در گفتگو با اقتصاد ۲۴ بررسی شد:

سرنوشت افزایش مستمری‌های تامین اجتماعی چه خواهد شد؟/ درآمد ۶۵ درصد مستمری بگیران زیر حداقل حقوق است

برای جمعیت سه میلیون و ۵۰۰ هزار نفری بازنشستگان تامین اجتماعی هنوز نه وضعیت افزایش مستمری‌ها معلوم است و نه مشخص است که نصیبشان از قانون همسان‌سازی چیست؟ و این در حالی است که قرار است امسال از نظر اقتصادی سالی خاص برای همه باشد.

کد خبر: ۶۵۰۵۷

تاریخ: ۱۵ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۱:۱۱

اقتصاد۲۴- دومین ماه سال ۹۹ به نیمه‌های خود رسیده و فرصت زیادی تا موعد پرداخت مستمر‌های بازنشستگان سازمان تامین اجتماعی نمانده است، اما در این میانه هنوز نه تکلیف افزایش مستمری‌ها مشخص است و نه معلوم است که چه سهمی قرار است از بودجه همسان سازی دولت نصیب جمعیت ۳.۵ میلیون نفری مستمری بگیران این سازمان شود؟

مستمری بگیران سازمان تامین اجتماعی به ندرت به یادشان هست که محض نمونه برای یک بار هم که شده پرونده افزایش مستمری‌های آن‌ها مانند دیگران پیش از شروع سال جدید بسته شده باشد؛ آنها در عین حال خوب می‌دانند که هر بار دولت اعتباری را برای همسان سازی مستمری‌ها بازنشستگان اختصاص داده است، آن‌ها آخرین گروهی بوده‌اند که سهم‌شان را با تاخیر گرفته اند.بیشتر بخوانید: همسان‌سازی حقوق به کمک دولت نیاز دارد

این یعنی برای جمعیت حدودا سه میلیون و ۵۰۰ هزار نفری مستمری بگیران سازمان تامین اجتماعی، تاخیر در ابلاغ افزایش مستمری‌های جدید و وضعیت نامعلوم همسان سازی چندان تعجب آور نیست، اما هرچه باشد این روز‌ها همه می‌گویند که سال ۹۹ قرار است از نظر افزایش فشار‌های اقتصادی سالی خاص و منحصر به فرد باشد و برای همین این تاخیر و تعلیق موضوع کم اهمیتی نیست که مستمری بگیران تامین اجتماعی بخواهند ساده از کنار آن بگذرند.

ریزش اکثریت به سمت حداقل بگیری

علی دهقان‌کیا، رئیس کانون کارگران بازنشسته تامین اجتماعی شهر تهران در خصوص وضعیت این روز‌های هم صنفانش به اقتصاد ۲۴ می‌گوید: حالا ۶۵ درصد مستمری بگیران سازمان تامین اجتماعی درآمدی نزدیک به حداقل و زیر آن دارند؛ این یعنی چیزی در حدود یک و نیم میلیون خانوار در ایران هستند که ماهیانه مستمری از سازمان تامین اجتماعی می‌گیرند، اما مبلغی این درآمد نهایتا در حد و اندازه همان یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی است که سال گذشته به عنوان حداقل مستمری ماهانه سازمان تامین اجتماعی بود.

برای عمده مزدبگیران سال ۹۸ به نوبه خود سال جهش قیمت‌ها و گرانی بهای بسیاری از کالا‌ها و خدمات بود و دور از ذهن نیست که مبلغ ثابت مستمری‌ها بازنشستگی در طول ۱۲ ماه سال بخشی از ارزش خود را از دست بدهد؛ برای همین باید به بازنشستگان تامین اجتماعی حق داد که این بار بیش از هر زمان دیگری نگران کشدار شدن پرونده افزایش مستمری‌ها و اجرای همسان سازی باشند، اما دلیل آنکه ورای همه این اتفاقات حالا نزدیک به ۶۵ درصد مستمری بگیران سازمان تامین اجتماعی درآمدی نزدیک به حداقل دارند چیست؟

