پیام واشنگتن به تهران چه بود؟

برایان هوک که روز پنج شنبه به شکلی ناگهانی از سمت خود به عنوان نماینده ویژه آمریکا در امور ایران استعفا کرد.

کد خبر: ۷۵۲۵۲

تاریخ: ۲۱ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۳:۴۴

اقتصاد۲۴ - صابر گل‌عنبری پژوهشگر جهان عرب در وب سایت عربی ۲۱ با عنوان «درباره استعفای نماینده آمریکا در امور ایران» نوشت:

از سرسخت‌ترین حامیان راهبرد فشار حداکثری آمریکا علیه ایران بود و به موضع گیری‌های افراطی و بیان سخنان تند در چارچوب این راهبرد معروف بود. او به پایتخت‌های بسیاری در جهان سفر کرد تا حمایت آن‌ها را از سیاست واشنگتن برضد تهران جلب کند.

هنوز معلوم نیست برایان هوک فرستاده ویژه آمریکا در امور ایران با انگیزه شخصی و آن گونه که مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا می‌گوید، برای بازگشت به بخش خصوصی استعفا کرده یا این که عملا از سمتش برکنار شده است. کناره گیری هوک چه استعفا باشد چه برکناری، در شرایطی بسیار حساس یعنی سه ماه مانده به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا صورت گرفت و به همین علت نگاه‌ها را به خود جلب کرد.

برایان هوک حساس بودن زمان کنونی را درک می‌کند به همین علت به دشواری می‌توان پذیرفت استعفا کرده است تا به فعالیت در بخش خصوصی یعنی حرفه وکالت بازگردد. حتی اگر چنین هدفی داشت، می‌توانست این کار را تا پس از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به تعویق اندازد تا استعفای او طبیعی جلوه کند.

یک علت احتمالی استعفای هوک این است که او پیش بینی می‌کند دونالد ترامپ در انتخابات آینده ریاست جمهوری شکست خواهد خورد و با توجه به این که راهبرد او علیه ایران نتوانست این کشور را مجبور به نشستن پشت میز مذاکره و دستیابی به توافق فراگیر به جای توافق هسته‌ای طبق شروط آمریکا کند، هوک تلاش می‌کند بر باخت ترامپ در انتخابات پیشدستی کند تا مسئول شکست در تحقق اهداف راهبرد فشار حداکثری شناخته نشود.
بیشتر بخوانید: فیلم/ دلیل تغییر هوک از زبان آقای سخنگو
احتمال دیگر استعفای برایان هوک که روزنامه واشنگتن پست به آن اشاره کرد این است که سران کاخ سفید برایان هوک را برکنار کرده اند تا او را مسئول شکست راهبرد آمریکا برای تحقق اهدافش معرفی کنند چرا که سیاست آمریکا در برابر ایران موجب شد تهران تعهدات هسته‌ای خود را کنار بگذارد و محدودیت‌های برجام را زیرپا بگذارد.

سومین احتمال این است که ترامپ به دنبال تشدید تنش با تهران و انتقال به مرحله جدیدی از راهبرد فشار حداکثری است که ممکن است ماهیت امنیتی به خود بگیرد. آنچه این احتمال را تقویت می‌کند هویت کسی است که جایگزین هوک به عنوان مسئول میز ایران شده است. الیوت آبرامز مهندس جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ بود و اکنون نماینده آمریکا در امور ونزوئلا است.

الیوت آبرامز از تندرو‌های جمهوری خواه و در برابر ایران تندروتر از هوک است و به نظر می‌رسد انتخاب او برای این سمت ریشه در پیشینه سیاسی او و نقش او در مهندسی جنگ عراق دارد. البته انتصاب آبرامز ضرورتا به این معنا نیست که هدف حاکمیت آمریکا تکرار ماجرای عراق در ایران است، زیرا چنین گزینه‌ای دست کم در شرایط کنونی بعید است، بلکه هدف، ارسال پیامی معنادار و آغاز دوره جدیدی از تشدید تنش هاست، ولی این تنش‌ها نیز کنترل شده خواهد بود و کار به درگیری نمی‌کشد.

یکی از اقدامات احتمالی آمریکا برای تشدید فشار بر ایران، فعال کردن ساز و کار حل اختلاف در برجام در صورت شکست تلاش آمریکا برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران است. به این ترتیب همه تحریم‌های بین المللی به طور خودکار علیه ایران باز می‌گردد. ایران که پیام برکناری هوک و انتصاب آبرامز را درک کرده است به سرعت واکنش نشان داد و اعلام کرد استعفای هوک موجب تغییر قواعد بازی نخواهد شد.

خلاصه این که کنار رفتن هوک هیچ پیام مثبتی با خود ندارد بلکه برعکس، انتخاب آبرامز به جای او امکان هرگونه گشایش دیپلماتیک را در شرایط کنونی از طریق مذاکره در ماه‌های باقیمانده تا انتخابات آمریکا از بین می‌برد و می‌تواند زمینه ساز تحولات داغ در سه ماه باقیمانده با انگیزه‌های انتخاباتی شود.