در گفتگو با اقتصاد ۲۴ بررسی شد؛

دولت به دنبال مقصران افزایش انتظار تورمی!/ دولت‌ها متهمان اصلی هدایت نقدینگی ‏به بازارها‎

یک اقتصاددان در رابطه با چگونگی مقابله با افزایش انتظارات تورمی در جامعه گفت: دولت مدام در فکر خلق نقدینگی است ‏و سیاستگذاری اقتصادی در ایران طی سال‌ها نشان داده که نقدینگی هیچگاه مسیر صحیح را در اقتصاد کشورمان طی نکرده و حالا مهمترین مسئله ایجاد انضباط مالی در ساختار بودجه دولت است تا جایی که اهمیت آن بر هدف‌گذاری تورمی بیشتر است‎.

کد خبر: ۷۵۳۴۹

تاریخ: ۲۷ مرداد ۱۳۹۹ - ۰۷:۰۳

‏اقتصاد۲۴ - در ماه‌های اخیر، موج جدیدی از تورم در کشور ایجاد شد که با وجود تنش قیمت دربازار‌های مختلف ارز، سکه، مسکن، خودرو، ‏لوازم خانگی و ... به راحتی قابل مشاهده است. به نظر می‌رسد این موج تورمی نه تنها مانع تحقق هدفگذاری بانک مرکزی ‏برای دستیابی تورم ۲۲ درصدی در سال جاری شود، بلکه احتمالا منجر به افزایش تورم و تکرار تورم‌های بالای سال‌های ۹۷ و ‏‏۹۸ شود.

‎
هرچند بخشی از این تورم ایجاد شده ناشی از افزایش قابل توجه قیمت ارز در ماه‌های اخیر است و این موضوع هم دلایلی مانند ‏کاهش منابع ارزی کشور به علت کاهش صادرات غیرنفتی کشور به دلیل شیوع ویروس کرونا و همچنین جبران کسری بودجه دولت ‏دارد، اما بسیاری از کارشناسان اعتقاد دارند یکی از مهمترین دلایل تورم، رشد غیرعادی و غیرمنطقی نقدینگی است که حاصل ‏حضور بازیگردانان در بازار‌های غیرمولد در اقتصادمان بوده است‎ ‎

بخش دیگری از تورم ایجاد شده مربوط به موضوع نرخ سود در اقتصاد ایران است که همواره محل بحث میان فعالان و ‏کارشناسان اقتصادی بوده است تا اینکه با گسترش بازار بدهی مبنای دقیق‌تری برای ردیابی این متغیر کلان و همچنین انتظارات ‏تورمی به دست آمده و بیانگر مولفه اصلی در تغییر نرخ تورم است.

‎
همچنین کارشناسان اعتقاد دارند عوامل مختلفی از جمله افزایش نقدینگی در کشور، آزادسازی سهام عدالت و مهمتر از همه، برنامه ‏دولت برای جبران کسری بودجه از محل فروش و مولدسازی اموال مازاد که منجر به حمایت همه جانبه دولت از بازار سهام شد، ‏نقش اصلی در رشد غیرمنطقی و غیرعادی شاخص بورس در سال جاری داشته اند و همین موضوع موتور محرک جهش تورم بوده ‏است‎.

اما نظر عبدالناصر همتی رییس کل بانک مرکزی درباره علل افزایش انتظارات تورمی این است که این روز‌ها تداوم فشار ‏حداکثری، شیوع کرونا و تعطیلی سه ماهه بسیاری از فعالیت ها، کاهش قیمت نفت و سایر فراورده‌های نفتی، تهدیدات جدید ‏آمریکا و ... انتظارات تورمی را بالا برده است‎. ‎

انضباط مالی گمشده اقتصاد‎ ایران ‎

پازل سیاست گذاری در اقتصاد همچنان پیچیدگی خود را دارد و در این بین دولت ابزار‌های لازم برای هدایت پول‌ها به بازار‌های ‏مختلف را دردست گرفته است.

