زندانیان مشهور چطور به «مرخصی» می‌روند؟

اغلب حضور و عدم حضور محکومانی با چهره‌های مشهور و سرشناس در زندان برای مردم اهمیت بالایی پیدا می‌کند و در نتیجه در اذهان عمومی این سوال مطرح می‌شود که این زندانیان در چه شرایطی می‌توانند به مرخصی بروند؟

کد خبر: ۳۷۹۷۰

تاریخ: ۰۷ آبان ۱۳۹۸ - ۱۳:۰۳

اقتصاد24-  تاثیر بالای مرخصی رفتن زندانیان را می توان در مواردی دید که افراد زندانی اغلب از چهره های مشهور و سرشناس هستند و حضور و عدم حضورشان در زندان برای افکار عمومی از اهمیت بالایی برخوردار می‌شود؛ از حضور یافتن یا نیافتن شهرام جزایری در زندان و  مرخصی رفتن محمدرضا رحیمی معاون اول دولت گذشته گرفته تا ماجرای مرخصی مهدی هاشمی و این روزها مرخصی حسین فریدون برادر رئیس جمهوری(هرچند که البته تکذیب شد) از جمله این مصادیقی هستند که در فضای عمومی جامعه درباره آن بسیار سخن گفته می شود.

مقامات و مسؤولان قضایی هم همیشه در برابر این گونه ابهامات بر این نکته تأکید داشته اند که اعطای مرخصی به زندانیان تابع ضوابط و قواعد مختص به خود است.

بنابراین با این اوصاف؛ این پرسش مطرح می شود که نگاه نهاد قضایی کشور ما به موضوع مرخصی زندانیان و شرایط اعطای آن چگونه است و تحت چه شرایطی و با چه ضوابطی به زندانیان مرخصی اعطا می شود و این موضوع در کدام قانون مورد توجه قرار گرفته است؟

«قاضی ناظر» اعطای مرخصی به زندانیان را تشخیص می‌دهد

احمد محمدی، عضو هیأت مدیره انجمن آیین دادرسی مدنی ایران در این باره می‌گوید: آیین‌نامه اعطای مرخصی به زندانیان، کیفیت مرخصی‌ را برای زندانیان مشخص کرده است و بر اساس آن به زندانیان، مرخصی اعطا می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: اصولاً دادن مرخصی به تشخیص یک هیأت نظارت در زندان انجام می شود و قاضی «ناظر» در زندان، دستور اعطای مرخصی را می‌دهد.

این حقوقدان ادامه می‌دهد: ممکن است اعطای مرخصی به یک زندانی، حتی در روز اول مراجعه او برای اجرای حکم باشد که قاضیِ زندان، بنا به دلایلی تصمیم بگیرد که این فرد به مرخصی برود.

محمدی معتقد است: بنابراین منعی در مرخصی زودهنگام برای زندانیان وجود ندارد.

وی ادامه می‌دهد: در همین آیین‌نامه موارد خاص برای جرایمی مانند اعدام و یا حبس به دلیل مواد مخدر و زندانیانی که محکوم به چند سال حبس هستند، شرایط خاصی مقرر شده که برای محکومان به اعدام قبلاً گفته می‌شد که باید ۵ سال از محکومیت‌شان گذشته باشد تا بتوانند به مرخصی بروند اما اکنون به ۴ سال تقلیل یافته است.

عضو هیأت مدیره انجمن آیین دادرسی مدنی ایران می‌گوید: بنابراین تشخیص و تطبیق شرایط اعطای مرخصی تمام و کمال با قاضی زندان است و فرقی نمی‌کند که فرد زندانی چند روز از محکومیتش گذشته باشد اگر شرایط مرخصی رفتن را داشته باشد قاضی به او مرخصی لازم را می‌دهد.

محمدی همچنین گفت: زمانی که حکمی قطعی و لازم‌الاجراست از نظر قانونی و حقوقی منعی ندارد که مراحل اجرای حکم محکومان، اطلاع‌رسانی شود و به اطلاع عموم برسد.

