استعاره‌های انتقادیِ خالی از واقعیت برای رسیدن به پاستور

مشکلاتی که ایران این روزها، در نتیجه احیای تحریم های آمریکا علیه کشورمان با آنها درگیر است، اگرچه ریشه ای قدیمی دارد اما به خاطر سیاستهای خاصی که ترامپ و دولتش با خروج از برجام علیه تهران در پیش گرفته، باعث شده تا همان طور که روحانی رئیس جمهور به صراحت اعلام کرد، نه تحریم اقتصادی بلکه جنگ اقتصادی علیه کشورمان به راه افتاده باشد

کد خبر: ۸۰۹۴۴

تاریخ: ۱۲ مهر ۱۳۹۹ - ۱۵:۱۴

اقتصاد۲۴ - این روزها در شرایطی که به قول رئیس جمهوری، کشورمان نه در شرایط تحریم اقتصادی بلکه در جنگ اقتصادی به سر می برد، انتقادهای عجیب و غریب طیفی از منتقدین دولت به راه افتاده است. منتقدینی که از قضا برخی از آنان امروز در مسند مسئولیت هستند و برخی دیگر نیز، از طریق بهارستان تازه به جرگه سیاست پیوسته اند و وعده "مجلس انقلابی" داده‌اند. نقد و ارائه نظر اگرچه عنصری حیاتی برای رشد هر نظام سیاسی محسوب می شود و باید از آن استقبال کرد تا اگر ضعف و ایرادی در کار هست، اصلاح شود اما وقتی هدف این نقد خیر جمعی نیست؛ در قامتی به جز سازندگی قرار می‌گیرد و با هدف تخریب بیان می شود، آن وقت است که کارکرد حقیقی خود را از دست می دهد. در آن صورت یک نقد با دادن آدرس اشتباه به مردم، تبدیل به تحریف شده و واقعیت را به مسلخ می‌برد.

این اتفاق حتی اگر در سطح رابطه دو نفر رخ دهد، فاجعه به بار می آورد چه برسد به وقتی که در قالب رقابتهای سیاسی ، صرفا رابطه دولت و ملت را هدف گرفته باشد.

مشکلاتی که ایران این روزها، در نتیجه احیای تحریم های آمریکا علیه کشورمان با آنها درگیر است، اگرچه ریشه ای قدیمی دارد اما به خاطر سیاستهای خاصی که ترامپ و دولتش با خروج از برجام علیه تهران در پیش گرفته، باعث شده تا همان طور که روحانی رئیس جمهور به صراحت اعلام کرد، نه تحریم اقتصادی بلکه جنگ اقتصادی علیه کشورمان به راه افتاده باشد. وضعیت فعلی که ایران با آن درگیر است مختصات جنگ اقتصادی دارد چون راه های به اصطلاح دورزدن تحریم ها که در طول دهه های گذشته توسط تهران پیدا شده بود و دولتهای قبلی از آن طریق بخش زیادی از مشکلات مربوط به فروش نفت را رفع می کردند، توسط تیم ویژه ای که ترامپ در کاخ سفید مستقر کرده، شناسایی و به این ترتیب سازوکار فروش نفت ایران به دنیا با موانع زیادی مواجه شده است. به همین علت است که درآمد نفتی ایران در سال 90 که بیش از 120 میلیارد دلار بود به کمی بیش از 20 میلیارد دلار در سال 98 رسیده است. مقایسه 120 تا  20 میلیارد دلار به خوبی نشان می‌دهد کشور ما با چه مشکلاتی روبرو است. با وجود این دولت دوازدهم تا اینجای کار توانسته از طریق سایر راهکارهای اقتصادی، کشور را تا کنون سرپا نگه دارد و حتی عنوان اولین دولتی که "اقتصاد بدون نفت " را عملیاتی کرد ، به خود اختصاص بدهد. این موضوعی است که شاید همه مردم ایران از آن باخبر نباشند ولی چیزی نیست که همه نخبگان سیاسی و اقتصادی از آن بی خبر باشند.

