بی‌توجهی اصلاح‌طلبان به درخواست محمد خاتمی

در آبان‌ماه اصلاح‌طلبان همچنان بابت تایید صلاحیت نامزد‌های خود نگرانی داشتند، اما تقریبا همه آن‌ها به این نتیجه رسیده بودند که در انتخابات شرکت کنند، اما در حوزه‌هایی که نامزد ندارند، سکوت کنند. با این حال اصلاح‌طلبان تایید کردند که دنبال «نامزد‌های اجاره‌ای» نیستند.

کد خبر: ۶۱۴۷۸

تاریخ: ۱۱ فروردين ۱۳۹۹ - ۱۱:۰۱

اقتصاد۲۴-برای درک مفهوم نامزد اجاره‌ای باید به انتخابات ۹۴ برگشت جایی که نامزد‌های اصلی جریان اصلاحات ردصلاحیت شد و آن‌ها برای تکمیل لیست‌های خود، میانه‌رو‌های اصولگرا، مستقلین و حتی کسانی که اعلام کرده بودند که به اصلاحات گرایش دارند را در لیست انتخاباتی خود قرار دادند. نتیجه این شد که بعد از اعلام نتایج انتخابات مجلس دهم، لیست امید اعلام کرد در سراسر کشور حدود ۱۷۰ رای آورده است، اما فراکسیون امید مجلس دهم با حدود ۹۰ نماینده تشکیل شد و در واقع لیست امید نردبانی برای راه‌یابی عده‌ای به مجلس شد. اصلاح‌طلبان در سال ۹۸ از این اشتباه خود درس گرفتند و اعلام کردند در حوزه‌هایی که نامزد آن‌ها تایید صلاحیت نشود، لیست معرفی نخواهند کرد.

در همین ایام در شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان طرح رای سنجی اصلاح‌طلبان که به «رسا» معروف شد، رای اکثریت اعضا را آورد. براساس این طرح، هریک از اعضای شورای عالی سیاستگذاری (لایه اول) بیست نفر از چهره‌های صاحب‌نظر اصلاحات را انتخاب کرده و هریک از این افراد انتخاب شده (لایه دوم)، بیست نفر دیگر را به عنوان لایه سوم انتخاب می‌کنند و در مجموع ۱۶ هزار نفر انتخاب شده، نامزد‌های اصلاح‌طلبان را معرفی و در یک فرایند شفاف الکترونیکی انتخاب می‌کنند. در واقع هدف این طرح این بود که نامزد‌های اصلاح طلبان توسط یک دایره محدود انتخاب نشود.

اما این طرح که پیشنهاد حزب اتحاد ملت بود با مخالفت احزاب کارگزاران، اعتمادملی، اسلامی کار و دفتر ادوار تحکیم وحدت مواجه شد و حتی اعتمادملی تهدید به کناره‌گیری از شورای عالی سیاستگذاری کرد. اعتمادملی معتقد بود که اتحادملت احزاب اقماری زیادی داشته بنابراین می‌تواند افراد زیادی را در سه لایه اصلاح‌طلبان داشته باشد. کرباسچی دبیرکل کارگزاران سرا را دموکراسی وارونه نامید و آن را تبلیغات زودرس دانست و معتقد بود به جای این سازوکارها، به مردم بگویید در مجلس یازدهم چه می‌کنید تا مردم خودشان درباره رای دادن یا ندادن به اصلاح‌طلبان تصمیم بگیرند. طرح سرا در حالی به تصویب رسیده بود که پیشنهاد جایگزین کارگزاران طرح پارلمان اصلاحات بود. در شورای عالی سیاستگذاری رقابتی میان حزب اتحاد ملت و کارگزاران وجود داشت و کارگزاران از جدی‌ترین منتقدان محمدرضا عارف رئیس این شورا بود. کارگزاران در روزنامه سازندگی در تاریخ ۱۹ آبان با انتخاب تیتر «اصلاح‌طلبی تخیلی، اصلاح‌طلب واقعی» خود را پیشتاز اصلاح‌طلبی نامید.

اما برخلاف اصلاح‌طلبان، اصولگرایان تمایلی برای درز اخبار انتخاباتی خود به جامعه نداشتند. محسن پیرهادی از چهره‌های اصولگرای نزدیک به قالیباف به عنوان سخنگوی «شورای ائتلاف نیرو‌های انقلابی» انتخاب شده بود، اما اطلاعات دقیقی از عملکرد اصولگرایان در دست نبود. با این حال مشخص بود که مهم‌ترین مساله این جریان، همراه کردن جبهه پایداری بود که دورنمای مثبتی از همکاری این جریان با بدنه اصولگرایان وجود نداشت. از سویی اخبار تایید نشده‌ای درباره احتمال سرلیست شدن محمدباقر قالیباف در تهران وجود داشت که اصولگرایان از اظهارنظر در این باره هم خودداری می‌کردند. هر روز هم که به زمان ثبت‌نام انتخابات در آذرماه نزدیک می‌شد، احتمال ثبت‌نام نکردن علی لاریجانی در انتخابات بیشتر می‌شد.