پاسخ‌های زیادی برای این پرسش وجود دارد که از جمله آن‌ها اتفاقی است که سالهاست در ثبت پرونده بیمه تامین اجتماعی بسیاری از کارگران می‌افتد؛ برای عمده این افراد فارغ از اینکه درآمدشان به چه میزان بالاتر از حداقل مزد مصوب است، حق بیمه‌ای نزدیک به حداقل هزینه واریز می‌شود و استمرار چنین وضعی باعث می‌شود تا در زمان بازنشستگی مستمری نزدیک به حداقل دریافت کنند؛ پاسخ دیگر این پرسش را در لابه لای حرف‌های رئیس کانون بازنشستگان تامین اجتماعی شهر تهران با اقتصاد ۲۴ می‌توان پیدا کرد: تحولات اقتصادی دهه‌های گذشته به سمتی بوده است که جدا از سقوط ارزش پول ملی، دستمزد کارگران و به تبع آن مستمری بازنشستگان نیز در مقابل هزینه‌های زندگی افزایش ناچیزی داشته اند؛ نتیجه این اتفاق به مرور باعث شده است تا مستمری نسل‌های قدیمی‌تر بازنشستگان به نسبت مستمری بازنشستگان نسل جدید‌تر دچار یک عقب ماندگی شود و در عمل چیزی نزدیک به ۶۵ درصد مستمری بگیران حالا در زمره حداقل بگیران و زیر حداقل بگیران سازمان تامین اجتماعی باشند.

تاخیری عادی در سالی خاص

به تعویق افتادن افزایش سالانه مستمر‌های کارگران بازنشسته در سازمان تامین اجتماعی یک روال قانونی است که نباید آن را به پای بی‌مسئولیتی مسئولان نوشت؛ هرچه باشد این سازمان هم از نظر مالی و اداری مستقل از دولت است و هم طبق قانون مبنای محاسبه مستمری‌های آن باید تابعی از مصوبه افزایش حداقل مزد‌های کارگران در شورای عالی کار باشد؛ برای همین برخلاف سایر بازنشستگان کشوری و لشگری که همیشه از ابتدای فروردین ماه شاهد افزایش مستمری‌های خود هستند این اتفاق برای بازنشستگان تامین اجتماعی با وقفه‌ای نهایتا دو-سه ماهه رخ می‌دهد؛ هرچه باشد در مورد بازنشستگان کشوری و لشگری تکلیف افزایش مستمری‌ها چند پیش از پایان سال و همزمان با تصویب قانون بودجه روشن شده است، اما در مورد گروه دوم، روز‌های پایانی سال تازه آغاز چانه زنی‌های مزدی است و تا این چانه زنی جنبه قانونی به خود بگیرد سال تمام می‌شود و در نتیجه طبیعی است که مبنا قرار دادن آن برای محاسبه مستمری‌های جدید به زمان دیگری در سال جدید موکول شود.

اما هرچه باشد حالا صحبت از خاص بودن سال پیشروست، درست است که پرونده افزایش دستمزد‌های سال ۹۹ بالاخره در واپسین روز‌های ماه اول بسته شد، اما به دلیل تاثیر بنیادینی که این مصوبه بر افزایش مستمری‌ها تامین اجتماعی دارد بعید است جامعه سه میلیون و نیم نفری بازنشستگان تامین اجتماعی از آن راضی باشند و اگر به ماجرا، طولانی شدن روند محاسبه افزایش مستمری‌های جدید را هم اضافه کنیم دور از ذهن نیست که دامنه این نارضایتی دوچندان شود.

همچنان موضوع مزد را دنبال می‌کنیم

علی دهقان‌کیا این وضعیت را برای اقتصاد ۲۴ چنین توضیح می‌دهد: تعیین دستمزد‌های سالانه کارگران سنگ زیر بنای افزایش مستمری‌هاست و چالشی که امسال در جلسات شورای عالی کار به پاشد مستمری بگیران تامین اجتماعی را بیش از هر زمان دیگری درگیر خود کرد؛ حالا هم که موضوع پیگیری شکایت در میان است منتظریم ببینیم که در نهایت چه اتفاقی خواهد افتاد، اما تا همین جا انتظارمان این است که حداقل مستمری‌ها چیزی کمتر از مُر قانون نباشد؛ همانطور که مواد ۹۶ و ۱۱۱ قانون تامین اجتماعی صراحت دارد حداقل مستمری نباید از حداقل هزینه‌های یک خانوار و حداقل مزد کمتر باشد؛ این مطلبی است که آقای بیات رئیس کانون عالی بازنشستگان تامین اجتماعی در دیدار‌های اخیر خود با وزیر کار و مدیرعامل تامین اجتماعی عنوان کرده است و انتظار می‌رود که سازمان تامین اجتماعی برای سال ۹۹ مستمری ماهانه خود را کمتر از دو میلیون و ۸۰۰ هزار تومان نکند.

