علت تولید مازاد محصولات کشاورزی چیست؟

سونامی گوجه فرنگی

چندسالی است که تولید برخی از محصولات استراتژیک بیش از نیاز کشور شده و منجر به زیان هنگفت کشاورزان می‌شود.

کد خبر: ۶۷۷۸۵

تاریخ: ۰۹ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۰:۰۳

اقتصاد۲۴ -همه ساله در فصل برداشت محصولات صیفی بنا به دلایل متعدد همچون مازاد تولید، فقدان یا از دست دادن بازار‌های صادراتی، کمبود صنایع تبدیلی و تکمیلی، ضعف سیستم سردخانه و انبارداری شاهد تکرار سناریو رهاسازی محصولات در کنار مزارع و جاده‌ها هستیم و گویا قرار نیست مسئولان راه چاره‌ای برای رفع این بحران بیندیشیند.

طی تماس‌های مکرر کشاورزان از فروش نرفتن محصولاتشان و نبود سنخیت قیمت فروش با هزینه‌های تولید گلایه‌مند هستند و همواره انتظار دارند که مسئولان امر تدابیری برای جلوگیری از متضرر شدن آن‌ها بیندیشند که متاسفانه ضعف سیاست‌های تجاری بخش کشاورزی بر گرفتاری‌های تولیدکنندگان دامن‌می زند.

آمار‌ها حاکی از آن است که در یک دوره تولید محصولات به قدری مازاد است که به سبب قیمت پایین کشاورزان متضرر می‌شوند و در دوره بعدی کشت به سبب نبود انگیزه و کاهش تولید قیمت به حدی بالاست که مصرف کنندگان توان خرید را ندارند و سالهاست که سونامی در تولید محصولات پیاز، گوجه فرنگی و سیب زمینی تکرار می‌شود و مسئولان وزارت جهاد نتوانستند تدابیری بیندیشند.

بیشتر بخوانید: گلخانه‌ها چقدر خسارت دیدند؟

در این میان ضعف سیاست‌های تجاری و اتخاذ تصمیمات یک شبه هر ازگاهی منجر به ممنوعیت صادرات و زمین گیر شدن تولید انبوه روی زمین کشاورزان و زیان آن‌ها می‌شود که امسال هم این ماجرا برای برخی صیفی جات همچون گوجه فرنگی و پیاز رخ داده است.

حال به سراغ مسئولان ذی ربط می‌رویم تا علت اصلی این سناریو تکراری در بخش کشاورزی و متضرر شدن کشاورزان و راهکار‌های مناسب برای رفع این آفت بزرگ با خبر شویم:

ایجاد زنجیره تولید راهگشای مشکلات تنظیم بازار/ مازاد عرضه گوجه فرنگی دردسر ساز شد

عباس پاپی زاده عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به عوامل نابه سامانی بازار گوجه فرنگی اظهار کرد: بازار گوجه فرنگی تابع عرضه و تقاضاست و بدیهی است که از تلاقی این ۲ نمودار قیمت عادلانه بدست می‌آید.

وی افزود: با مازاد عرضه بیش از تقاضا، قیمت محصول به کمتر از نرخ تمام شده تولید می‌رسد که این موضوع کماکان در محصول گوجه فرنگی رخ داده است.

پاپی زاده با انتقاد از این مسئله که بخشی از زنجیره تولید در اختیار وزارت صمت است، بیان کرد: با توجه به آنکه بازار رسانی و توزیع در وزارت صمت است، از این رو نمی‌توان در بخش کشاورزی برنامه ریزی و سطح زیر کشت را مدیریت کرد.

مجلس شورای اسلامی ادامه داد: اگر زنجیره از تامین نهاده تا تولید، توزیع و مصرف در وزارت جهاد کشاورزی خلاصه شود، بسیاری از مشکلات قابل حل خواهد بود.

به گفته وی، دولت از طریق تخصیص مشوق و بکارگیری برخی سیاست‌ها می‌تواند به سهولت سطح زیر کشت را کاهش یا افزایش دهد.