آئین‌نامه اعطای مرخصی به زندانیان

از سوی دیگر برای روشن روشن بهتر زوایا و شرایط اعطای مرخصی می توان به آیین نامه اجرایی سازان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور که مصوب ۲۰ آذر سال ۸۴ است و اصلاحیه های بعدی ان  نگاهی انداخت.

این آیین نامه که دارای فصل ها و بخش های متفاوتی است، منبع و مرجع اصلی برای اقدامات گوناگون این سازمان است. در بخش سوم که به موضوع «رابطه محکوم با خروج از مرکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان» اختصاص دارد فصلی تحت عنوان مرخصی زندانیان تعریف شده که در اینجا مفصل به شرایط و ضوابط اعطای مرخصی به زندانیان اشاره شده است.

در ابتدای این فصل بیان شده که  به منظور کمک به تحکیم مبانی و روابط خانوادگی و اجتماعی زندانیان، رفع مشکلات ضروری فردی، خانوادگی و قضایی، بازتوانی اجتماعی و فراهم نمودن زمینه بازگشت دوباره به جامعه و همچنین مشارکت فعال در برنامه‌های اصلاحی، تربیتی، فرهنگی و ورزشی، حرفه‌آموزی و اشتغال، به زندانیان در چهارچوب مواد مربوط به این فصل مرخصی اعطاء می‌شود. ضمنا اعطای مرخصی به زندانیان به عنوان یک حق تلقی نمی‌شود و برخورداری از آن موکول به رعایت مقررات زندان و کسب امتیازات لازم است.

شرایط اعطای مرخصی

در ماده ۲۱۴ از این آیین نامه درباره موضوع  شرایط اعطای مرخصی به زندانیان گفته شده محکومین به حبس تا ۱۵ سال باید حداقل ‌یک ‌ششم‌ از مدت حبس و محکومین بیش از ۱۵ سال و حبس ابد حداقل سه سال از مدت محکومیت خود را گذرانده باشند و همچنین محکومینی که دارای سابقه محکومیت در جرایم عمدی باشند، به ازای هر سابقه محکومیت یک ماه به نصاب مذکور اضافه می‌شود.

‌علاوه بر این، محکومینی که به لحاظ عدم پرداخت جزای نقدی یا عدم تأدیه محکومیت مالی (موضوع مادتین ۱ و ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی) و یا هر دو در زندان بسر می‌برند، در صورتی که حداقل یک ماه بابت محکومیت مذکور تحمل حبس نموده باشند دارای شرایط اعطای مرخصی هستند.

در بند ج این ماده به کسب حداقل ۲۰۰ امتیاز ـ با ذکر ۲۹ معیار ـ برای هر نوبت مرخصی اشاره شده که البته این امتیاز در دستورالعمل صادره از طرف رئیس قوه قضاییه در ۷.۴.۹۱ به ۱۰۰ امتیاز کاهش یافته است.

