اقتصاد۲۴ گزارش می‌دهد؛

نحوه مراقبت از پوست و مو در روز‌های آلوده

ذرات ریز معلق، گاز‌های سمی، فلزات سنگین و ترکیبات آلی فرار نه تنها سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار می‌دهند، بلکه ساختار سلولی پوست و کرتین مو را نیز تضعیف می‌کنند.

کد خبر: ۳۴۳۹۴۰

تاریخ: ۲۹ آذر ۱۴۰۴ - ۱۰:۱۱

اقتصاد۲۴- محمد آیتی: هوای شهر‌های بزرگ در فصول سرد سال، به ویژه زمانی که وضعیت کیفی آن به مرحله آلودگی بحرانی می‌رسد، تنها تنفس را دشوار نمی‌کند، بلکه پوست و مو را نیز در معرض انباشت آلاینده‌های خطرناک قرار می‌دهد. ذرات ریز معلق، گاز‌های سمی، فلزات سنگین و ترکیبات آلی فرار نه تنها سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار می‌دهند، بلکه ساختار سلولی پوست و کرتین مو را نیز تضعیف می‌کنند. این تأثیرات در طولانی‌مدت می‌تواند منجر به پیری زودرس، التهابات پوستی، خشکی شدید و ریزش غیرعادی مو شود. در این میان، پیشگیری آگاهانه و اقدام به موقع، تنها راه مقابله با این خطر پنهان است.

تاثیر آلودگی هوا بر پوست

آلودگی هوا، به‌ویژه در روز‌هایی که غلظت ذرات معلق PM۲.۵ و PM۱۰ افزایش می‌یابد، پوست را در معرض حمله‌ای چندلایه قرار می‌دهد. این ذرات ریز، همراه با گاز‌های اکسیدان مانند ازن و دی‌اکسید نیتروژن، به لایه سد دفاعی سطحی پوست نفوذ کرده و تعادل میکروبی و لیپیدی آن را برهم می‌زنند. در پی این نفوذ، تولید رادیکال‌های آزاد شتاب گرفته، ماتریکس خارج سلولی تحلیل رفته و سنتز کلاژن کاهش می‌یابد و نیاز به مراقبت در آلودگی پیدا می‌کند.

نتیجه این فرایند، التهاب پنهان، خشکی عمیق، ظهور زودرس لک‌های پیری و حساسیت‌های مقاوم است. مطالعات نشان داده‌اند که قرارگیری روزانه در معرض سطوح بالای آلاینده‌ها، شدت آکنه را تا ۳۰ درصد افزایش داده و بازیابی پوست پس از آسیب را به‌طور محسوسی کند می‌کند. بنابراین، محافظت از پوست در برابر آلودگی تنها یک انتخاب زیبایی نیست، بلکه بخشی ضروری از سلامت عمومی است.

مراقبت‌های روزانه از پوست و مو در آلودگی هوا

در روز‌هایی که شاخص کیفیت هوا به سطح ناسالم یا بسیار ناسالم می‌رسد، رعایت یک برنامه روزانه دقیق می‌تواند از تجمع آلاینده‌ها روی پوست و مو جلوگیری کند و از آسیب‌های درازمدت پیشگیری کند.

•    استفاده از ماسک با فیلتر استاندارد و لایه داخلی ضد حساسیت

•    پوشیدن کلاه یا شال نازک از جنس ابریشم یا بامبیژ برای پوشش مو

•    شست‌وشوی صورت با پاک‌کننده ملایم و بدون سولفات، دو بار در روز

•    استفاده از سرم‌های آنتی‌اکسیدانی حاوی ویتامین ث پایدار و نیاسینامید قبل از خروج از منزل

•    اعمال کرم مرطوب‌کننده با سد دفاعی لیپیدی و عصاره گیاهی ضد التهاب

•    ماساژ پوست سر با روغن آووکادو یا نارگیل تصفیه‌شده دو بار در هفته

•    شامپو کردن مو‌های سر با محصولات ضد قارچ و ضد التهاب در صورت قرارگیری طولانی در هوای آلوده

•    نوشیدن آب سالم به میزان حداقل دو لیتر در طول روز

•    مصرف روزانه دانه‌های غنی از امگا-۳ مانند کتان و چیا

•    خواب کافی و منظم برای حمایت از چرخه ترمیم سلولی پوست

•    اجتناب از قرارگیری طولانی در فضای باز در ساعات اوج آلودگی

بهترین ماسک‌ها و شوینده‌ها برای مقابله با آلودگی هوا

•    ماسک N۹۵ یا FFP۲ با دریچه تنفس

مناسب‌ترین گزینه برای جلوگیری از نفوذ ذرات ریز PM۲.۵، دریچه تنفس، از تجمع رطوبت داخلی و ایجاد محیط مرطوب برای رشد باکتری جلوگیری می‌کند.

•    ماسک پارچه‌ای سه‌لایه با فیلتر قابل تعویض

لایه داخلی ضد حساسیت و لایه وسطی فیلتر نانوالیاف، تعادل خوبی میان تنفس‌پذیری و محافظت از پوست دور دهان فراهم می‌آورد.