پاپی زاده خرید توافقی گوجه فرنگی را یکی از راهکار‌های کاهش زیان کشاورزان برشمرد و گفت: با توجه به ماندگاری پایین محصول و ازدیاد تولید، سازمان تعاون روستایی باید بخشی از محصول تولیدی را از کشاورزان خریداری کند.

نماینده سابق مجلس شورای اسلامی خرید توافقی گوجه فرنگی را در بازار قابل توجه دانست و گفت: ورود سازمان تعاون روستایی به به امر خرید توافقی بدان معنا نیست که ۱۰۰ درصد محصول تولیدی کشاورزان را خریداری کند.

پراکندگی کشاورزان و نبود آمار دقیق علت اصلی نابه سامانی بازار گوجه فرنگی

سید جعفر حسینی مشاور ارشد نظام صنفی کشاورزی و منابع طبیعی، با اشاره به دلایل نابه سامانی بازار گوجه فرنگی اظهار کرد: با وجود پراکندگی کشاورزان در سطح کشور و نبود آمار دقیق تولید، تولیدکنندگان اطلاع دقیقی از کشت محصولات در مجاورت روستا یا شهر خود ندارند.

وی افزود: کشاورزان بر مبنای بازار فصل قبل برای کشت برنامه ریزی می‌کنند که همین امر موجب شده در برخی فصول تولید محصولات صیفی به قدری در بازار افزایش یابد که به همان نسبت خریدار وجود ندارد.

حسینی ادامه داد: در شرایط فعلی سازمان تعاون روستایی برای اصلاح قیمت در بازار به امر خرید توافقی گوجه فرنگی و پیاز ورود کرده است چرا که مازاد بر مصرف محصول داریم.

مشاور ارشد نظام صنفی کشاورزی قیمت محصولات کشاورزی را تابع مکانیزم عرضه و تقاضا دانست و گفت: با توجه به مازاد تولید گوجه فرنگی نسبت به نیاز بازار، کشاورزان متحمل زیان قابل توجهی هستند که مسئولان امر برای جلوگیری از تکرار این داستان باید یک بار برای همیشه این معضل را حل کنند.

خرید توافقی راهکار تنظیم بازار گوجه فرنگی نیست

علی خان محمدی مدیر عامل مجمع ملی نخبگان کشاورزی، اجرای الگوی کشت را تنها راهکار تنظیم بازار گوجه فرنگی دانست و گفت: اگر مسئولان وزارت جهاد کشاورزی به عنوان متولی تولید الگوی کشت را متناسب با شرایط اقلیم هر منطقه و استان اعلام کنند، دیگر شاهد معضلات مختلف در بخش کشاورزی نخواهیم بود.

وی افزود: تا زمانیکه به دنبال کشاورزی قراردادی و اجرای مصوبه الگوی کشت نرویم و همواره کشاورزان بر مبنای بازار فصل قبل و بیهوده تولید کنند، مشکلات مازاد تولید و ضرر و زیان کشاورزان استمرار خواهد داشت.

خان محمدی ادامه داد: همه ساله کشاورزان بدون توجه به نیاز بازار اقدام به تولید می‌کنند که در برخی مواقع به سبب اشباع بازار، قیمت به قدری کاهش می‌یابد که جوابگوی هزینه‌های تولید نیست.

مدیر عامل مجمع ملی نخبگان کشاورزی با اشاره به اینکه خرید توافقی راهکار تنظیم بازار گوجه فرنگی نیست، بیان کرد: علی رغم آنکه کار سازمان تعاون روستایی ساماندهی است، اما نمی‌دانیم به چه علت به امر خرید توافقی ورود می‌کند.

وی در پایان تصریح کرد: سال گذشته سازمان تعاون روستایی به امر خرید توافقی گوجه فرنگی ورود کرد، در حالیکه این موضوع تاثیری در تنظیم بازار ندارد، از این رو همه ساله شاهد برهم ریختگی و آشفتگی بازار محصولات کشاورزی هستیم.