البته در شرایط بی‌خبری از اصولگرایان تهران، اخبار انتخاباتی از قم رسید و جبهه شورای اصولگرایان استان قم از امیرآبادی فراهانی و مجتبی ذوالنور نمایندگان قم در مجلس دهم و علیرضا زاکانی نماینده مجلس نهم اعلام حمایت و لیست قم را با حضور این سه نفر اعلام کرد. البته جبهه شورای اصولگرایان استان قم در شرایطی اسامی نامزد‌های مورد حمایت خود در انتخابات مجلس یازدهم را اعلام کرد که کار ثبت نام نامزد‌های این انتخابات از دهم آذر تا شانزدهم این ماه انجام و پس از آن شورای نگهبان وارد مرحله برررسی صلاحیت این اشخاص جهت ورود به رقابت‌های انتخاباتی می‌شد.

این جبهه از شش حزب اصولگرا به نام‌های جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی، جمعیت جانبازان انقلاب اسلامی، جمعیت وفاداران انقلاب اسلامی، جمعیت پیشرفت و عدالت انقلاب اسلامی، جمعیت آبادگران انقلاب اسلامی و جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی به تقاضای احمد امیرآبادی فراهانی تشکیل شد. این جبهه از علی لاریجانی تقاضای رزومه نکرد.

در این شرایط جریان‌های سیاسی به تدریج خود را برای ثبت نام انتخابات مجلس در روز‌های دهم تا شانزدهم آذر آماده می‌کردند. ثبت نام از داوطلبان یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در روز‌های دهم تا شانزدهم آذر برگزار شد و بیش از ۱۶ هزار نفر در این انتخابات ثبت‌نام کردند. هیات‌های اجرایی و نظارت در همین ایام تشکیل و کار بررسی صلاحیت داوطلبان آغاز شد. وزارت کشور اعلام کرد جز مراجع چهارگانه یعنی نیروی انتظامی، وزارت اطلاعات، ثبت احوال و قوه قضاییه نهاد دیگری حق دخالت در استعلام‌ها را ندارد.

شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان و شورای ائتلاف نیرو‌های انقلابی از اصلاح‌طلبان و اصولگرایان خواستند تا در انتخابات مجلس ثبت‌نام کنند. همچنین سید محمد خاتمی هم از اصلاح‌طلبان دعوت کرد تا در انتخابات ثبت‌نام کنند، اما دعوت او با استقبال گرم اصلاح طلبان مواجه نشد و به جز نمایندگان مردم تهران در مجلس دهم، چهره‌های سرشناس زیادی از اصلاح‌طلبان در انتخابات شرکت نکردند.

علی لاریجانی، سعید جلیلی، محمدرضا باهنر، غلامعلی حدادعادل و محمدرضا عارف از مهمترین چهره‌هایی بودند که در انتخابات ثبت‌نام نکردند تا شاید در انتظار انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰ بمانند. در مقابل محمدباقر قالیباف و مجید انصاری مهمترین چهره اصولگریان واصلاح‌طلبان بودند که وارد انتخابات شدند. لاریجانی یک هفته قبل از آغاز ثبت‌نام‌ها اعلام کرد وارد انتخابات مجلس یازدهم نمی‌شود. عارف هم با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که بیرون از مجلس کارآمدتر خواهد بود.

محمود صادقی، علی مطهری، مسعود پزشکیان، جواد کریمی قدوسی، هادی غفاری، علی شکوری راد، آذر منصوری، محمدعلی افشانی، جواد امام، ابراهیم اصغرزاده، قدرت الله علیخانی، مصطفی میرسلیم، غلامرضا مصباحی‌مقدم، شهیندخت مولاوردی، زهره الهیان، الیاس نادران، حمید رسایی، مرتضی آقاتهرانی، سیدمحمود نبویان، مهدی کوچک‌زاده، سید محمد حسینی و محمد سلیمانی از دیگر چهره‌های بیشتر شناخته شده‌ای بودند که در انتخابات ثبت نام کردند.

در روز ۲۷ آذر اعلام شد که هیات‌های اجرایی صلاحیت ۹۱درصد داوطلبان را تایید کردند. اصلاح‌طلبان به روند تایید صلاحیت‌ها انتقاد داشتند، زیرا صلاحیت جواد امام، آذر منصوری و علی شکوری راد تایید نشده بود، اما صلاحیت تمام نمایندگان تهران در مجلس دهم که در این انتخابات ثبت‌نام کرده بودند، تایید شده بود.

از ترکیب داوطلبان انتخابات می‌شد پیش‌بینی کرد که مجلس یازدهم با اکثریت اصولگرایان تشکیل می‌شود که جبهه پایداری هم حضور پررنگی در بهارستان خواهد داشت و در مقابل اصلاح‌طلبان کرسی‌های کمتری از مجلس دهم در اختیار خواهند داشت. با این ترکیب مجلس یازدهم ظرفیت مقابله با دولت روحانی را بدست می‌آورد. تندروترین اصولگرایان مثل حمید رسایی و علیرضا پناهیان حتی از استیضاح روحانی در مجلس یازدهم گفتند.

ثبت نام از داوطلبان انتخابات میان دوره‌ای مجلس خبرگان رهبری نیز همزمان با انتخابات مجلس شورای اسلامی برای کرسی‌های خالی شده در استان تهران، قم، فارس، خراسان رضوی و شمالی برگزار شد. آیت‌الله محمد یزدی از حوزه انتخابیه قم و آیت‌الله محمدتقی مصباح‌یزدی از حوزه انتخابیه خراسان‌رضوی در این انتخابات ثبت نام کردند. این دو از راه یابی به مجلس خبرگان در انتخابات سال ۹۴ باز مانده بودند.