باید‌های اجرای یک طرح در گفتگو با اقتصاد ۲۴ بررسی شد؛

طرح فروش نفت نمی‌تواند ارزآوری از دست رفته نفتی را جبران کند‎/ باز هم مداخله دولت؛ این بار با فروش اوراق نفتی/ نقدینگی موجود، با این روش جمع‌آوری نمی‌شود

یک کارشناس بازار نفت معتقد است؛ طرح «فروش اوراق نفتی» نمی‌تواند افزایش نقدینگی کشور را سامان و کاهش ‏ارزآوری فروش نفت ایران در بازار از دست رفته جهانی را جبران و هدف دولت در تعادل بخشی بین منابع و مخارج بودجه ‏را محقق کند. ‎ ‎

کد خبر: ۷۵۴۷۸

تاریخ: ۲۴ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۱:۲۲

‎مهرشاد نبی، اقتصاد۲۴ - بالاخره از وعده طرح «گشایش اقتصادی» روحانی رمزگشایی شد. طبق این طرح قرار است دولت اوراق سلف موازی با پشتوانه نفت خام را ‏عرضه کند. ریس جمهور در مورد مزیت‌های طرح «گشایش اقتصادی» چنین می‌گوید: دولت می‌خواهد نقدینگی را کنترل کند و با تحریم ‏نفتی مقابله و فروش نفت را در چارچوبی که دارد به فروش برساند و در بخش بودجه بین منابع و مخارج تعادل ایجاد کرده و همچنین ‏سرمایه مطمئنی برای مردم ایجاد کند‎.

در این طرح ۲۲۰ میلیون بشکه در فاصله یک‌ساله پیش‌فروش می‌شود؛ یعنی به‌طور میانگین روزی ۶۰۰ هزار بشکه. اگر ‏دولت موفق شود که تمام حجم پیش‌بینی شده را به فروش رساند، با قیمت‌های فعلی ارز سنا و نفت سنگین ایران، حدود ۱۹۰ هزار ‏میلیارد تومان تامین مالی می‌شود‎. ‎

کارشناسان تاکید می‌کنند که مشخصا دولت با اجرای این طرح به دو هدف تامین کسری بودجه و کنترل بخشی از نقدینگی دست ‏پیدا می‌کند. پیش فروش ۲۲۰ میلیون بشکه نفت که در یکسال روزانه به بیش از ۶۰۰ هزار بشکه می‌رسد با احتساب قیمت روز ‏نفت و نرخ دلار با توجه به سامانه سنا که ۲۲ هزار تومان است درآمدی بیش از ۱۹۰ هزار میلیارد تومان کسب می‌کند‎. ‎

تجربه نشان داده است انتشار اوراق بدهی از سوی دولت هیچگاه به موفقیت کامل نرسیده است، علت این است که نرخ اوراق ‏بدهی ثابت بوده و همواره در سطح پایینی تعیین می‌شود بنابراین مردم تمایلی به خرید آن ندارند، اما در فروش اوراق به روش ‏سلف با توجه به اینکه قیمت کالا به نرخ روز محاسبه می‌شود تمایل به خرید بیشتر است‎. ‎

به طور مشخص دولت به منظور ایجاد جذابیت برای مردم در خرید اوراق، نفت را با استفاده از ابزار بازار سرمایه و با سررسید ‏یکساله به قیمت امروز و با نرخ دلار سامانه سنا عرضه کرده و سود حداقلی خریداران در موعد سررسید را به میزان سود ‏سپرده‌های بانکی یکساله تضمین می‌کند‎. ‎
‎

‎بدین شکل در صورتی که قیمت نفت افزایش نیافته و یا حتی کاهش یابد خریدار به میزان ۲۰ درصد سود بانکی دریافت می‌کند، ‏اما در صورتی که قیمت نفت و نرخ ارز یکسال بعد افزایش بیابد و به هر میزانی برسد خریدار طبق قرارداد سود حاصله را ‏دریافت می‌کند‎. ‎

به نظر می‌رسد اگر طرح پیش فروش نفت با استقبال مردمی همراه شود و حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی را از سطح ‏جامعه جمع شده و علاوه بر جبران کسری بودجه در طرح‌های عمرانی کشور و زیرساخت‌های صنعت نفت سرمایه گذاری شود ‏می‌تواند به حدی از فشار تورمی و سفته بازی در بازار‌های موازی از جمله خودرو، مسکن، طلا و دلار بکاهد و به رشد اقتصادی ‏کمک کند‎. ‎

تفاوت فروش اوراق سلف نفتی در ایران با سایر کشورها‎

‎شیوه رئیس جمهور در اعلام طرح «گشایش اقتصادی» (فروش اوراق نفتی) واکنش‌های متفاوتی را به دنبال داشته است. در همین رابطه ‏نرسی قربان، کارشناس نفتی در گفتگو با اقتصاد ۲۴ گفت: در همه جای دنیا بازار‌های آینده یا سلف تشکیل می‌دهند تا سرمایه ‏گذاری در بازار نفت تسهیل شود‎. ‎

به گفته این کارشناس بازار نفت، درحال حاضر نتیجه تجربه مطلوب چنین بازار‌هایی (فروش اوراق نفتی) را می توان در بورس ‏های نیویورک، لندن، سنگاپور و چین مشاهده کرد. در اینکه این خرید و فروش‌های نفتی به صورت سلف می‌تواند به صنعت ‏نفت کمک کند شکی نیست، اما باید توجه داشت که در هیچ جای دنیا دولت مسئول این بازار‌ها نیست و مکانیسم‌های این بازار‌ها ‏تحت هیچ شرایطی دست دولت نیست‎. ‎

این کارشناس انرژی در ادامه گفت: در حالی که ما می‌خواهیم نفت را با این روش به فروش برسانیم و به دلیل اینکه نفت انفال است و ‏مسئول فروش آن شرکت نفت است، دولت مجبور است در آن دخالت کند، پس از همین ابتدا موضوع فروش اوراق سلف نفت ‏مطرح شده با سایر بازار‌های جهانی که اقدام به فروش نفت با این روش دارند متفاوت است‎!

