین با چهره‌های سرشناس نیویورکی از جمله ترامپ ارتباط داشت.

اف‌بی‌آی و وزارت دادگستری به درخواست برای اظهارنظر پاسخی ندادند. یکی از افراد آگاه از رابطه ترامپ با اپستین گفت که دولت قبلاً اسنادی از پرونده اپستین منتشر کرده که نام ترامپ هم در آنها دیده می‌شود.

اندکی پس از ساعت ۴ عصر، ماسک پستی را بازنشر کرد که خواستار استیضاح ترامپ و معرفی JD ونس، معاون رئیس‌جمهور، به عنوان رئیس‌جمهور بود و زیر آن نوشت: «بله.»

به گفته مشاوران ترامپ، شدت گرفتن حمله‌ها از سوی ماسک او را غافلگیر کرده. او به اطرافیانش گفته باور نداشته که حرف‌هایش در دفتر بیضی درباره ماسک تند بوده، و از شدت واکنش ماسک شوکه شده است.

دستیاران ترامپ بخشی از روز پنج‌شنبه را صرف این کردند که بفهمند هدف ماسک از این کار‌ها چیست. یکی از مقام‌های کاخ سفید گفت: «رئیس‌جمهور به ما گفت که ماسک فقط دارد مثل بچه‌ها رفتار می‌کند.»

تقریباً هم‌زمان، ترامپ وارد جلسه‌ای با اتحادیه افسران پلیس شد و اظهاراتی ارائه داد. او به پرسش‌های خبرنگاران پاسخی نداد و اصلاً از ماسک نام نبرد. عصر پنج‌شنبه، کارکنان کاخ سفید در جلسه‌ای با ترامپ به بررسی شرایط پرداختند.

با این حال، تا شامگاه پنج‌شنبه، تسلای قرمز براق ترامپ که در یک مراسم پر سروصدا به همراه ماسک خریده بود همچنان چند متر دورتر از دفتر بیضی پارک شده بود.

دستیاران کاخ سفید عصر همان روز شوخی می‌کردند که هنوز تصمیم نگرفته‌اند با آن ماشین چه کار کنند.