در اقتصاد۲۴ بخوانید؛

ایام فاطمیه چیست و چرا اهمیت دارد؟

ایام فاطمیه به روزهایی گفته می‌شود که شیعیان به یاد شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) عزاداری می‌کنند. این ایام حدود ۲۰ روز ادامه دارد و به دلیل اختلاف‌نظر در تاریخ دقیق شهادت آن حضرت، دو دهه برگزار می‌شود. جزئیات را اینجا بخوانید.

کد خبر: ۳۳۶۰۲۷

تاریخ: ۱۲ آبان ۱۴۰۴ - ۱۲:۵۲

اقتصاد۲۴- ایام فاطمیه از مهم‌ترین مناسبت‌های مذهبی در تقویم شیعیان به شمار می‌رود. در این ایام، یاد و خاطره حضرت فاطمه زهرا (س)، دختر گرامی پیامبر اسلام (ص) زنده نگه داشته می‌شود؛ بانویی که نقش بزرگی در شکل‌گیری و پایداری اسلام ایفا کرد. فاطمیه فرصتی برای بازخوانی فضایل اخلاقی و دینی ایشان است و شیعیان در این روزها با برگزاری مراسم سوگواری، یاد و نام حضرت زهرا (س) را گرامی می‌دارند.

این روزها نه‌تنها جنبه عزاداری دارند، بلکه زمان مناسبی برای بازنگری در ارزش‌هایی همچون صبر، وفاداری، عدالت‌خواهی و ایثار هستند؛ ارزش‌هایی که حضرت زهرا (س) در طول زندگی کوتاه اما پربار خود به نمایش گذاشت.

چرا ایام فاطمیه ۲۰ روز است؟

شاید برای بسیاری این پرسش پیش بیاید که چرا ایام فاطمیه حدود ۲۰ روز طول می‌کشد؟ پاسخ در تفاوت روایت‌های تاریخی از زمان شهادت حضرت فاطمه (س) نهفته است. در منابع اسلامی دو تاریخ اصلی درباره زمان شهادت ایشان وجود دارد؛ یکی هفتاد و پنج روز و دیگری نود و پنج روز پس از رحلت پیامبر اسلام (ص).

به همین دلیل، شیعیان برای احترام به هر دو روایت، دو بازه زمانی جداگانه را به عنوان «دهه فاطمیه اول» و «دهه فاطمیه دوم» در نظر گرفته‌اند. هر دهه شامل چند روز عزاداری است که در مجموع، ایام فاطمیه به حدود بیست روز می‌رسد.

این تصمیم باعث شده که فرصت بیشتری برای برگزاری مراسم سوگواری و بیان فضایل حضرت زهرا (س) در مساجد و حسینیه‌ها فراهم شود و مردم بتوانند با آرامش بیشتری در برنامه‌های مذهبی شرکت کنند.

اختلافات درباره زمان شهادت حضرت فاطمه (س)

منابع تاریخی درباره زمان دقیق شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) اتفاق نظر ندارند. گروهی از مورخان معتقدند ایشان ۷۵ روز بعد از رحلت پیامبر (ص) از دنیا رفتند و گروهی دیگر، این فاصله را ۹۵ روز دانسته‌اند. این اختلاف، سبب شکل‌گیری دو روایت مهم شده است:

روایت اول: شهادت حضرت فاطمه (س) در ۱۳ تا ۱۵ جمادی‌الاول

روایت دوم: شهادت حضرت فاطمه (س) در ۳ تا ۵ جمادی‌الثانی

علت اصلی این اختلاف‌ها به تفاوت در ثبت تاریخ‌های قمری و شمارش ماه‌های ۲۹ یا ۳۰ روزه بازمی‌گردد. در نتیجه، علمای شیعه تصمیم گرفتند هر دو روایت را معتبر بدانند و برای هرکدام ایامی جداگانه را در نظر بگیرند.

دهه اول فاطمیه ۱۴۰۴

دهه نخست فاطمیه، یادآور روایت ۷۵ روز پس از رحلت پیامبر (ص) است. در سال ۱۴۰۴ این دهه از شنبه ۱۰ آبان تا سه‌شنبه ۲۰ آبان ماه ادامه دارد که برابر با ۱۰ تا ۲۰ جمادی‌الاول ۱۴۴۷ قمری است.

در این روزها، مجالس عزاداری در سراسر ایران و دیگر کشورهای شیعه‌نشین برپا می‌شود. معمولاً مراسم از شب جمعه ۹ آبان آغاز شده و تا پایان شب دوشنبه ۱۹ آبان ادامه دارد. هدف از این مراسم، گرامیداشت مظلومیت بانوی دو عالم و یادآوری نقش ایشان در پاسداری از اسلام است.

دهه دوم فاطمیه ۱۴۰۴

دهه دوم فاطمیه مربوط به روایتی است که شهادت حضرت فاطمه (س) را ۹۵ روز پس از رحلت پیامبر می‌داند. در تقویم شمسی، این دهه از شنبه ۱ آذر تا دوشنبه ۱۰ آذر ۱۴۰۴ برگزار می‌شود.

در تقویم قمری نیز با ۱ تا ۱۰ جمادی‌الثانی ۱۴۴۷ مصادف است و در تقویم میلادی، برابر با ۲۲ نوامبر تا ۱ دسامبر ۲۰۲۵ خواهد بود. در این ایام، مجالس سخنرانی، نوحه‌خوانی، و قرائت دعا و زیارت‌نامه در بسیاری از مساجد و حسینیه‌ها برگزار می‌شود.

