۲۵ اسفند در بورس کالا رقم می خورد؛

عرضه سنگین وکیوم باتوم در قالب ۷۰ قرارداد کشف پریمیوم

دوشنبه هفته آینده ۲۵ اسفند ماه یک میلیون و ۳۸۰ هزار تن وکیوم باتوم شرکت پالایش نفت اصفهان در قالب ۷۰ قرارداد کشف پریمیوم در بورس کالای ایران عرضه می شود.

کد خبر: ۹۹۲۳۰

تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۳۹۹ - ۱۱:۵۱

اقتصاد۲۴ -  این قراردادها در دو حجم حداقلی ۱۰ هزار تن و ۳۰ هزار تنی عرضه شده و تاریخ معامله نهایی قراردادها از ۱۸ فروردین ماه ۱۴۰۰ تا ۱۸ اسفندماه سال آینده ادامه دارد.

براساس اطلاعیه عرضه کشف پریمیوم وکیوم باتوم، در هر ماه ۶ قرارداد نهایی و تحویل می شود؛  به طوریکه در هر ماه از سال ۱۴۰۰، سه قرارداد ۱۰ هزار تنی و سه قرارداد ۳۰ هزار تنی نهایی و تحویل می شود که البته تنها در مردادماه سال آینده چهار قرارداد به شکل سه قرارداد ۱۰ هزار تنی و یک قرارداد ۳۰ هزار تنی نهایی و تحویل می شود.

همچنین تاریخ تحویل اولین قرارداد کشف پریمیوم قیر، ۳۱ فروردین سال آینده اعلام شده و تحویل در سایر قراردادها به ترتیب تا ۲۴ اسفند ماه سال آینده ادامه می یابد و تحویل محصول در این قراردادها نیز تنها به صورت فله خواهد بود.

نوع تسویه معاملات به دو صورت نقدی و اعتباری بوده و مهلت تسویه کشف پریمیوم ۳ روز کاری اعلام شده است.

کشف پریمیوم چیست؟

کشف پریمیوم قراردادی است که در بازار فیزیکی بورس کالای ایران معامله می‌شود و به موجب آن، طرفین متعهد می‌شوند که در زمان مشخصی در آینده (تحویل، حمل یا بارگیری) کالا را براساس قیمت نهایی (قیمت مبنا به علاوه مابه التفاوت توافق شده) معامله کنند.

خریدار بخشی از بهای معامله را در زمان توافق به فروشنده پرداخت کرده و تسویه مابقی وجه متعاقباً و براساس شرایطی انجام می‌شود که در زمان عقد قرارداد مشخص می‌گردد.

مکانیسم این قرارداد به گونه‌ای است که در ابتدای انجام توافق، طرفین باید قسمتی از ارزش حدودی معامله را نزد اتاق پایاپای به عنوان وجه الضمان تودیع کنند.

در این قرارداد، ﭘﺮﻳﻤﻴﻮم ﻣﺒﻠﻎ ﻳﺎ درﺻﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﻣﺤﺎسبه ﻗﻴﻤﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺒﻨﺎ اﺿﺎﻓﻪ ﻳﺎ از ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺒﻨﺎ ﻛﺴﺮ می‌ﺷﻮد و قیمت مبنا ﻗﻴﻤﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در زﻣﺎن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه در اﻃﻼﻋﻴﻪ ﻋﺮﺿﻪ، ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮﺟﻊ ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل ﺑﻮرس اﻋﻼم می‌شود.

به این ترتیب، ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ زمانی بین طرفین منعقد می‌شود ﻛﻪ در ﻗﺮارداد ﻛﺸﻒ ﭘﺮﻳﻤﻴﻮم ،ﻃﺮﻓﻴﻦ ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم آن ﻃﺒﻖ ﺿﻮاﺑﻂ بورس شده‌اند. اﻳﻦ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ در زﻣﺎن ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه در ﻗﺮارداد ﻛﺸﻒ ﭘﺮﻳﻤﻴﻮم ﺑﺮاﺳﺎس ﻗﻴﻤﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ، ﺗﻮﺳﻂ ﺑﻮرس ﻣﻴﺎن ﻃﺮﻓﻴﻦ ﻗﺮارداد ﻛﺸﻒ ﭘﺮﻳﻤﻴﻮم ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻗﺮارداد ﻧﻘﺪ، نسیه ﻳﺎ ﺳﻠﻒ ﻣﻨﻌﻘﺪ می شود.

ﻗﻴﻤﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ در این قراردادها از فرمول توافق شده بین طرفین و پریمیوم کشف شده در تالار قابل محاسبه است.

توضیح قرارداد کشف پریمیوم

برای روشن شدن فرآیند معاملات قرارداد کشف پریمیوم فرض کنید که شخصی نیازمند کالای مشخصی در آینده باشد و شخص دیگری نیز توانایی تأمین این کالا را برای آینده داشته باشد. این دو شخص می‌توانند وارد معامله شده و کالا را برای آینده مورد معامله قرار دهند؛ ولی مهم‌ترین نکته در مورد این معامله بحث قیمت مبادله کالا در آینده و در زمان تحویل و فرمول قیمت مبنا برای تسویه ثمن معامله است.

طرفین معامله برای حل اختلاف نظرهای احتمالی می‌توانند قیمت کشف شده در یک بازار قابل قبول دیگر یا قیمتی که توسط یک مرجع مشخص معرفی می‌گردد را به عنوان قیمت مبنا انتخاب کرده و توافق نمایند که قیمت نهایی (قیمت مبادله) برابر قیمتی با مابه التفاوت مشخص نسبت به قیمت مبنا باشد که واژه پریمیوم در حقیقت همین مابه التفاوت ذکر شده است و برای کشف شفاف آن، باید عرضه و تقاضا در قالب بازاری شفاف مثل بورس به رقابت بپردازند.

به عنوان نمونه در عرضه مذکور وکیوم باتوم تولیدی مجتمع پالایش نفت اصفهان، خریدار و فروشنده متعهد به مبادله کالا در آینده براساس نرخ مرجع قیمتی تعیین شده (در این معامله انجمن صنفی صنعت پالایش و نفت) به علاوه پریمیوم کشف شده هستند.

در روز عرضه، نرخ پایه پریمیوم در فرمول قیمت مبنا صفر در نظر گرفته می شود؛ خریدار و فروشنده با رقابت می توانند این نرخ پایه را روی تابلوی معاملات نیز ثابت نگه داشته و صفر لحاظ کنند و یا می توانند آن را افزایش و یا حتی کاهش دهند. اما در زمان سررسید قرارداد نیز قیمت وکیوم باتوم اعلامی از سوی نهاد مرجع در ضرایب مندرج در اطلاعیه عرضه ضرب می شود و حاصل آن با مبلغ پریمیوم کشف شده در روز عرضه جمع شده و قیمت نهایی معامله را مشخص می کند.

به این ترتیب، در روز عرضه و در فرآیند کشف پریمیوم نه کالایی تحویل می شود و نه ثمن معامله پرداخت می شود؛ بلکه خریدار و فروشنده با ارایه وجه تضمین های لازم تنها متعهد به انجام معامله در روز سررسید شده اند.

مزایای قرارداد کشف پریمیوم برای خریدار و فروشنده

مزیت اصلی این گونه قراردادها نسبت به سایر قراردادها در آن است که در قرارداد کشف پریمیوم خریدار از رسیدن کالا و تامین به موقع اطمینان خاطر دارد.

حال آنکه در قراردادی مثل سلف خریدار باید از وضعیت مالی خوبی برخوردار باشد تا جنس موردنظر را پیش‌خرید کند؛ به این ترتیب بسیاری از خریداران، سرمایه مورد نیاز را برای تامین مواد اولیه مصرفی خود در اختیار ندارند، اما برای حفظ تولید آتی خود نیازمند تضمین هستند که این ضمانت به کمک قرارداد کشف پریمیوم امکان پذیر است.

ضمن اینکه فروشنده نیز این اطمینان را پیدا می‌کند که کالای تولیدی خود را در تاریخ سررسید می‌فروشد.

با معاملات کشف پریمیوم در بورس کالای ایران، هم تولیدکننده و هم خریدار اطمینان پیدا می کنند که در هر فصل، در زمینه تولید محصول و خرید مواد اولیه موردنیاز خود در بازار مشکلی نخواهند داشت و این اتفاق به طور مستقیم تولید کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در پایان این گزارش می افزاید، معاملات قراردادهای کشف پریمیوم که از نوع قراردادهای بلندمدت به شمار می رود، برای نخستین بار در بورس کالای ایران روی محصول وکیوم باتوم تولیدی مجتمع پالایش نفت اصفهان کلید خورد.