اقتصاد۲۴ گزارش می‌دهد؛

زمستان و تاثیر آن بر قیمت مواد غذایی

سرمای شدید زمستان با کاهش دمای هوا و کوتاه‌شدن ساعات آفتاب، تولید محصولات کشاورزی را با چالش‌های چندگانه‌ای رو‌به‌رو می‌سازد. بسیاری از محصولات حساس مانند سبزیجات برگی، گوجه‌فرنگی و خیار در دمای پایین رشد نامناسبی داشته یا به‌طور کامل از بین می‌روند.

کد خبر: ۳۴۲۹۴۹

تاریخ: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ - ۱۵:۴۵

اقتصاد۲۴- محمد آیتی: فصل سرمای سال همواره به‌عنوان یکی از عوامل تعیین‌کننده در چرخه تولید و توزیع محصولات کشاورزی شناخته می‌شود. کاهش دما، بارش‌های شدید و کوتاه‌شدن ساعات آفتاب، تأثیرات عمیقی بر زنجیره تأمین غذا وارد می‌کند. این تأثیرات نه‌تنها بر مزارع و حیوانات تأثیر مستقیم دارد، بلکه از طریق مکانیسم‌های اقتصادی، قیمت‌ها را در بازار‌های مصرف نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. درک این رابطه پیچیده، کلیدی برای طراحی راهکار‌های مؤثر در برابر نوسانات قیمتی است.

چرا قیمت‌های محصولات در زمستان تغییر می‌کند؟

کاهش دمای هوا در فصل سرما، تولید محصولات کشاورزی را محدود کرده و هزینه‌های پرورش دام و نگهداری محصولات را افزایش می‌دهد. سرمای شدید باعث کاهش عملکرد مزارع سرسبز، آسیب به محصولات حساس به یخبندان و کندی فرآیند‌های زیستی در گلخانه‌ها می‌شود. همزمان، بارش‌های سنگین برف و یخ‌زدگی جاده‌ها، حمل‌ونقل کالا‌ها را دشوار و پرهزینه می‌سازد، عاملی که نه‌تنها زمان رسیدن مواد غذایی به بازار را طولانی می‌کند، بلکه هزینه سوخت و نگهداری را نیز بالا می‌برد.

افزایش تقاضا برای برخی کالا‌های فصلی مانند سبزیجات گرمایی و گوشت در ایام اعیاد زمستانی، فشار دوچندانه‌ای بر بازار وارد می‌کند. این ترکیب از کاهش عرضه، گران‌تر شدن زنجیره تأمین و تقاضای پایدار، نوسانات قیمتی را در فصل سرما تشدید می‌کند. اقلیم‌های سخت و وابستگی به واردات برای جبران کمبود محصولات داخلی، این چالش را در برخی مناطق بیشتر آشکار می‌سازد.

تاثیر سرما بر تولید محصولات

سرمای شدید زمستان با کاهش دمای هوا و کوتاه‌شدن ساعات آفتاب، تولید محصولات کشاورزی را با چالش‌های چندگانه‌ای رو‌به‌رو می‌سازد. بسیاری از محصولات حساس مانند سبزیجات برگی، گوجه‌فرنگی و خیار در دمای پایین رشد نامناسبی داشته یا به‌طور کامل از بین می‌روند. سرمازدگی گل‌ها و میوه‌های جوان نیز عملکرد باغات را در فصول بعدی تحت تأثیر قرار می‌دهد. در بخش دامپروری، حیوانات برای حفظ گرمای بدن به انرژی بیشتری نیاز دارند که این امر هزینه‌های تغذیه را افزایش داده و کارایی پرورش را کاهش می‌دهد.

حتی در گلخانه‌ها وابستگی به سیستم‌های گرمایشی پرهزینه، سودآوری را محدود کرده و تولید را به بازار‌های خاصی محدود می‌سازد. این شرایط عرضه محصولات تازه را کاهش داده و فشار قیمتی را در طول فصل سرما تشدید می‌کند. کشاورزان برای مقابله با این چالش‌ها، ناگزیر به استفاده از روش‌های پرهزینه‌تر یا تغییر الگوی کشت هستند که هر دو مستلزم سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی بلندمدت هستند.

افزایش هزینه حمل‌ و نقل مواد غذایی در زمستان

شرایط جوی سخت زمستان، هزینه‌های حمل‌ونقل مواد غذایی را به‌طور چشمگیری تحت تأثیر قرار می‌دهد. یخ‌زدگی جاده‌ها، بارش‌های شدید برف و کاهش دید در مه‌های غلیظ، نه‌تنها ایمنی مسافران و رانندگان را به خطر می‌اندازد، بلکه زمان و هزینه جابجایی کالا‌ها را نیز افزایش می‌دهد.

رانندگان برای عبور از مسیر‌های پرخطر، مجبور به استفاده از تجهیزات ایمنی مانند زنجیر چرخ یا توقف در ایستگاه‌های میانی برای انتظار بهبود شرایط آب‌وهوایی هستند که این امر مصرف سوخت را تا سی درصد افزایش داده و استهلاک خودرو‌ها را تشدید می‌کند.

از سوی دیگر، شرکت‌های حمل‌ونقل برای پوشش این هزینه‌های اضافی، نرخ خدمات خود را تعدیل می‌کنند که این افزایش قیمت از طریق زنجیره توزیع به کیف پول مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود. در کنار این چالش‌ها، تأخیر در تحویل کالا‌ها به دلیل اختلال در تردد، ذخیره‌سازی اجباری در انبار‌های میانی را به همراه دارد و هزینه‌های انبارداری و بیمه را نیز بر بار اقتصادی این بخش می‌افزاید.