مکانسیم‌های غیر شفاف در فروش اوراق سلف نفتی‎ ‎

نرسی قربان در پاسخ به این سوال که آیا طرح «گشایش اقتصادی» یا همان «فروش اوراق نفتی» مورد استقبال مردم قرار می‌گیرد؟ ‏گفت: بستگی دارد مکانیسمی که در نظر گرفته می‌شود برای معاملات چگونه باشد و اینکه نفت تحویل مشتری داده می‌شود یا اینکه فقط ‏در فضای مجازی خریدوفروش می‌شود و یا خریدار باید نفت را تحویل بگیرد، کجا باید تحویل بگیرد و در چه مکانی نگهداری کند‎ ‎‎و ... ‎

بیشتر بخوانید: جزئیات تازه از توافق سران قوا برای فروش نفت به مردم

وی تصریح کرد: نفت محموله‌ای است که برخلاف سایر کالاهای دیگر نیاز به مخازن نگهداری دارد. مهم است ‏سازوکار شفافی برای آن طراحی شود که بعید می‌دانم در این خصوص برنامه ریزی شده باشد‎. ‎

به اعتقاد این کارشناس بازار نفت، ما نمی‌دانیم دولت می‌خواهد این اقدام را به چه نحوی انجام بدهد. به طور کلی اوراق سلف ‏یعنی بازار آینده‌ای را برای خرید و فروش نفت ایجاد می‌کنید. این عرضه به این معنا نیست که تمام نقدینگی‌ها را جمع می ‏کند، قطعاً مقدار زیادی نقدینگی را جمع نخواهد کرد‎، مگر اینکه دولت با هدف دیگری اقدام به اجرای این طرح داشته باشد و منظورشان چیز دیگری ‏باشد که ما نمی‌دانیم. در مجموع، خرید و فروش سلف نفتی، به خودی خود نقدینگی‌های زیادی را که در سیستم ما وجود دارد ، نمی‌تواند جمع آوری کند‎. ‎

قربان با اشاره به مواردی که باید در این طرح مورد توجه قرار گیرد، گفت: از سوی دیگر باید مشخص شود قیمت فروش نفت به ‏صورت اوراق سلف با کدام بازار تعیین می‌شود، آیا با قیمت بازار بین المللی تعیین می‌شود و اینکه دولت پس از تعیین قیمت ‏اوراق سلف نسبت به تغییرات احتمالی قیمت اصلی نفت در بازار جهانی، این نوسانات را گارانتی می‌کند؟ ‎در حالی که در سایر کشور‌ها استفاده از این اوراق را هیچ کسی گارانتی نمی‌کند یعنی ضرروزیان بر عهده ‏خریدار است‎. ‎

اثرات فروش اوراق نفتی بر صنعت نفت و اقتصاد قابل پیش بینی نیست ‎

این کارشناس نفتی در پاسخ به این سوال که این نوع معاملات نفتی تا چه حدی می‌تواند بر صنعت نفت کشور تاثیرگذار باشد؟ ‏گفت: در اجرای طرح دولت برای خرید و فروش نفت ابهاماتی وجود دارد که هنوز قابل تحلیل نیست و تا از سوی دولت به ‏عنوان مجری اصلی اجرای طرح، شفاف سازی نشود اثرات اوراق بر صنعت نفت و اقتصاد قابل پیش بینی نیست‎. ‎

نرسی قربان تاکید کرد: مقدار حجمی که مردم نفت خریداری می‌کنند بستگی به مکانیسم‌هایی فوق دارد، اگر شفاف و جذاب باشد می‌تواند ‏فروش خوبی را رقم بزند در غیر این صورت در حد و مقدار محدود انجام می‌گیرد که نمی‌تواند هدف دولت را محقق کند‎. ‎

وی افزود: عرضه این اوراق، یعنی فروش نفت به افراد و برای مدت زمان کوتاهی است و شاید بتواند بر صادرات نفت کشور که ‏تحت تاثیر تحریم‌ها کاهش یافته تاثیر جزئی داشته باشد و این هم قطعاً از سوی بخش خصوصی امکان تحقق دارد. اما ناگفته نماند ‏دولت با این طرح نمی‌توانند ۲ میلیون بشکه‌ای که به فروش نرفته را جبران کنند‎. ‎

این کارشناس انرژی در پایان تاکید کرد: گفت: طرح «فروش اوراق نفتی» نمی‌تواند وضعیت نقدینگی کشور را سامان و ارزآوری فروش نفت ایران ‏در بازار از دست رفته جهانی را جبران کند‎. ‎