۲۹ معیاری که باعث کسب امتیاز توسط زندانیان برای دریافت مرخصی می شود؛

۱ـ رعایت مقررات و امور انضباطی در زندان در هر ماه ۱۰ امتیاز
۲ـ همکاری در برقراری نظم و انضباط و پیشگیری از تخلفات داخلی در هر ماه ۲۰ امتیاز
۳ـ همکاری در انجام فعالیت‌های فرهنگی در هر ماه ۱۰ امتیاز
۴ـ اهتمام به شرکت در نماز جماعت و سایر مراسم مذهبی، در هر ماه ۳۰ امتیاز
۵ ـ شرکت در برنامه‌های مربوط به تلاوت، آموزش روخوانی، ترجمه، درک مفاهیم، حفظ قرآن یا نهج‌البلاغه، اخلاق و عقاید، هر برنامه در هر ماه ۲۰ امتیاز
۶ ـ قبولی در آزمون دوره‌های مربوط به روخوانی، ترجمه، درک مفاهیم و حفظ قرآن یا نهج‌البلاغه، اخلاق و عقاید، هر دوره ۳۰ امتیاز
۷ـ شرکت در دوره احکام سطح ۱ و ۲ هر کدام در هر ماه ۱۰ امتیاز
۸ ـ قبولی در آزمون احکام سطح ۱و ۲ هر یک ۳۰ امتیاز
۹ـ شرکت در هر دوره کتابخوانی ۲۰ امتیاز
۱۰ـ حفظ قرآن به ازاء هر جزء ۲۰۰ امتیاز
۱۱ـ انتخاب در جشنواره قرآنی شهرستان، استان و یا کشور و یا کسب رتبه در آن، هر کدام ۱۰۰ امتیاز
۱۲‌ـ اشتغال به تحصیل در هر یک از مقاطع تحصیلی هر ماه ۲۰ امتیاز
۱۳ـ قبولی در هر دوره تحصیلی ۳۰ امتیاز
۱۴ـ شرکت در کلاس‌های فرهنگی، هنری و ورزشی در هر ماه ۲۰ امتیاز
۱۵ـ شرکت در هر یک از دوره‌های تربیت معلم، آموزشیاری یا مربیگری درون زندان ۱۰ امتیاز
۱۶ـ اخذ گواهی در هر یک از دوره‌های تربیت معلم، آموزشیاری یا مربیگری ۳۰ امتیاز
۱۷ـ تدریس در هر یک از امور آموزشی، فرهنگی و ورزشی در هر ماه ۲۰ امتیاز
۱۸ـ کسب رتبه در هر یک از جشنواره‌های فرهنگی، هنری یا مسابقات ورزشی اعم از شهرستان، استان یا کشور ۳۰ امتیاز
۱۹ـ پذیرش در دانشگاه ۵۰ امتیاز
۲۰ـ شرکت در کلاس‌های فنی و حرفه‌ای در هر ماه ۱۰ امتیاز
۲۱ـ اخذ گواهی فنی و حرفه‌ای در هر رشته ۵۰ امتیاز
۲۲‌ـ اشتغال به کار در کارگاه‌ها و انجام امور خدماتی داخل زندان در هر ماه ۴۰ امتیاز
۲۳ـ شرکت در دوره مهارت‌های اساسی زندگی هر مهارت ۵ امتیاز حداکثر ۵۰ امتیاز
۲۴ـ اخذ گواهی مربوط به مهارت‌های اساسی زندگی هر مهارت ۱۰ امتیاز حداکثر ۱۰۰ امتیاز
۲۵ـ شرکت در جلسات و کلاسهای مشاوره و روان درمانی هر ماه ۲۰ امتیاز
۲۶ـ ترک کامل اعتیاد به تأیید بهداری زندان ۲۰۰ امتیاز
۲۷ـ پرداخت جزای نقدی به ازای یک ‌درصد از مبلغ جریمه ۵ امتیاز
۲۸ـ اخذ رضایت شاکی یا شاکیان حداکثر ۲۰۰ امتیاز(در صورت تعدد شکات میزان امتیازات به تعداد آنها تقسیم خواهد شد.)
۲۹ـ سایر اقدامات و فعالیت‌های پیش‌بینی نشده در این بند به تشخیص شورای طبقه‌بندی ۱۰۰ امتیاز

میزان مرخصی

در ماده ماده۲۱۵ این آین آیین نامه درباره میزان مرخصی تأکید شده به محکومین حبس جرایم غیرعمدی و محکومینی که صرفاً به دلیل عدم پرداخت جزای نقدی، دیه و یا محکومیت‌های مالی غیرکیفری در زندان نگهداری می‌شوند در صورت کسب امتیازات لازم به ازای هر دو ماه، سه تا پنج روز مرخصی تشویقی اعطا می‌گردد.

همچنین به محکومین سایر جرائم که امتیازات لازم را کسب نمایند در صورت فقدان سابقه محکومیت در جرایم عمدی به ازای هر سه ماه و در صورت وجود سابقه محکومیت در جرائم عمدی به ازای هر چهار ماه، سه تا پنج روز مرخصی تشویقی اعطا  می‌گردد.البته این مدت در دستورالعمل صادره از سوی رئیس قوه قضاییه از سه تاپنج روز به ۱۰ روز افزایش یافته است.

در این ماده زمان مرخصی زنان سرپرست خانوار و مادران دارای فرزند کمتر از ده سال در صورت کسب امتیازات لازم و فقدان سابقه عمدی محکومیت به ازای هر دو ماه سه تا پنج روز مرخصی تشویقی تعیین شده است.