این وضعیت به‌ویژه بر محصولات فاسدشدنی که نیاز به حمل سریع دارند، تأثیر دوچندانی می‌گذارد، زیرا تأخیر چندساعته می‌تواند کیفیت آنها را به‌طور کامل از بین ببرد و ضایعات را افزایش دهد. در نتیجه، افزایش هزینه حمل‌ونقل نه‌تنها به‌عنوان یک عامل مستقیم در نوسانات قیمت مواد غذایی عمل می‌کند، بلکه ناکارآمدی‌های زنجیره تأمین را نیز در فصل سرما برجسته‌تر می‌سازد.

کدام مواد غذایی در زمستان بیشتر گران می‌شوند؟

•    سبزیجات برگی مانند اسفناج و کلم به دلیل حساسیت به سرمای شدید و کاهش عملکرد گلخانه‌ها قیمت بیشتری می‌گیرند.

•    میوه‌های خارج از فصل مانند توت‌فرنگی و هلو با وابستگی به واردات و هزینه‌های حمل‌ونقل زمستانی گران‌تر می‌شوند.

•    محصولات لبنی به دلیل افزایش هزینه‌های گرمایشی دامداری‌ها و کاهش تولید شیر در دمای پایین دچار نوسان قیمت می‌شوند.

•    گوشت قرمز و طیور به دلیل افزایش هزینه‌های خوراک دام و چالش‌های حمل‌ونقل در شرایط آب‌وهوایی سخت قیمت بالاتری دارد.

•    تخم‌مرغ در فصل سرما به دلیل کاهش تولید در مرغداری‌هایی با سیستم‌های گرمایشی ضعیف و افزایش تقاضا برای مصرف داخلی گران می‌شود.

•    ماهی و فرآورده‌های دریایی به دلیل محدودیت صید در دریا‌های پرتنش و هزینه‌های انبارداری سرد در مسیر توزیع قیمت افزایش می‌یابند.

•    سیب‌زمینی و پیاز در برخی مناطق به دلیل کاهش عملکرد انبار‌های سنتی در برابر یخ‌زدگی و افزایش ضایعات حمل‌ونقل گران‌تر می‌شوند.

راهکار‌های مدیریت هزینه خانواده‌ها

تهیه فهرست خرید هفتگی بر اساس نیاز واقعی و محصولات فصل، از انباشت کالا و ضایعات جلوگیری کرده و هزینه‌ها را تا ۳۰ درصد کاهش می‌دهد. تمرکز بر خرید عمده برای اقلام پایدار مانند حبوبات و غلات نیز صرفه‌جویی بلندمدت ایجاد می‌کند.

•    بهینه‌سازی مصرف انرژی در منازل

عایق‌بندی در‌ها و پنجره‌ها، استفاده از لامپ‌های LED و تنظیم دمای شوفاژ در حد استاندارد، بار مالی قبوض گاز و برق را در فصل سرما تعدیل می‌کند. این اقدامات ضمن کاهش هزینه‌های عملیاتی، گامی برای حفظ محیط زیست نیز محسوب می‌شود.

•    اولویت‌دهی به محصولات محلی و فصلی

خرید میوه‌ها و سبزیجات منطقه‌ای که در زمستان کشت می‌شوند، هزینه حمل‌ونقل و نگهداری را کم کرده و از تولیدکنندگان محلی حمایت می‌کند. این انتخاب‌ها ضمن دسترسی به کالا‌های تازه، فشار قیمتی ناشی از واردات را در بازار کاهش می‌دهد.

•    کاهش سفر‌های غیرضروری با برنامه‌ریزی حمل‌ونقل

ادغام چندین مقصد در یک سفر، استفاده از حمل‌ونقل عمومی یا مشارکت در سفر با همسایگان، مصرف سوخت و هزینه‌های جابجایی را بهینه می‌سازد. این راهکار در شرایط برفی و یخ‌زدگی جاده‌ها از صدمات مالی و زمانی نیز جلوگیری می‌کند.

•    تعمیرات خانگی به‌جای تعویض کالا‌ها

یادگیری مهارت‌های ساده تعمیر لوازم برقی، لباس‌ها یا وسایل منزل، نیاز به خرید جدید را کاهش داده و عمر مفید اقلام را افزایش می‌دهد. مراجعه به کارگاه‌های تخصصی برای تعمیرات پیچیده نیز مقرون‌به‌صرفه‌تر از خرید کالای نو است.

•    مبادله یا استفاده از کالا‌های دست‌دوم

شناور کردن لباس‌ها، کتاب‌ها یا لوازم خانگی از طریق گروه‌های محلی یا پلتفرم‌های آنلاین، دسترسی به کالا‌های مورد نیاز را بدون هزینه نقدی ممکن می‌سازد. این روش ضمن کاهش مصرف، چرخه اقتصادی پایدار را تقویت می‌کند.

•    ثبت روزانه هزینه‌ها با ابزار‌های دیجیتال

استفاده از اپلیکیشن‌های مدیریت بودجه برای پیگیری دقیق درآمد‌ها و هزینه‌ها، شفافیت مالی خانواده را افزایش داده و تصمیم‌گیری‌های آگاهانه را تسهیل می‌کند. تحلیل دوره‌ای این داده‌ها امکان شناسایی موارد هدررفت منابع را فراهم می‌آورد.