•    پاک‌کننده دو مرحله‌ای بر پایه روغن و ژل

مرحله اول: روغن جوجوبا یا بنی ملایم برای حل ذرات چرب و آلاینده‌های لیپوفیلیک

مرحله دوم: ژل پاک‌کننده حاوی عصاره کُنِدر و پروتئین برنج برای تمیزی عمیق بدون خشکی

•    شامپوی ضد التهاب با سدیم لاوریل سولفوات فاقد سولفات

فرمولاسیون ملایم، pH تعادل‌یافته (بین ۵.۲ تا ۵.۸)، همراه با پیریتیون زینک یا اسید سالیسیلیک برای کاهش پوسته‌ریزی و التهاب پوست سر.

•    شامپوی ترمیم‌کننده برای مو‌های خشک و آسیب‌دیده

حاوی پروتئین ابریشم، عصاره بابونه و اسید‌های آمینه آزاد؛ مناسب استفاده دو بار در هفته پس از روز‌های آلوده برای بازسازی ساختار کُرتینی.

•    شامپوی خشک موقت (Dry Shampoo) بدون بو و الکل

بر پایه نشاسته ذرت یا دیاتومه؛ برای حذف سریع ذرات سطحی در صورت عدم امکان شست‌وشوی کامل، بدون تحریک پوست سر.

•    شامپوی ضد قارچ موضعی حاوی کتوکونازول ۲ درصد

در صورت بروز خارش و پوسته‌ریزی شدید پس از چند روز متوالی در معرض آلودگی؛ طبق توصیه پزشک و حداکثر دو بار در هفته مصرف شود.

•    روغن شست‌وشوی ملایم برای پوست حساس

ترکیب روغن گل کنگر و اسید‌های چرب امگا-۷، ذرات را بدون ایجاد کشش سطحی جدا کرده و لایه چربی طبیعی پوست را حفظ می‌کند.

مراقبت از مو در هوای آلوده

مراقبت از مو در هوای آلوده مستلزم دخالتی چندلایه است، از جلوگیری از تماس مستقیم تا تقویت ساختار درونی. ذرات ریز معلق، فلزات سنگین و ترکیبات اسیدی موجود در هوا پس از رسوب بر سطح مو‌های سر با چربی طبیعی و عرق ترکیب شده و لایه‌ای چسبناک و محرک بر فولیکول‌ها ایجاد می‌کنند. این فرایند، گردش خون در پوست سر را مختل کرده و تغذیه ریشه‌ها را کاهش می‌دهد.

در نتیجه، خارش، پوسته‌ریزی، شکنندگی مقطع مو‌های جدید و ریزش تدریجی رخ می‌دهد. برای مقابله، پوشش فیزیکی مانند شال یا کلاه از جنس ابریشم یا بامبیژ در خارج از خانه، استفاده از اسپری‌های محافظ حاوی پلی‌ساکارید‌های گیاهی قبل از ترک مکان امن، شامپوی منظم با فرمولاسیون ضدالتهاب و ضدقارچ به‌ویژه پس از قرارگیری طولانی‌مدت در فضای باز و ماساژ شبانه با روغن‌های تغذیه‌کننده مانند آووکادو یا نارگیل تصفیه‌شده، سه ستون اصلی یک برنامه مؤثر محسوب می‌شوند.

ویتامین‌ها و مواد غذایی مفید برای پوست و مو در ایام آلودگی هوا

هیچ برنامه مراقبتی، بدون حمایت درونی کامل نیست. مصرف هوشمندانه برخی ویتامین‌ها و ترکیبات گیاهی، پاسخ دفاعی پوست و مو را در برابر استرس اکسیداتیو تقویت می‌کند. عملکرد این ترکیبات تنها به تأمین مواد مغذی محدود نمی‌شود، بلکه در تنظیم فرایند‌های ضدالتهابی و ترمیم سلولی نیز نقش دارند.

•    ویتامین ث طبیعی

منبع اصلی ویتامین ث، فلفل دلمه‌ای قرمز، گلابی، نارنگی و کلم بروکلی است. این ویتامین، سنتز کلاژن را تقویت کرده و اثرات ذرات PM۲.۵ را کاهش می‌دهد.

•    ویتامین E

ویتامین E در آجیل بادام، بذر آفتابگردان و روغن جوانه گندم یافت می‌شود، به‌عنوان آنتی‌اکسیدان غشایی، از ساختار لیپیدی سلول‌های پوست محافظت می‌کند.

•    بتاکاروتن

هویج، اسفناج و کدو حلوایی حاوی این پیش‌ساز ویتامین A هستند. توانایی جذب نور و خنثی‌سازی رادیکال‌های ناشی از آلاینده‌ها را افزایش می‌دهد.

•    اسید‌های چرب امگا-۳

ماهی سالمون، دانه کتان و گردو منابع اصلی اسید‌های چرب امگا-۳ هستند. این اسید‌های چرب التهاب سطح پوست و پوست سر را تعدیل کرده و رطوبت طبیعی را حفظ می‌کنند.

•    زینک

زینک موجود در گوشت گوساله، لوبیا و تخمه کدو به وفور یافت می‌شود. برای عملکرد سلول‌های کراتینوسیت و تثبیت فولیکول مو حیاتی است.

•    بیوتین

زرده تخم‌مرغ، مخمر آبجو و بادام زمینی بیوتین را تأمین می‌کنند. سنتز کراتین مو را پایدار نگه می‌دارد و از شکنندگی جلوگیری می‌کند.