علاوه بر این، عنوان شده که کسب امتیاز بیشتر از سقف تعیین شده، موجب تمدید مرخصی تشویقی برای زندانیان محکوم در پایان هر دوره مرخصی خواهد بود. تعیین مدت تمدید مرخصی به عهده شورای طبقه‌بندی بوده و در هر صورت نباید این مدت بیشتر از سقف مرخصی در هر دوره باشد و چنانچه فاصله محل سکونت زندانی تا محل تحمل کیفر وی بیش از صد کیلومتر باشد، به تشخیص شورای طبقه‌بندی و به تناسب فاصله راه بین یک تا چهار روز برای ایاب‌وذهاب به مدت مرخصی افزوده خواهد شد.

در ماده ۲۱۶ گفته شده  محکومینی که بنا به تشخیص پزشک زندان نیاز به بستری شدن در مراکز درمانی خارج از زندان را دارند بدون در نظر گرفتن شرایط مذکور در ماده ۲۱۴ می‌توانند برای یک دوره معالجه، جهت بستری ‌شدن از مرخصی استفاده نمایند و در صورت نیاز به ادامه بستری بیش از یک ماه بنا به تشخیص بیمارستان و تأیید پزشکی قانونی قابل تمدید است در این صورت باید تاریخ و محل بستری مشخص گردد تا در صورت لزوم از طرف یگان حفاظت زندان بازدید و سرکشی شود.

شرط اساسی اعطای مرخصی به محکومین در ماده ۲۱۷ موکول به تصویب شورای طبقه‌بندی زندان و اخذ تأمین مناسب توسط مقام قضایی مربوطه شده و بیان گردیده تأمین مأخوذه برای اعطای مرخصی محکومین، حسب مورد پس از تفهیم به زندانی یا وثیقه‌گذار و یا کفیل برای مرخصی‌های بعدی نیز دارای اعتبار بوده و ملاک عمل می‌باشد.

باید خاطرنشان کرد، دادستان محل و یا رئیس حوزه قضایی بخش که عهده‌دار وظایف دادستان می‌باشد می‌توانند با رعایت شرایط پیش‌بینی شده در این فصل با اخذ تأمین مناسب رأساً نسبت به اعطای مرخصی اقدام کنند.
شرایط اعطای مرخصی به زندانیان در مواقع اضطراری در ماده ۲۲۰ مدنظر قرار گرفته و بیان شده در مواقع اضطراری و بروز حوادث غیرمترقبه متهمین و محکومینی ـ که واجد شرایط اعطای مرخصی نمی‌باشند ـ می‌توانند بنا به تشخیص شورای طبقه‌بندی و موافقت قاضی مجری حکم یا رئیس حوزه قضایی و یا مقام بازداشت‌کننده حداکثر به‌مدت ۱۲ ساعت در روز به صورت تحت‌الحفظ به مرخصی اعزام گردند.

مستثنیات اعطای مرخصی

در این آیین نامه در بند ۲۲۱ محکومین زیر از شمول اعطای مرخصی مستثنی شده اند:
‌الف ـ محکومین جرایم سرقت مسلحانه و یا مقرون به آزار، ربودن مال دیگری از طریق کیف‌زنی، جاسوسی، اقدام علیه امنیت کشور، آدم‌ربایی، جرایم باندی و سازمان یافته، تجاوز به عنف، دایرکردن مراکز فساد و فحشاء، اسیدپاشی، اخلال در نظام اقتصادی، ورود، تولید، توزیع و فروش مشروبات الکلی، قاچاق مسلحانه و یا عمده مواد مخدر و روانگردان‌ها.
ب ـ محکومین دارای سه سابقه محکومیت به ارتکاب همان جرم.
‌ج ـ محکومینی که به شرارت مشهورند.
‌د ـ محکومین به قصاص و اعدام.
‌تبصره۱ـ منظور از قاچاق عمده مواد مخدر و روانگردان‌ها مواردی است که مجازات قانونی جرم حبس ابد یا اعدام باشد.
‌تبصره۲ـ اعطای مرخصی به محکومین جرائم سرقت در ایام نوروز ممنوع است.