همه نخبگان سیاسی از واقعیت آگاهند ولی ...

هم رسانه ها و هم شخصیتهای منتقد اصولگرا که از ابتدای شروع به کار دولت یازدهم در کسوت منتقد دولت ظاهر شدند، به خوبی از واقعیت تاثیر تحریم ها بر اقتصاد کشور اطلاع دارند اما به خاطر مسائلی که صرفا جناحی و سیاسی است ترجیح داده اند با به کار بردن استعاره هایی نظیر « توان داخلی» و « مدیریت انقلابی» و اختصاص دادن این ویژگی ها به طیف سیاسی منتسب به خود، دولت را به چالش بکشند و نقد کنند. مهمترین هدف آنان از این اقدام یک چیز است : تخریب دستاوردهای دولت و ناامیدکردن مردم از دولتی که در سال 92 و 96 انتخابش کردند.

این منتقدان بدون توجه به موفقیت‌های دولت که یکی از مهمترین آنها ناکام گذاشتن آمریکا در جلب حمایت سایر اعضای شورای امنیت ملی در تقابل با تهران است، قصد دارند به هدف مهمتری دست یابند که همان ناامید کردن مردم از رایی که 7 و 3 سال قبل در صندوق های رای انداختند زیرا در این صورت است که دغدغه‌هایشان برای رقابتهای انتخابات ریاست جمهوری 1400 کاهش یافته و   راه برای ورود جریان سیاسی آنها به پاستور هموار میشود.

به همین علت است که هرچه بیشتر به موعد انتخابات نزیک می شویم حجم این نوع انتقادات علیه مواردی که شخص رئیس جمهور درباره آنها صحبت کرده و مبتنی بر استعاره های انتقادی خالی از واقعیت است، بیشتر می شود. البته برخی از انتقادهای مورد اشاره نه تنها دولت، طرحها و دستاوردهایش را  بلکه بعضا نظام را نشانه گرفته است . در عین حال در بعضی موارد واکنش روحانی را در پی داشته است که در ادامه به برخی از آنها اشاره شده است:

موضوع

اظهارات رئیس جمهور که مبنای هجمه قرار گرفت

علت منتفی شدن طرح

واکنش رئیس جمهور و اشاره تلویحی به ریشه مخالفتها

طرح گشایش اقتصادی که مبتنی بر فروش نفت به مردم در قالب سهام بود و هجمه به دولت با این رویکرد که وعده دروغین داد!

اگر موضوع بسیار مهم اقتصادی که در جلسه قبلی سران سه قوه بخش بزرگ آن بحث را هم تقریبا انجام دادیم و نظرات بسیار به هم شبیه و نزدیک بود، در جلسه دوشنبه سران به نتیجه برسد و مقام معظم رهبری موافقت کنند، یک گشایشی از لحاظ اقتصادی در کشور به وجود خواهد آمد و بی‌تردید دست دولت مقداری باز می‌شود. (‌15 مرداد – جلسه هیات دولت)

مخالفت اعضای "شورای عالی هماهنگی اقتصادی" به رغم موافقت اولیه با کلیت طرح

قوای دیگر هم اگر ان‌شاءالله به ما کمک کنند، سرعت کمی بیشتر می‌شود البته توقع داشتیم و یک طرح‌هایی داشتیم، امیدوار بودیم در هفته‌های گذشته با کمک قوای دیگر نهایی شود که به نفع کشور بود. یا تاخیر افتاد یا نشد ما راه‌های دیگر پیدا می‌کنیم. / اگر دو قوه دیگر در نهایت موافقت نکنند این اجرا نمی‌شود، به نظر من اجرای آن منوط به این است که دو قوه دیگر موافقت کنند ولی اگر موافقت می شد یا بشود - ممکن است بشود اگر موافقت شود- جریان بسیار خوبی است که بهترین راه هم برای تامین کسری بودجه است برای امسال و  برای سالهای آینده.