بیشتر بخوانید: مثلث خطرناک اقتصادی علیه رفاه ایرانی‌ها/ درآمد سرانه هر ایرانی از ۴۰ سال گذشته کمتر است؟

شکل‌گیری انتظارات تورمی و راه‌های کاهش آن مواردی است که امرالله امینی، اقتصاددان در ‏گفتگو با اقتصاد ۲۴ درباره آن گفت: زمانی که بانک مرکزی از طریق انضباط مالی و کنترل دست اندازی دولت به منابع پایه پولی ‏بتواند در راستای تحقق ثبات قیمت‌ها به مردم اطمینان دهد، انتظارات تورمی کاهش می‌یابد، اما این مسیر تنها با برنامه ریزی ‏صحیح در سیاست‌های کلان و خرد پولی – مالی قابل دستیابی است‎. ‎

استاد دانشگاه علامه طباطبایی توضیح داد: گرانی در بازار‌های مختلف و گسترش فقر به وجود آمده در جامعه نشانگر افزایش نرخ ‏تورم است هرچند دولت از اعلام این نرخ به هر بهانه‌ای طفره می‌رود، اما واقعیت‌ها چیز دیگری را نشان می‌دهد. واقعیت، تلاش مردم برای حفظ ‏دارایی خود با سرمایه گذاری در بازار‌های غیر مولد است که توسط خود دولت شکل گرفته و این موضوع به افزایش انتظار ‏تورمی از سوی مردم دامن می‌زند‎. ‎

به اعتقاد این اقتصاددان، هنگامی که پول پاشی در جامعه بالا برود و نقدینگی بیش از انتظار در اختیار مردم قرار بگیرد و بتوانند ‏هر زمانی که اراده کنند در هر بازاری بدون پرداخت مالیات اقدام به سرمایه گذاری کنند، انتظار افزایش تورم بالا خواهد رفت‎. ‎
‎

‎امینی با تاکید بر اینکه امروز مردم پول کافی برای خرید در اختیار دارند، گفت: سرمایه‌ای که از طریق بازار‌هایی مانند ارز، سکه، مسکن و خودرو کسب کرده اند حالا ابزاری در دست مردم است که با هر تغییر قیمت در بازار با واکنش آن‌ها مواجه خواهیم شد‎. ‎

این اقتصاددان با اشاره به هرج و مرج‌های به وجود آمده در بازار‌های خودرو، سکه و ارز گفت: شاهد هستید زمانی که ‏کوچکترین تغییری در هر یک از این بازار‌ها به وجود می‌آید واکنش مردم برای خرید کالا جهت افزایش سرمایه‌های خود به ‏دلیل کاهش ارزش پول ملی بیشتر می‌شود و همین موضوع انتظار تورمی را در جامعه افزایش داده است‎. ‎

استاد دانشگاه علامه طباطبایی یادآور شد: سیاست‌های پولی انبساطی، حجم زیاد پول را تشکیل داده است و این نقدینگی به راحتی و ‏بدون هیچ محدودیتی دست مردم قرار می‌گیرد و از مسیر اصلی یعنی هدایت به سمت تولید خارج می‌شود و انتظار تورمی که ‏همواره مستعد بروز در اقتصاد است خود را نشان می‌دهد‎. ‎

امینی با اشاره به اینکه همواره ابزار رشد تورم در دست مردم بوده است و دولت با اتکا به این موضوع باز هم برای جبران کسری‌های خود به حضور ‏مردم در بازار نیاز دارد، اظهار کرد: کمبود مالی در بودجه ۹۹ پیش‌تر از سوی دولت اعلام شد و این سیگنال ‏که دولت برای جبران کسری‌های خود قصد افزایش قیمت‌ها را دارد، بدون هیچ اغماضی به جامعه فرستاده شد و در روند ‏شکل‌گیری انتظار تورمی که امروز به معضل بزرگ اقتصاد تبدیل شده، کمک کرد‎. ‎

