در اقتصاد۲۴ بخوانید؛

سکه طرح قدیم چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

با توجه به اینکه بانک مرکزی دیگر سکه طرح قدیم ضرب نمی‌کند، آینده این سکه‌ها به عرضه و تقاضای بازار وابسته است.

کد خبر: ۳۲۵۲۲۷

تاریخ: ۱۹ شهريور ۱۴۰۴ - ۱۹:۰۷

اقتصاد۲۴ ـ سکه طرح قدیم یکی از شناخته‌شده‌ترین انواع سکه‌های طلا در ایران است که سال‌ها به‌عنوان ابزار سرمایه‌گذاری، پس‌انداز و هدیه مورد استفاده قرار گرفته است. این سکه‌ها توسط بانک مرکزی ضرب می‌شدند و برای مدت طولانی به‌عنوان اصلی‌ترین واحد سکه در بازار طلا شناخته می‌شدند. تفاوت اصلی سکه طرح قدیم با سکه‌های طرح جدید، در طراحی و برخی ویژگی‌های ظاهری آن است. از آنجا که این سکه‌ها دیگر ضرب نمی‌شوند، امروزه بیشتر جنبه سرمایه‌ای دارند و کمتر برای معاملات روزمره یا هدیه دادن مورد استفاده قرار می‌گیرند.

تاریخچه سکه طرح قدیم

سکه طرح قدیم در سال‌های پیش از رواج طرح جدید توسط بانک مرکزی ضرب و عرضه شد. این سکه‌ها تا اوایل دهه ۸۰ خورشیدی بخش عمده معاملات سکه طلا در بازار ایران را تشکیل می‌دادند. با گذشت زمان و افزایش تقاضا برای سکه، بانک مرکزی تصمیم گرفت سکه‌هایی با طراحی جدید و با مشخصات متفاوت وارد بازار کند. همین تغییر موجب شد تا اصطلاح «طرح قدیم» برای سکه‌های پیشین جا بیفتد. این سکه‌ها از نظر ارزش ذاتی همچنان همان مقدار طلا را در خود دارند، اما به دلیل کاهش تقاضا نسبت به طرح جدید، قیمت آنها معمولاً کمی پایین‌تر معامله می‌شود.

ویژگی‌های ظاهری سکه طرح قدیم

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سکه طرح قدیم طراحی آن است. در یک سوی سکه تصویر محمدرضا شاه پهلوی حک شده و پس از انقلاب، این تصویر جای خود را به نماد جمهوری اسلامی ایران داد. در سوی دیگر سکه، تصویر شیر و خورشید یا عبارت «جمهوری اسلامی ایران» به همراه سال ضرب دیده می‌شود. ابعاد، وزن و عیار سکه‌های طرح قدیم مشابه سکه‌های طرح جدید است، اما به دلیل تغییر طراحی، ظاهری متفاوت دارند. همین تفاوت در طراحی باعث شد که در بازار، معامله‌گران این سکه‌ها را با عنوان طرح قدیم بشناسند.

وزن و عیار سکه طرح قدیم

سکه طرح قدیم همانند سکه طرح جدید از طلای ۲۲ عیار ساخته شده است که خلوص آن حدود ۹۰/۷ درصد می‌باشد. وزن هر سکه تمام بهار آزادی طرح قدیم تقریباً ۸/۱۳۵۹۸ گرم است که از این مقدار حدود ۷/۳۲۲۴ گرم طلای خالص دارد. این استاندارد وزنی و عیاری باعث می‌شود که ارزش ذاتی سکه طرح قدیم کاملاً قابل محاسبه باشد و بر اساس قیمت روز طلای جهانی و نرخ ارز تغییر کند. بنابراین، هرچند طرح ظاهری این سکه‌ها قدیمی‌تر است، اما از نظر ارزش طلا تفاوتی با سکه‌های جدید ندارد.