مطالبات این روز‌های بازنشستگان تامین اجتماعی فقط محدود به هرچه سریعتر روشن شدن افزایش مناسب مستمری‌های سال ۹۹ نیست؛ بخش دیگری از این مطالبات به روشن شدن سهم آن‌ها از اعتبارات مربوطه به همسان سازی مستمری‌های باز می‌گردد؛ همانطور که گفته شد سمت و سوی تغییرات اقتصادی ایران در جهتی بوده است که عمده مستمری‌بگیران سازمان تامین اجتماعی حالا در زمره حداقل و زیر حداقل بگیران قرار دارند و یکی از راه‌های ترمیم این شکاف اجرای قانون همسان سازی برای این بخش از مستمری بگیران است.

اهمیت جدی‌تر همسان‌سازی

علی دهقان‌کیا در توضیح اهمیت این خواسته هم‌صنفانش به اقتصاد ۲۴ می‌گوید: ارزش دریافتی بیشتر مستمری بگیران دائم در حال سقوط است، بیشتر کسانی که در زمان بازنشستگی مستمری نزدیک به حداکثری داشتند حالا در بهترین حالت میانه بگیر محسوب می‌شوند و علاوه بر این وضعیت کسانی که به هر دلایلی نظیر فوت یا حادثه پیش از رسیدن به موعد بازنشستگی در زمره مستمری بگیران قرار گرفته اند به مراتب وخیم‌تر از این حرف‌هاست؛ طبق برآورد‌ها دست کم ۷ درصد مستمری بگیران درآمدی کمتر از حداقل دارند و به بیان دیگر همین حدود ۱۸۰ هزار خانوار بازنشسته در کشور وجود دارد که پرداختی ماهانه سازمان تامین اجتماعی به آن‌ها کمتر از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است و قطع یقین اجرای همسان سازی می‌تواند در این شرایط کمک حالشان باشد.

اینکه در موقعیت کنونی بخت و اقبال تا چه اندازه با بازنشستگان تامین اجتماعی یار خواهد بود خود موضوع حائز اهمیت دیگری است، هرچه باشد سابقه اجرای طرح همسان سازی در سال‌های گذشته نشان داده است که دولت همیشه آخرین اعتبارات موجود را به بازنشستگان این سازمان اختصاص داده است و همیشه این گروه حدودا سه و نیم میلیون نفری در زمره آخرین افرادی بوده اند که از مزایای این طرح بهره‌مند شده‌اند.

دهقان‌کیا رئیس کانون کارگران بازنشسته شهر تهران جمع بندی صحبت‌های خود با اقتصاد ۲۴ را به این موضوع اختصاص می‌دهد: سال گذشته که موضوع همسان سازی در لایحه بودجه مطرح شد نمایندگان کمیسیون تلفیق قول دادند که سهمی را هم برای سازمان تامین اجتماعی در نظر خواهند گرفت؛ از قرار معلوم کمیسیون تلفیق مصوب کرد تا از ۵۰ هزار میلیارد تومانی که دولت باید برای تسویه بدهی‌های خود به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کند، حدود ۳۰ درصد صرف همسان سازی شود؛ اینکه در نهایت چه اتفاقی خواهد افتاد معلوم نیست، اما تا همین جا فرمول‌های مختلفی برای نحوه ترمیم مستمری‌ها پیشنهاد شده است؛ واقعیت این است که عموم بازنشسته‌های قدیمی چه آن‌ها که زمانی بیشتری مستمری را می‌گرفتند و چه آن‌ها که از همان ابتدا درآمدی زیر حداقل داشتند وضعیت خوبی ندارند و باید این منابع طوری میانشان توزیع شود که جانب عدالت و انصاف رعایت شده باشد، البته اگر در نهایت دولت به وعده قانونی خود عمل کند و اعتبارات مربوطه را در اختیار سازمان تامین اجتماعی قرار دهد.