هجمه به طرح به خاطر نگرانی از انتقال بار مالی طرح به دولت بعدی

می‌گویند دولت بعدی برای این دولت بدهکار می‌شود مگر اوراق را می‌فروشیم بدهکار نمی‌شود؟ کسی سرِ اوراق اشکال می گیرد؟  اوراق که خودِ مجلس تصویب کرده، اوراق را دو ساله می‌فروشیم چه می‌شود؟ پول آن را الان می‌گیریم دو سال دیگر باید پول آن پرداخت شود، خودِ ما هم داریم اوراق پارسال، دو سال پیش را داریم پرداخت می‌کنیم، دولت یک جریان متصل است نمی‌شود وسط آن را برید و جدا کرد و بگوییم این دولت، آن دولت. / ما یک ملت هستیم و در برابر یک دشمن ایستاده ایم؛ طرح بحث این دولت و آن دولت، از حرف های زشت، بی منطق و کودکانه است.

موضوع

ریشه افزایش مشکلات اقتصادی اخیر

واکنش رئیس جمهور به مخالفتها

تشدید مشکلات اقتصادی و هجمه به دولت با این محور که نگاه دولت به بیرون بوده و به ظرفیتهای داخلی بی ‌توجه است

مردم برای کمبود و مشکلات اگر می‌خواهند لعن و نفرین کنند، این لعن و نفرین آدرسش کاخ سفید در واشنگتن است. کسی به مردم آدرس اشتباه ندهد. کسی به خاطر منافع سیاسی و جناحی آدرس غلط ندهد، آدرس درست واشنگتن دی سی کاخ سفید است.

خروج آمریکا از برجام و تحمیل تحریم‌های ظالمانه واشنگتن علیه تهران که در نتیجه آن فروش نفت به کمترین میزان رسیده است و مقامات مسئول نمی‌توانند به صراحت آمار دقیق را بیان کنند. با وجود این اخیرا صادرات نفت با راهکارهای مویرگی وزارت نفت افزایش یافته است ولی با  هنوز فاصله زیادی با روزهای اوج خود دارد.

نگاه دولت این است که باید با دنیا تعامل کرد. هزار بار دیگر هم این را ما تکرار میکنیم. ما گفتیم تعامل سازنده، مقام معظم رهبری تصریح کردند تعامل گستردهِ سازنده. پس این حرف نادرست، غلط و تحریف کننده را تکرار نکنید و نگویید نگاه دولت به بیرون است.

موفقیت و کارآمدی برنامه محوری دولت از 7 سال قبل که مبتنی بر تعامل سازنده با دنیا بود و در قالب برجام متجلی شد، هنوز که هنوز است باعث شده تا به رغم خروج رئیس جمهور آمریکا از آن، کشورهای دنیا کاخ سفید را تنها گذاشته و در سمتی بایستند که ایران قرار دارد. البته در این دو سال و نیم که ترامپ به طور یکجانبه از برجام خارج شد، قطعا به کشور فشار وارد شده و به مردم سخت گذشته است و قطعا اگر این فشارها نبود مردم مانند آن یک سال و نیمی که برجام به طور کامل اجرا می‌شد، خیلی راحت‌تر می‌توانستند زندگی کنند اما تغییر وضعیت برجام باعث نشد تا دولت به عنوان نماینده مردم دست‌هایش را بالا برده و تسلیم تحریم‌ها شود. اتفاقا در این مدت همچنان طرح‌هایی هر هفته توسط دولت افتتاح شده است. این وضعیت هرچند مطلوب مردم و مسئولان نیست اما همین موفقیتها مجددا کاخ سفید را به این فکر انداخته تا محدودیتهای بیشتری علیه ایران اعمال کند. در واقع واشنگتن درصدد است تا به هر نحو که شده ایران را به زانو درآورد. در همین راستا برخی رسانه‌های غربی از تازه‌ترین طرح آمریکایی‌ها رونمایی کرده‌اند که  می‌خواهد کل نظام مالی ایران را تحریم و رابطه اقتصای‌ تهران را به طور کامل با بیرون قطع کند. تحریم‌های پیشنهادی مورد اشاره اگر به مرحله اجرا برسند نه تنها بانک‌ها بلکه حواله‌ها و سیستم تبدیل پول را هم هدف قرار خواهند داد. به گفته منابع خبری بلومبرگ این تحریم‌ها دو هدف دارند: اول بستن معدود راه‌های باقیمانده مراوده مالی با جهان خارج به قصد قطع درآمد دولت ایران و دوم ممانعت از برگشت مجدد آمریکا به توافق هسته‌ای در صورت پیروزی جو بایدن در انتخابات ریاست جمهوری که تقریبا دو ماه دیگر برگزار می‌شود.

