اقتصاد۲۴ گزارش می‌دهد؛

همه چیز درباره سازمان بورس و اوراق بهادار

سازمان بورس و اوراق بهادار یک نهاد دولتی و وابسته به وزارت امور اقتصادی و دارایی جمهوری اسلامی ایران است که به‌عنوان ناظر و تنظیم‌گر اصلی بازار سرمایه کشور فعالیت می‌کند.

کد خبر: ۳۱۴۰۱۵

تاریخ: ۲۹ تير ۱۴۰۴ - ۱۸:۵۶

اقتصاد۲۴- محمد آیتی: «سازمان بورس و اوراق بهادار ایران»، نهاد ناظر بر بازار سرمایه کشور است که وظیفه اصلی‌اش نظارت، تنظیم و توسعه بازار‌های مالی رسمی شامل بورس اوراق بهادار، فرابورس، بورس کالا و بورس انرژی است. این سازمان زیر نظر شورای عالی بورس فعالیت می‌کند و به‌عنوان بازوی اجرایی این شورا، قوانین و مقررات مربوط به بازار سرمایه را اجرا می‌کند.

معرفی سازمان بورس و اوراق بهادار

سازمان بورس و اوراق بهادار یک نهاد دولتی و وابسته به وزارت امور اقتصادی و دارایی جمهوری اسلامی ایران است که به‌عنوان ناظر و تنظیم‌گر اصلی بازار سرمایه کشور فعالیت می‌کند. این سازمان در سال ۱۳۸۴ و به استناد قانون بازار اوراق بهادار تأسیس شد و وظیفه آن نظارت بر عملکرد بورس‌ها (از جمله بورس اوراق بهادار، فرابورس، بورس کالا و بورس انرژی)، شرکت‌های کارگزاری، نهاد‌های مالی و همچنین تدوین مقررات و صدور مجوز‌ها در بازار سرمایه است. سازمان بورس نقش مهمی در شفاف‌سازی، حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران، توسعه بازار مالی و افزایش اعتماد عمومی به بازار سرمایه ایفا می‌کند و به‌عنوان بازوی اجرایی شورای عالی بورس، سیاست‌های کلان این حوزه را پیاده‌سازی می‌کند.

اجزای اصلی سازمان بورس و اوراق بهادار

سازمان بورس و اوراق بهادار به‌عنوان یکی از نهاد‌های کلیدی در بازار سرمایه، چهار بخش اصلی را شامل می‌شود: شورا، هیئت‌مدیره، رئیس سازمان و حسابرس، که هرکدام وظایف خاص خود را بر عهده دارند.

بیشتر بخوانید: شورای پول و اعتبار چیست و چه کسانی در آن عضو هستند؟

• شورای عالی بورس

این شورا بالاترین مرجع تصمیم‌گیری در بازار اوراق بهادار است و ریاست آن را وزیر امور اقتصاد و دارایی بر عهده دارد. شورای عالی بورس مسئول تصویب سیاست‌های کلان و قوانین حاکم بر بازار سرمایه بوده و نظارت بر اجرای آنها را نیز انجام می‌دهد. اعضای شورا معمولاً از نمایندگان دولت، متخصصان مالی، اساتید دانشگاه و افراد مجرب در حوزه‌های مالی تشکیل می‌شوند.

• هیئت‌مدیره

این نهاد وظیفه مدیریت و اجرای فعالیت‌های سازمان بورس را بر عهده دارد و نظارت کامل بر عملکرد بازار سرمایه دارد. هیئت‌مدیره متشکل از پنج نفر است که باید از کارشناسان بخش خصوصی باشند. اعضای هیئت‌مدیره به پیشنهاد رئیس شورا و با تصویب شورا برای دوره‌ای پنج ساله انتخاب می‌شوند.

