شرایط تعیین کننده در بورس تهران چیست؟

سهامداران خرد در آستانه ترک بازار یا انتظار استراتژیک؟

با وجود رکود معاملات و ناامیدی عمومی، داده‌های روزانه نشان می‌دهند هنوز بخشی از سرمایه گذاران خرد بازار را ترک نکرده‌اند. آیا این نشانه‌ای از امید به آینده است یا صرفا تردیدی موقت پیش از خروج نهایی؟

کد خبر: ۳۱۵۱۰۹

تاریخ: ۳۰ تير ۱۴۰۴ - ۰۸:۴۹

اقتصاد۲۴- رفتار سهامداران خرد در هفته های اخیر به یکی از مبهم ترین نشانه های وضعیت بازار سرمایه تبدیل شده است. در شرایطی که نماگرهای اصلی بورس تهران دچار نوسانات محدود و بی رمق شده اند، ارزش معاملات خرد به پایین ترین سطوح ماه های اخیر رسیده و اغلب نمادها بدون صف خرید یا فروش، تنها با تغییرات اندک قیمت دست وپنجه نرم می کنند، همچنان نشانه هایی از باقی ماندن بخشی از سرمایه گذاران خرد در بازار وجود دارد. اما این ماندن، نشانه صبر استراتژیک است یا نوعی بلاتکلیفی و تردید پیش از خروج نهایی؟

در اکثر روزهای تیرماه، خروج نقدینگی حقیقی ها از بازار با شتابی ثابت ادامه داشته و بسیاری از فعالان قدیمی بازار، حضور در بورس را از اولویت خود خارج کرده اند. اما در عین حال، بررسی جریان ورود و خروج پول، رفتار تابلویی برخی نمادها و تحرک نسبی در برخی صنایع کوچک تر، حاکی از آن است که همه سهامداران خرد هنوز تسلیم نشده اند. بازار گرچه سرد است، اما هنوز کاملا خاموش نشده.

در جریان معاملات روز گذشته، بازار سرمایه وضعیتی نسبتا بهتر از روزهای گذشته را تجربه کرد. شاخص کل بورس با رشد ۲۲ هزار واحدی در عدد دو میلیون و ۸۲۴ هزار واحد ایستاد و ارزش معاملات خرد به حدود ۷۱۰۰ میلیارد تومان رسید که نسبت به هفته گذشته، نشانه ای از تحرک نسبی تلقی می‌شود. در برخی گروه ها همچون سیمانی ها، زراعت، غذایی ها و نمادهای دلاری کوچک، تحرک بیشتری از سوی خریداران حقیقی مشاهده شد. گرچه هنوز از ورود جدی پول خبری نیست و اغلب معاملات جنبه نوسانی دارند، اما همین سطح از تحرک نیز در مقایسه با رکود عمیق روزهای گذشته قابل توجه است.

علت ماندگاری بخشی از سرمایه گذاران خرد در بازار را می‌توان در چند عامل کلیدی جست‌وجو کرد. نخست آنکه بخش زیادی از این سهامداران در قیمت های بالا وارد بازار شده اند و اکنون حاضر به نقد کردن زیان های خود نیستند. این مساله، به ویژه در میان کسانی که تجربه کمتری دارند یا به امید بازگشت قیمت ها خرید کرده اند، بیشتر به چشم می خورد. از دید روان شناسی اقتصادی، این گروه درگیر نوعی «صبر انفعالی» شده اند؛ آنها نه می خرند، نه می فروشند، فقط منتظر هستند. دومین دسته از سهامداران، کسانی هستند که نگاه میان مدت یا بلندمدت دارند. آنها معتقدند بازار درحال حاضر به دلایلی چون تحولات ژئوپلیتیک، وضعیت مبهم سیاست خارجی و سردرگمی در سیاست‌های اقتصادی دولت در رکود فرو رفته، اما دیر یا زود شرایط تغییر خواهد کرد. برای این گروه، امید به بازگشت بازار با کاهش نرخ سود بین بانکی، حل بخشی از تنش های بین‌المللی یا شروع یک دور جدید از حمایت های هدفمند، محرک اصلی برای ماندن است.

بیشتر بخوانید:چه چیزی بورس را از افت نجات داد؟

دسته سوم، سهامدارانی هستند که با نگاه تاریخی به بازار، باور دارند بدترین روزهای بورس می‌تواند آغازی برای برگشت روند باشد. تجربه آنها از سال های گذشته نشان داده که معمولا در اوج ناامیدی، بازار به شکل غیرمنتظره ای باز می گردد. به همین دلیل ترجیح می‌دهند با وجود رکود، همچنان در بازار بمانند تا از رالی احتمالی عقب نمانند. با وجود این دلایل، پرسش اساسی همچنان باقی است: آیا این صبر، نتیجه خواهد داد یا به فرسایش اعتماد و سرمایه منجر می‌شود؟

بازار سرمایه ایران در ماه های اخیر از چند چالش عمده رنج برده است: سیاستگذاری های غیرقابل پیش بینی، نبود هماهنگی بین نهادهای ناظر، ضعف در نقدشوندگی و بی اعتمادی گسترده فعالان به وعده های حمایتی. در چنین شرایطی، ادامه وضعیت رکودی می‌تواند به مرور، این صبر نسبی را نیز از بین ببرد. از سوی دیگر، در نبود شوک های بیرونی (مثلا احیای برجام، تحولات غافلگیرکننده در بودجه، یا تغییرات نرخ ارز)، به سختی می‌توان انتظار داشت بازار به طور طبیعی از این وضعیت خارج شود. در چنین فضایی، باقی ماندن حقیقی ها بیش از آنکه نشانه امید باشد، می‌تواند نشانه ای از بلاتکلیفی باشد؛ حالتی که در نهایت یا با یک فرصت طلایی همراه می‌شود، یا با یک ناامیدی کامل.

در پایان، به نظر می رسد که سهامداران خرد در بزنگاه مهمی قرار دارند. اگر در هفته های آتی، اتفاق یا خبر معناداری رخ ندهد، ممکن است بخشی از این گروه نیز عطای بازار را به لقایش ببخشند. اما اگر حتی یک نشانه قوی از سوی دولت یا بازارهای جهانی به نفع بورس مخابره شود، همین صبر فرساینده می‌تواند به سرعت به خیز دوباره بازار تبدیل شود. آنچه مسلم است، بورس در نقطه ای ایستاده که هر دو مسیر ممکن است: سقوط کامل اعتماد، یا بازگشت غیرمنتظره. مسیر را سیاست‌ها، تحولات بیرونی و صبر سهامداران تعیین خواهد کرد.