وی تصریح کرد: ظهور چنین تورمی ریشه در پول پاشی‌های بی قید و شرط و افزایش نقدینگی مردم دارد هرچند انتظارات ‏تورمی به عنوان یکی از عوامل موثر بر شکل‌گیری تورم نقش تعیین‌کننده‌ای در سیاستگذاری اقتصادی دارد، اما تصمیمات دولت ‏می تواند هدایتگر اصلی شکل گیری و اوج گیری این تورم باشد. ‎

امینی با اشاره به بزرگ بودن اندازه دولت در اقتصاد ادامه داد: درآمد‌های حاصل از فروش نفت در اختیار و کنترل دولت است. حالا ‏با این سیستم قادر است که با چراغ سبز هر یک از بازار‌ها، سرمایه مردم را به راحتی جابجا کند هرچند این موضوع می‌تواند ‏کسری‌های دولت را جبران کند، اما در آینده باعث تنش‌های اقتصادی خواهد شد که این جریان انکارناپذیر است‎ ‎

راهکار‌های کنترل انتظار تورمی چیست؟

این اقتصاددان در پاسخ به این سوال که در چنین شرایطی چه راهکاری برای توقف رشد تورم پیشنهاد می‌شود؟ گفت: پدیده تورم ‏در ایران بلندمدت است، از این رو باید در برابر چنین پیامدی از سیاست‌های کنترل تورم و ساختار‌هایی بر همین اساس استفاده شود. فرآیند ‏تورم را نمی‌توان با استفاده از سیاست‌های کوتاه‌مدت تعدیل کرد و باید از ساختار‌های صحیح و سیاست‌های کنترل تورم بلند مدت ‏استفاده کرد.

‎
‎ ‎استاد دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: کنترل حجم نقدینگی و جلوگیری از افزایش بی‌برنامه آن متناسب با رشد اقتصاد کشور ‏از دیگر پارامتر‌های کنترل انتظارات تورمی است‎.

‎
امینی با تاکید بر اینکه مالیات بر عایدی سرمایه راه دیگر جلوگیری از رشد تورم به واسطه افزایش ورود نقدینگی مردم به بازار‌های غیر مولد است، گفت: اخذ مالیات از بخش‌های سوداگر در قالب مالیات بر عایدی سرمایه نیز از مواردی است که می ‏تواند مدیریت حجم نقدینگی و به دنبال آن کاهش تورم را به دنبال داشته باشد‎. ‎

به گفته این اقتصاددان، ما با افت تقاضا در اقتصاد روبرو نیستیم، بلکه اقتصاد کشور در رکود تورمی گرفتار است از اینرو سیاست‏‌های ‏پولی انبساطی کارکرد مثبتی نخواهد داشت و در شرایط فعلی کشور ایجاد نقدینگی اضافی تنها موجب رشد بازار‌های دارایی و مالی ‏خواهد شد‎. ‎
‎ ‎

ستاد دانشگاه علامه طباطبایی یادآور شد: در شرایط فعلی با توجه به کاهش درآمد‌های نفتی، در صورتی که دولت از طریق سیستم ‏بانکی کسری بودجه را تامین مالی کند، افزایش فشار‌های تورمی به مردم دور از انتظار نخواهد بود‎. ‎

این اقتصاددان در پایان تاکید کرد: دولت مدام در فکر خلق نقدینگی است ‏و سیاستگذاری اقتصادی در ایران طی سال‌ها نشان داده که نقدینگی هیچگاه مسیر صحیح را در اقتصاد کشورمان طی نکرده و حالا مهمترین مسئله ایجاد انضباط مالی در ساختار بودجه دولت است تا جایی که اهمیت آن بر هدف‌گذاری تورمی بیشتر است. ‎