• رئیس سازمان

رئیس سازمان که توسط هیئت‌مدیره انتخاب می‌شود، مدیر اجرایی اصلی سازمان محسوب شده و نقش کلیدی در هدایت و اجرای سیاست‌های مصوب دارد. مدت ریاست وی ۳۰ ماه است و بالاترین مقام اجرایی و مدیریتی سازمان به شمار می‌رود.

• حسابرس (بازرس)

حسابرس از میان اعضای جامعه حسابرسان و به انتخاب اعضای هیئت‌مدیره برای مدت یک سال منصوب می‌شود. وظیفه اصلی وی بررسی گزارش‌های مالی و اطلاع‌رسانی به هیئت‌مدیره در صورت مشاهده تخلف یا ابهامات مالی است.

وظایف سازمان بورس و اوراق بهادار چیست؟

سازمان بورس و اوراق بهادار مسئولیت نظارت، ساماندهی و توسعه بازار سرمایه را بر عهده دارد و با هدف حفظ شفافیت، عدالت و کارایی در معاملات، قوانین و مقررات مرتبط را تدوین و اجرا می‌کند. وظایف سازمان بورس و اوراق بهادار، طبق قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران، شامل موارد زیر است:

۱. نظارت بر بازار سرمایه

سازمان مسئول نظارت بر حسن اجرای قوانین و مقررات در بازار بورس و فرابورس است و عملکرد نهاد‌های مالی را رصد می‌کند.

۲. صدور مجوز فعالیت

اعطای مجوز تأسیس و فعالیت به نهاد‌های مالی مانند کارگزاری‌ها، شرکت‌های سبدگردان، مشاوران سرمایه‌گذاری، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و بورس‌ها بر عهده سازمان است.

۳. نظارت بر ناشران اوراق بهادار

سازمان بورس بر نحوه انتشار اطلاعات مالی و گزارش‌های شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس نظارت دارد تا شفافیت و صحت اطلاعات برای سرمایه‌گذاران تضمین شود.

۴. تدوین و اجرای مقررات

تهیه، تصویب و اجرای آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های لازم برای نظم‌دهی بازار سرمایه از وظایف اصلی این نهاد است.

۵. حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران

سازمان از طریق نظارت مؤثر و تنظیم مقررات مناسب، تلاش می‌کند از منافع سرمایه‌گذاران صیانت کند و اعتماد عمومی را به بازار افزایش دهد.

۶. رسیدگی به تخلفات

بررسی تخلفات فعالان بازار سرمایه و ارجاع موارد به مراجع قضایی یا کمیته‌های انضباطی، بخشی از مسئولیت‌های قانونی سازمان است.

۷. توسعه بازار سرمایه

سازمان نقش فعال در طراحی ابزار‌های نوین مالی، ارتقای فرهنگ سرمایه‌گذاری و گسترش دامنه فعالیت بازار سرمایه دارد.

این وظایف، چارچوب اصلی عملکرد سازمان بورس و اوراق بهادار را تشکیل می‌دهند و هدف نهایی آن، ایجاد بازاری کارآمد، شفاف و منصفانه برای سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی است.

اصطلاحات مهم در بورس اوراق بهادار

در بازار بورس اوراق بهادار، اصطلاحات متعددی وجود دارد که آشنایی با آنها برای فعالان این حوزه ضروری است. یکی از مهم‌ترین اصطلاحات، سهام است که به معنای سهم مالکیت فرد در یک شرکت سهامی است. شاخص بورس نیز معیاری برای سنجش وضعیت کلی بازار یا گروه خاصی از سهام است.