اما در ماده ۲۲۴ گفته شده زندانیان محکومی که به هر دلیل واجد شرایط لازم برای برخورداری از مرخصی نباشند در مواقع اضطراری و یا خاص به پیشنهاد شورای طبقه‌بندی و موافقت دادستان محل می‌توانند از یک نوبت مرخصی بهره‌مند شوند.

لازم به ذکر است مدت مرخصی زندانیان جزو مدت محکومیت آنان محسوب گردیده، لیکن در صورت غیبت، ایام غیبت جزء مدت محکومیت احتساب نمی‌شود و چنانچه زندانی پس از اعطای مرخصی غیبت نماید، علاوه بر مجازات قانونی برای بار اول به مدت ۶ ماه و برای بار دوم یک سال و برای نوبت سوم تا پایان مدت محکومیت از مرخصی محروم خواهد شد و در صورتی که زندانی پس از پایان مرخصی به زندان مراجعت ننماید و توسط مأمورین دستگیر و تحویل زندان شود تا پایان مدت محکومیت از مرخصی محروم خواهد شد. که البته چنانچه غیبت زندانی به تائید دادستان محل، رئیس حوزه قضایی بخش که عهده‌دار وظایف دادستان می‌باشد و یا شورای طبقه‌بندی، موجه تشخیص داده شود، زندانی غائب از مرخصی مشمول حکم این ماده نخواهد بود.

در این آیین نامه احتمالات رخ دادن اعمال بزهکاری توسط زندانی در ایام مرخصی هم پیش بینی شده و در ماده ۲۲۶ـ گفته شده زندانیانی که در حین مرخصی و یا اشتغال خارج از زندان مرتکب جرم عمدی می‌شوند، برای بار اول تا یک سال و برای بار دوم تا دو سال و برای بار سوم تا سه سال از مرخصی محروم خواهند شد.

از جهت نظارت بر زندانیان در دوران مرخصی در ماده ۲۲۷ تصرح شده دادستان یا شورای طبقه‌بندی می‌توانند برای زندانیانی که به مرخصی اعزام می‌شوند تکالیفی از قبیل معرفی نوبه‌ای به مراجع انتظامی، عدم حضور در برخی از اماکن در حین مرخصی مقرر دارد و چنانچه زندنیان دستورات صادره را رعایت ننمایند، باقی مانده مرخصی آنان ملغی و از یک نوبت مرخصی بعدی محروم خواهند شد.

تسهیل در مرخصی شامل کدام زندانیان می‌شود؟

البته در راستای ساماندهی زندانیان و کاهش جمعیت کیفری زندان ها دستورالعملی در ۲۹ ماده صادر شده که در ماده ۱۴ تا ۱۶ این دستورالعمل و تحت عنوان «توسعه فعالیت شورای طبقه بندی زندانیان و تسهیل در مرخصی ها» گفته شده  لازم است شورای طبقه بندی زندانیان با ریاست قاضی ناظر زندان، حداقل هفته ای یک بار به صورت مرتب و مستمر تشکیل جلسه داده و درخصوص مرخصی و درخواست های آزادی مشروط و عفو زندانیان واجد شرایط و سایر مواردی که در آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور برای این شورا مقرر شده است، تصمیم گیری نماید.

همچنین امتیاز لازم جهت استفاده از مرخصی زندانیان مندرج در آیین نامه سازمان از ۲۰۰ به ۱۰۰ تغییر و میزان مرخصی در هر نوبت از سه تا پنج روز به پنج تا ۱۰ روز اصلاح تا افراد بیشتری بتوانند از امتیاز مرخصی بهره مند شوند و تامین لازم جهت اعطای مرخصی به زندانیان، همان تامینات مندرج در ماده ۱۳۲ قانون آیین دادرسی کیفری است، لذا در مورد محکومیت های سبک و افرادی که باقیمانده محکومیت آنان کمتر از سه ماه است، همچنین افرادی که اطمینان به بازگشت آنان وجود دارد، با تشخیص قاضی ناظر زندان یا قاضی اجرای احکام با صدور قرار التزام به قول شرف یا التزام به حضور با تعیین وجه التزام، نسبت به اعطای مرخصی اقدام می شود.