دهه دوم فاطمیه را پایان دوره مظلومیت حضرت زهرا (س) می‌دانند و آن را فرصتی برای یادآوری استقامت در برابر ناحقی‌ها می‌خوانند.

ایام فاطمیه چند روز است؟

بر اساس روایت‌ها، مجموع روزهای اختصاص‌یافته به شهادت حضرت زهرا (س) شش روز است: سه روز در جمادی‌الاول و سه روز در جمادی‌الثانی. با این حال، چون مراسم معمولاً در قالب دو دهه برگزار می‌شود، در مجموع حدود بیست روز به یاد ایشان عزاداری صورت می‌گیرد.

فاطمیه اول: ۱۳ تا ۱۵ جمادی‌الاول

فاطمیه دوم: ۳ تا ۵ جمادی‌الثانی

این بازه‌ها گاه به دلیل تفاوت در محاسبه ماه‌های قمری تغییر جزئی دارد.

آیین‌ها و مراسم عزاداری در فاطمیه

مراسم فاطمیه هر سال با شور خاصی برگزار می‌شود. در این ایام، مساجد، هیئت‌ها و حسینیه‌ها سیاه‌پوش می‌شوند و مراسمی چون:

قرائت روضه و مناجات

برگزاری مجالس سخنرانی مذهبی

نوحه‌خوانی و مداحی

نذر و اطعام نیازمندان

در سراسر کشور برپا می‌گردد. خانواده‌ها نیز معمولاً در خانه‌های خود مراسم کوچک‌تری برگزار می‌کنند تا فرزندانشان با شخصیت و جایگاه حضرت زهرا (س) بیشتر آشنا شوند.

اهمیت فرهنگی و اخلاقی فاطمیه

ایام فاطمیه تنها روزهای عزاداری نیست؛ بلکه فرصتی است برای تعمیق ایمان و مرور ارزش‌های انسانی. حضرت زهرا (س) نماد صبر، شجاعت و پایبندی به حق بود.

در این ایام، یادآوری فضایل اخلاقی ایشان مانند وفاداری، ایثار، بردباری و عدالت‌خواهی، به مؤمنان کمک می‌کند تا مسیر زندگی خود را بر پایه اخلاق و ایمان استوار سازند.

بیشتر بخوانید: عزاداری شهادت حضرت فاطمه (س) در بازار تبریز

شیعیان باور دارند که زنده نگه داشتن یاد حضرت زهرا (س)، به تداوم فرهنگ حسینی و پاسداری از آرمان‌های اهل بیت (ع) کمک می‌کند.

نقش ایام فاطمیه در انتقال مفاهیم دینی

یکی از جنبه‌های مهم فاطمیه، نقش آموزشی آن است. بسیاری از مراکز فرهنگی و مذهبی در این ایام اقدام به برگزاری سخنرانی‌ها، کارگاه‌های اخلاقی و نمایشگاه‌های فرهنگی می‌کنند تا مفاهیم دینی برای نسل جوان ملموس‌تر شود.

دهه‌های فاطمیه فرصتی طلایی است تا خانواده‌ها درباره سیره و رفتار حضرت زهرا (س) با فرزندانشان گفت‌وگو کنند و ارزش‌هایی مانند احترام، ایمان و عدالت‌طلبی را در آنها تقویت کنند.

آیا ایام فاطمیه تعطیل رسمی است؟

در ایران، تنها روز ۳ آذر ۱۴۰۴ که مطابق با ۳ جمادی‌الثانی ۱۴۴۷ قمری و روایت مشهور شیعیان از تاریخ شهادت حضرت زهرا (س) است، تعطیل رسمی محسوب می‌شود. سایر روزهای دهه اول و دوم تعطیل نیستند اما در سراسر کشور مراسم مذهبی گسترده‌ای برگزار می‌گردد.

پاسخ به پرسش‌های متداول درباره ایام فاطمیه

ایام فاطمیه ۱۴۰۴ چه زمانی است؟

دهه اول از ۱۰ تا ۲۰ آبان، و دهه دوم از ۱ تا ۱۰ آذر ۱۴۰۴ برگزار می‌شود.

تفاوت دهه اول و دوم در چیست؟

دهه اول براساس روایت ۷۵ روز و دهه دوم بر مبنای روایت ۹۵ روز پس از رحلت پیامبر (ص) تعیین شده است.

چرا تاریخ‌ها متفاوت است؟

به‌دلیل اختلاف در شمارش ماه‌های قمری و تفاوت روایت‌ها درباره مدت حیات حضرت زهرا (س) پس از پیامبر.

هدف برگزاری این دو دهه چیست؟

حفظ احترام به همه روایت‌ها و ایجاد فرصت بیشتر برای تبیین جایگاه حضرت زهرا (س) در میان مردم.

پیام فاطمیه

ایام فاطمیه یادآور بانویی است که نمونه کامل انسان مؤمن و پایدار بود. این روزها فرصتی برای بازسازی روحی، بازنگری اخلاقی و تقویت ایمان در زندگی فردی و اجتماعی است.

با حضور در مراسم، مطالعه زندگی حضرت زهرا (س) و عمل به آموزه‌های ایشان، می‌توان پیوندی عمیق‌تر با اهل بیت برقرار کرد.

در نهایت، فاطمیه نه فقط یادآور شهادت یک بانوی مظلوم، بلکه نمادی از پایداری در راه حق، دفاع از ارزش‌های انسانی و وفاداری به حقیقت است — پیامی که در هر عصر و زمان، برای انسان‌ها تازه و راهگشاست.