اصطلاح عرضه اولیه به زمانی اطلاق می‌شود که سهام یک شرکت برای اولین بار در بازار بورس عرضه می‌شود. نماد معاملاتی، شناسه‌ای کوتاه برای شناسایی شرکت‌ها در تابلو‌های معاملاتی است. پرتفوی یا سبد سهام به مجموعه‌ای از دارایی‌های مالی سرمایه‌گذار گفته می‌شود که برای کاهش ریسک تنوع‌بخشی شده‌اند. دامنه نوسان میزان مجاز تغییرات روزانه قیمت سهام را مشخص می‌کند و صف خرید یا صف فروش زمانی تشکیل می‌شود که تعداد خریداران یا فروشندگان از عرضه یا تقاضای موجود بیشتر باشد. همچنین، کد معاملاتی شناسه‌ای یکتا است که هر سرمایه‌گذار برای انجام معاملات بورسی دریافت می‌کند. آشنایی با این مفاهیم، پایه‌ای برای ورود آگاهانه به بازار سرمایه محسوب می‌شود.

انواع نهاد‌های نظارتی بورس اوراق بهادار

با گسترش بازار سرمایه در ایران و افزایش حضور فعالان در این حوزه، نهاد‌های متعددی برای نظارت و ساماندهی این فضا شکل گرفته‌اند. این ارکان موظف‌اند علاوه بر نظارت بر روند معاملات و ایجاد شفافیت اطلاعاتی، قوانین و مقررات لازم برای فعالیت در بورس اوراق بهادار را نیز تدوین و اجرا کنند. از مهم‌ترین نهاد‌های نظارتی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شورای عالی بورس و اوراق بهادار

در پی تصویب قانون جدید بازار سرمایه در سال ۱۳۸۴، شورای عالی بورس به‌عنوان بالاترین مرجع تصمیم‌گیری در حوزه بورس و اوراق بهادار تشکیل شد. این شورا وظیفه تدوین سیاست‌های کلان بازار سرمایه و نظارت بر اجرای آنها را بر عهده دارد و تمامی تصمیمات کلیدی مربوط به بورس تحت نظارت مستقیم این نهاد اتخاذ می‌شود.

سازمان بورس و اوراق بهادار

سازمان بورس و اوراق بهادار که به اختصار «سبا» نامیده می‌شود، یکی دیگر از ارکان مهم نظارتی در بازار سرمایه است. این سازمان که به‌عنوان یک نهاد عمومی غیردولتی فعالیت می‌کند، مسئول اجرای مقررات، صدور مجوز فعالیت نهاد‌های مالی، نظارت بر عملکرد آنها و رسیدگی به تخلفات احتمالی است و نقش محوری در حفظ نظم و شفافیت بازار ایفا می‌کند.

مزایای سرمایه‌گذاری در بورس اوراق بهادار

سرمایه‌گذاری در بورس اوراق بهادار دارای مزایای متعددی است که آن را به یکی از گزینه‌های جذاب برای افزایش دارایی و حفظ ارزش پول تبدیل می‌کند. یکی از مهم‌ترین مزایا، قابلیت نقدشوندگی بالا است. یعنی سرمایه‌گذار می‌تواند در صورت نیاز، سهام خود را به‌سرعت به پول نقد تبدیل کند. همچنین، شفافیت اطلاعاتی و نظارت قانونی توسط نهاد‌هایی مانند سازمان بورس، باعث می‌شود سرمایه‌گذاری در این بازار نسبتاً مطمئن‌تر باشد.

از دیگر مزایا می‌توان به قابلیت رشد سرمایه در بلندمدت اشاره کرد؛ زیرا با رشد شرکت‌ها، ارزش سهام آنها نیز افزایش می‌یابد و در نتیجه سود سرمایه‌گذار بیشتر می‌شود. تنوع ابزار‌های مالی مانند سهام، اوراق مشارکت، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و... نیز امکان مدیریت بهتر ریسک و انتخاب‌های متنوع‌تر را فراهم می‌کند.

همچنین بورس می‌تواند راهی مناسب برای مقابله با تورم باشد، چرا که برخلاف سپرده‌های بانکی، بازدهی بورس در بسیاری از مواقع با نرخ تورم رشد می‌کند. در مجموع، سرمایه‌گذاری در بورس با دانش و تحلیل مناسب، می‌تواند منبع مناسبی برای رشد دارایی و افزایش درآمد باشد.