سوءاستفاده از صبر دولت ؟

در چنین شرایطی در حالی که مخالفان سیاسی دولت به خوبی از شرایط و حقیقت ماجرا باخبرند و معنی تحریم‌های جدید آمریکا را در صورت اجرا شدن به خوبی می‌فهمند؛ به نادرستی، مدیریت داخلی را علت اصلی مشکلات اقتصادی کشور بیان می‌کنند. آنان با دادن آدرس غلط به مردم، خود را برای انتخابات ریاست جمهوری 1400 گرم می‌کنند بدون آنکه به تبعات پنهان اقدامشان توجه داشته باشند. البته روحانی تا کنون سعی کرده وارد این منازعات نشود که  مهترین علت آن پرهیز از نگران‌شدن مردم، ممانعت از شادمانی دشمنان خارجی و همچنین محافظت از نظام است اما این مراعات کردن‌ها توسط روحانی نباید باعث شود تا  منتقدان و مخالفان داخلی با تمسک به اصل صحیح "انتقاد" و تحت لوای "نقد با هدف بهبود وضعیت اقتصادی مردم" فقط مدیریت دولت را نشانه بگیرند و بخواهند بدون توجه به ریشه اصلی مشکلات، با تمسک به استعاره‌های انتقادی نادرست و خالی از واقعیت، به مردم آدرس غلط بدهند.

در صورت تداوم این روند حتما دولت حق دارد تا برای دفاع از اقداماتی که برای بهبود وضعیت زندگی مردم و انجام امور و توسعه کشور انجام داه، برخی مسائل را با مردم در میان بگذارد زیرا پیش از این نیز نقل به مضمون گفته بود : « وقتی می خواهم یک تصمیمی برای بهبود اوضاع بگیرم که با آن مخالفت میشود، در اخرین مرحله آن را با مردم در میان میگذارم تا بدانند نظرم چه بوده است. این را روحانی 4 شهریور در دیدار با مدیران رسانه‌ها نیز مجددا بیان کرد و گفت: «نکته مهمی را که در صحبت اخیر مقام معظم رهبری بیان کردند و فرمودند دولت بیاید به مردم بگوید چه کار کرده و چه کار می‌خواسته بکند یا نتوانسته انجام دهد و با مشکلی روبرو بوده است و حتی ایشان گفتند این مشکل را بیان کنند و یک اجازه مهمی بود که ایشان به ما دادند که ما در هر کجایی که نتوانستیم، بیاییم به مردم بگوییم که این مورد را نتوانستیم دلیل‌اش هم این بوده است....ممکن است دولت مقصر بوده و یا دیگری هر چه بوده برای مردم توضیح دهیم و تبیین کنیم. خیلی مهم است که مردم بدانند که این دولت خواسته و تلاش کرده است. حالا یک وقتی است که این دولت بی‌توجه است و این دولت نمی‌داند و این دولت برایش مهم نیست و این خیلی خطرناک است که مردم بگویند که فلان چیز گران شده دولت بی‌خبر است، یا اصلاً برای دولت مهم نیست گران شده یا ارزان شده است.»