اعطای مرخصی زندانیان در دستورالعمل جدید «آیت الله رئیسی»

البته چندی پیش در دستورالعمل ساماندهی زندانیان و کاهش جمعیت کیفری زندان ها که ۲۳ شهریور امسال از سوی آیت الله رئیسی، رئیس قوه قضاییه در ۲۹ ماده ابلاغ شد نیز به مواردی در بحث اعطای مرخصی پرداخته شده است مانند اینکه شورای طبقه بندی زندانیان به ریاست قاضی اجرای احکام کیفری به صورت منظم و مستمر تشکیل جلسه داده و با اخذ نظریه مددکار اجتماعی معاونت اجرای احکام، در خصوص درخواست‌های مرخصی، آزادی مشروط، نظام‌های آزادی و نیمه آزادی و آزادی تحت نظارت سامانه‌های الکترونیکی، عفو زندانیان واجد شرایط و سایر مواردی که در قانون آیین دادرسی کیفری به ویژه ماده ۵۵۳ قانون مذکور و آیین نامه اجرایی سازمان برای این شورا مقرر شده است تصمیم مقتضی اتخاذ می‌کند.

تبصره ۱- تا تصویب آیین نامه موضوع ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری، دادستان‌ها و روسای حوزه‌های قضایی بخش با رعایت ماده فوق و معیارهای مقرر در آیین نامه اجرایی سازمان، درصورت لزوم راسا نسبت به اعطای مرخصی اقدام می‌نمایند.

تبصره ۲- رئیس کل دادگستری استان با پیشنهاد مدیرکل زندان‌های استان حسب ضرورت نسبت به استقرار دادرس علی البدل در زندان حوزه قضایی هر شهرستان اقدام می‌کند تا در خصوص اعطای مرخصی به محکومان مالی و رسیدگی به درخواست‌های زندانی مبنی بر تقسیط، تبدیل جزای نقدی و آزادی مشروط تصمیم مقتضی اتخاذ شود.

تبصره ۳- درصورتی که مددکار اجتماعی معاونت اجرای احکام به تعداد کافی نباشد، نظریه مددکار اجتماعی زندان اخذ می‌شود.

تبصره ۴- سازمان مکلف است کلیه فعالیت‌های محکومان در زندان را جهت بررسی و سنجش اقدامات اصلاحی و تربیتی، اتقان مصوبات شورای طبقه بندی و بهره برداری مراجع قضایی امتیازبندی کند.

قوه قضائیه در بازار داغ شایعات اطلاع‌رسانی سریع کند

رسول کوهپایه‌زاده وکیل پایه یک دادگستری نیز در این باره می‌گوید: موضوعاتی مانند زندانی شدن، مرخصی رفتن، آزاد شدن یا فرار از زندان برای برخی از محکومانی که چهره‌های خاص خبری هستند به دلیل موقعیت و جایگاه سیاسی و اجتماعی گاهی موجب نشر برخی از شایعات کذب و بی‌اساس درباره‌شان می‌شود.

وی می‌گوید: در مورد آقای مرتضوی دادستان سابق تهران این قضیه مطرح شد که ایشان خارج از زندان هستند، در مورد موکل بنده آقای بابک زنجانی نیز بازار شایعات قوت گرفت و این روزها هم در مورد آقای فریدون مطرح شد که قطعاً این گونه شایعات تمامی نخواهد داشت.

این وکیل در مورد اینکه آیا انتشار تصاویر محکومان در حال سپری کردن دوران محکومیت‌شان قانونی است یا خیر،گفت: انتشار عکس و تصویر محکوم زندانی در حال سپری کردن محکومیت، خلاف قوانین و مقررات است.مطابق اصل ۳۹ قانون اساسی هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر، بازداشت، زندانی یا تبعید شده به هر صورت که باشد، ممنوع و مستوجب مجازات است.

کوهپایه‌زاده می‌گوید: نظام قانونی ما این چنین در نظر گرفته که انتشار تصاویر زندانی تحمیل مجازات مضاعف و تحقیر بر محکوم است و فاقد وجاهت قانونی و شرعی بوده و ممنوع است.