جایگاه سکه طرح قدیم در بازار

با ورود سکه‌های طرح جدید به بازار، سهم سکه طرح قدیم به تدریج کاهش یافت. امروزه در معاملات رسمی بازار طلا و سکه، بیشتر خرید و فروش‌ها حول محور سکه‌های طرح جدید انجام می‌شود. اما همچنان بخشی از سرمایه‌گذاران به سکه طرح قدیم علاقه دارند، زیرا قیمت آن نسبت به سکه طرح جدید کمی ارزان‌تر است و این موضوع می‌تواند فرصتی برای برخی خریداران باشد. در عین حال، به دلیل اینکه ضرب این سکه‌ها متوقف شده است، موجودی محدود آنها در بازار می‌تواند برای کلکسیون‌داران و برخی سرمایه‌گذاران جذابیت ایجاد کند.

بیشتر بخوانید: نحوه تشخیص سکه پارسیان اصل از تقلبی

تفاوت سکه طرح قدیم با سکه طرح جدید

تفاوت اصلی سکه طرح قدیم با طرح جدید در دو بخش طراحی و نقدشوندگی آن است. از نظر طراحی، طرح قدیم از نقش‌ها و تصاویر سنتی‌تر برخوردار بود، در حالی که طرح جدید با تغییراتی در متن و تصویر، ظاهری تازه به خود گرفت. از نظر نقدشوندگی، سکه طرح جدید به دلیل تقاضای بیشتر و حضور فعال‌تر در بازار، سرعت فروش بالاتری دارد. در مقابل، سکه طرح قدیم معمولاً با اندکی کاهش قیمت نسبت به طرح جدید خرید و فروش می‌شود. همین تفاوت کوچک در قیمت باعث شده که برخی سرمایه‌گذاران ترجیح دهند به جای سکه طرح جدید، سکه طرح قدیم تهیه کنند تا در هزینه خود صرفه‌جویی کنند.

ارزش سرمایه‌گذاری سکه طرح قدیم

سرمایه‌گذاری روی سکه طرح قدیم همچنان طرفداران خاص خود را دارد. از آنجا که ارزش هر سکه براساس میزان طلای خالص آن محاسبه می‌شود، تفاوت طرح یا سال ضرب عملاً در ارزش ذاتی تأثیر ندارد؛ بنابراین خریداران می‌توانند با انتخاب سکه طرح قدیم، طلا را با قیمت کمی پایین‌تر از طرح جدید به دست آورند. این موضوع به‌ویژه برای کسانی که قصد نگهداری بلندمدت دارند اهمیت دارد. البته باید توجه داشت که هنگام فروش، این سکه‌ها ممکن است خریدار کمتری داشته باشند یا کمی پایین‌تر از طرح جدید قیمت‌گذاری شوند.

نقش سکه طرح قدیم در اقتصاد ایران

سکه طرح قدیم سال‌ها بخش مهمی از بازار سرمایه‌گذاری خرد در ایران را تشکیل می‌داد. مردم برای حفظ ارزش دارایی خود در برابر تورم، این سکه‌ها را خریداری و نگهداری می‌کردند. همچنین، سکه طرح قدیم در مراسم و مناسبت‌های مختلف به‌عنوان هدیه و پاداش نیز کاربرد داشت. هرچند امروزه این نقش بیشتر به سکه طرح جدید منتقل شده است، اما همچنان خاطره و جایگاه سکه طرح قدیم در ذهن بسیاری از ایرانیان زنده است. این سکه‌ها علاوه بر ارزش اقتصادی، بخشی از تاریخ اقتصادی و فرهنگی کشور را نیز در خود جای داده‌اند.

آینده سکه طرح قدیم در بازار

با توجه به اینکه بانک مرکزی دیگر سکه طرح قدیم ضرب نمی‌کند، آینده این سکه‌ها به عرضه و تقاضای بازار وابسته است. به نظر می‌رسد که با گذشت زمان و کاهش تعداد سکه‌های طرح قدیم در گردش، ارزش کلکسیونی آنها افزایش یابد. در عین حال، سرمایه‌گذاران خرد همچنان می‌توانند این سکه‌ها را به‌عنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی خود خریداری کنند. البته برای کسانی که قصد خرید و فروش سریع دارند، سکه طرح جدید گزینه بهتری محسوب می‌شود.