این وکیل با توجه به داغ بودن بازار شایعات از این دست به قوه قضائیه پیشنهاد داد که برخورد صریح و قاطع با شایعه‌سازان انجام داده و تحت پیگرد قرار دادن این افراد تحت عنوان نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی توسط مدعی‌العموم و همچنین اطلاع‌رسانی سریع، دقیق و شفاف انجام دهد.

مرخصی افراد مشهور به دستور مرجع ذی‌صلاح

کوهپایه زاده با اشاره به آیین‌نامه اعطای مرخصی به زندانیان می‌گوید: در این آیین‌نامه کیفیت مرخصی‌ها مشخص شده و اصولا دادن مرخصی به تشخیص یک هیات نظارت است و قاضی ناظر زندان دستور آن را می‌دهد.

وی ادامه می دهد: مبنای اعطای مرخصی به محکومان و زندانیان براساس آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی مصوب سال ۸۴ و اصلاحیه‌های بعدی آن است.

وکیل پایه‌یک دادگستری ادامه داد: علت اعطای مرخصی اینگونه عنوان شده که به منظور تحکیم مبانی و روابط خانوادگی و  اجتماعی، رفع مشکلات ضروری فرد و خانواده و بازتوانی و فراهم کردن زمینه بازگشت فرد زندانی به جامعه بوده است.

وی می‌گوید: در ماده ۲۱۴ این ‌آیین‌نامه شرایط اعطای مرخصی برشمرده شده که محکومان به حبس تا ۱۵ سال حداقل باید یک سوم از مدت حبس خود را تحمل کنند و سپس به مرخصی بروند و برای محکومان بیش از ۱۵ سال حبس باید سه سال را تحمل کنند تا بتوانند از مرخصی استفاده کنند.

کوهپایه‌زاده ادامه می دهد: محکومانی که به دلیل عدم پرداخت جزای نقدی و محکومیت‌های مالی در حبس هستند باید حداقل یک ماه از حبس خود را تحمل کنند.

وی با اشاره به بند «ج» ماده ۲۱۴  این آیین‌نامه می گوید: ۲۹ معیار در این آیین نامه برشمرده شده که براساس آن ۲۰۰ امتیاز اگر محکومان کسب کنند می‌توانند از مرخصی استفاده کنند. همچنین در ماده ۲۱۶ آمده متهمان به تشخیص پزشک زندان چنانچه نیاز به بستری شدن خارج از زندان داشته باشند می‌توانند برای گذراندن یک دوره معالجه از مرخصی استفاده و تمدید آن نیز بنابر تشخیص پزشک قانونی و بیمارستان خواهد بود.

کوهپایه‌زاده شرط اعطای مرخصی را اینگونه اعلام می‌کند که باید مرخصی به تصویب شورای طبقه‌بندی زندان و اخذ تامین مناسب از فرد زندانی و محکوم برسد و در ماده ۲۲۰ این آیین‌نامه شرایط اعطای مرخصی اضطراری در موقع بروز حوادث غیرمترقبه و اضطرار نیز آمده که محکومانی که شرایط مرخصی ندارند بنابر تایید شورای هماهنگی یا قاضی مجری حکم یا قاضی مجری زندان می‌توانند حداکثر ۱۲ ساعت در روز را تحت‌الحفظ به مرخصی بروند.

وکیل پایه‌یک دادگستری درمورد اینکه آیا امکان مرخصی زودهنگام برای زندانیانی که در روز اول مراجعه خود به زندان به مرخصی می‌روند وجود دارد یا خیر، گفت: باید مرخصی رفتن این افراد در روز اول زندانی شدن و معرفی شدنشان مطابق آیین‌نامه موارد و بندهای آن باشد.

بنابراین به نظر می‌رسدمرخصی زودهنگام درمورد برخی متهمان مشهور اگر اتفاق افتاده باشد باید براساس بندهای آیین‌نامه مرخصی به محکومان و زندانیان باشد؛ البته تشخیص آن باز هم با مرجع ذی‌صلاح است و چنانچه این مرجع بخواهد می‌تواند حکم به مرخصی رفتن این متهمان را خارج از این آئین نامه نیز صادر کند.

منبع: فارس