عرضه روغن همچنان کمیاب است

خواب خرگوشی دستگاه‌های ناظر بر بازار/ چه کسانی روغن را احتکار می‌کنند؟

این روز‌ها در حالی مردم برای خرید روغن نباتی سرگردان هستند که عرضه این محصول افزایش یافته، اما همچنان در بازار کمیاب است. در این میان ظاهراً دستگاه‌های ناظر بر بازار به خواب خرگوشی رفته اند و واکنش موثری نسبت به اتفاقات بازار و احتکارکنندگان بزرگ ندارند.

کد خبر: ۹۹۹۹۹

تاریخ: ۲۵ اسفند ۱۳۹۹ - ۰۸:۵۹

اقتصاد۲۴-در روز‌های پایانی سال در حالی شاهد صف‌های طولانی مردم برای خرید روغن نباتی نیمه جامد در برخی فروشگاه‌های زنجیره‌ای هستیم که فیلم‌هایی از احتکار همین روغن‌ها و یا خروج آن‌ها از برخی فروشگاه‌های زنجیره‌ای کوچک، در فضای مجازی دست به دست می‌شود.

در کنار این موضوع مسئولان وزارت صنعت و تولیدکنندگان از شرایط مناسب تولید و عرضه روغن نباتی خبر می‌دهند و معتقدند کمبودی در تولید این محصول وجود ندارد. طبق اعلام وزیر صنعت، عرضه روغن نباتی طی دو ماه اخیر ۲۵ درصد افزایش یافته است. علیرضا رزم حسینی هفته از رشد ۲۵ درصدی توزیع روغن نسبت به ۲ ماه گذشته خبر داد و گفت: ممکن است در مواردی به دلیل مشکلات در حمل و نقل این توزیع با تاخیر روبرو شده باشد، اما موقتی و موردی بوده است.

البته وزیر صنعت در حالی از رشد توزیع روغن طی ۲ ماه اخیر خبر داده که طبق آمار، توزیع روغن نباتی طی ۱۱ ماهه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۲ درصد افت داشته است.

نکته دیگر قابل توجه در این آمار، صادرات ۲ هزار و ۷۳۸ تن روغن نباتی طی ۱۱ ماهه امسال است که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۹۱ درصد رشد داشته است. این در حالی است که صادرات روغن دوسال است که ممنوع شده و در این شرایط مشخص نیست که این آمار مربوط به صادرات مستقیم روغن نباتی از کشور است یا ورود موقت بوده است.

روند غیرطبیعی در بازار روغن

ابوالحسن خلیلی، رئیس هیات مدیره انجمن روغن نباتی درباره وضعیت تولید و توزیع روغن در کشور، می‌گوید: تامین روغن خام، تولید روغن نباتی و توزیع آن نه تنها از سطح تقاضای معمول، کمتر نیست بلکه میزان تولید و توزیع به نسبت ماه‌های مشابه سال گذشته نیز بیشتر بوده است.

به گفته وی، در ۱۱ ماهه امسال معادل یک میلیون و ۶۴۳ هزار تن روغن نباتی در کشور تولید شده که از این میزان، یک میلیون و ۱۵۰ هزار تن روغن مایع بوده و ۴۹۲ هزار تن روغن جامد و نیمه جامد بوده است. بر این اساس در ماه‌های آبان، آذر و دی به ترتیب ۱۲۵ هزار تن، ۱۶۳ هزار تن و ۱۸۵ هزار تن و در بهمن ماه ۱۹۶ هزار تن روغن نباتی تولید شده است.

به گفته خلیلی، در اسفند ماه نیز روند تولید روغن خوراکی مناسب است و پیش‌بینی می‌شود این میزان تا سقف ۲۱۵ هزار تن برسد و به همین مقدار نیز روغن در بازار عرضه شود.

وی در عین حال تصریح می‌کند: برای فروردین ماه سال آینده نیز تمهیدات لازم برای تامین روغن خام و تولید در سطح ماهیانه ۲۰۰ هزار تن اندیشیده شده و از این نظر نگرانی وجود ندارد.

وی توضیح می‌دهد: آمار توزیع نیز همین روند رشد را طی کرده و از توزیع ۱۲۰ هزار تن روغن در آبان ماه به ۱۹۰ هزار تن در بهمن ماه رسیده است. حال آنکه در شرایط معمول سال‌های ۹۵ و ۹۶ با توزیع ماهانه ۱۲۵ تا ۱۳۰ هزار تن روغن، رقابت بر بازار حاکم بوده و البته عرضه بر تقاضا پیشی می‌گرفت.

وی ادامه می‌دهد: طی ۴ ماه گذشته نیز به طور متوسط بین ۳۰ تا ۵۰ هزار تن روغن بیش از سطح معمول مصرف کشور تولید و توزیع شده و همه دستگاه‌های دخیل از جمله شرکت بازرگانی دولتی و بخش خصوصی در واردات به موقع، ترخیص و تامین روغن خام نقش خود را به خوبی ایفا کرده اند.

بیشتربخوانید:دلال روغن جامد را ۳ برابر گرانتر می‌فروشد

خلیلی با بیان اینکه وضعیت فعلی بازار، از روند غیرطبیعی تقاضای روغن گواهی می‌دهد، می‌گوید: مشخص نیست که چرا پس از آنکه سه ماه پیاپی، عرضه کالا به وفور انجام شده، تقاضا فروکش نکرده‌است. البته بخشی از تقاضا تحت‌تاثیر برخی حرف و حدیث‌ها درباره احتمال توقف تخصیص ارز ترجیحی به کالا‌های اساسی از جمله روغن ملتهب شده که در انتهای بهمن‌ماه مشخص شد که فعلا هیچ تغییری در نرخ تامین ارز مورد نیاز برای روغن نباتی ایجاد نخواهد شد و کماکان در سال ۱۴۰۰ نیز کالا‌های اساسی و روغن با ارز ۴۲۰۰ تومانی تامین خواهند شد.

وی معتقد است: آنچه در بازار روغن نباتی شاهد هستیم از یک روند غیرطبیعی حکایت دارد و نمی‌تواند با واقعیت‌های بازار مطابقت داشته باشد.

حاشیه‌های روغنی آقای رئیس جمهور

روغن نباتی محصولی است که هر چند وقت یکبار حاشیه‌هایی را به خود اختصاص می‌دهد، یک بار مضر بودن روغن پالم و استفاده از آن در بستنی خبرساز می‌شود، یک بار کمبود روغن سرخ کردنی، یکبار کمبود روغن مایع، یکبار صف‌های طویل برای خرید روغن حلب و حالا هم انحصار واردات روغن پالم.

در این مورد سید ناصر موسوی لارگانی، عضو هیأت رئیسه مجلس اخیراً با بیان اینکه انحصار واردات روغن پالم در اختیار آقای حسین فریدون برادر رئیس جمهور و واردات موز نیز بر عهده یکی از بستگان ایشان است، گفته است: رئیس جمهور می‌گوید اگر وزارت بازرگانی داشتیم با چنین مشکلاتی در حوزه کالای اساسی نظیر روغن مواجه نمی‌شدیم در حالی که وزرای ایشان اختیار جا به جا کردن صندلی خودشان را هم ندارد.

وی ادامه می‌دهد: اگر به فرض هم مسئولیت وزارت خانه را بر عهده چنین فردی بگذاریم چگونه بازار را کنترل خواهد کرد؟ مگر وزارت صنعت، معدن و تجارت برای مدیریت مسائل مربوط به تجارت و بازرگانی قائم مقام ندارد؟ بر اساس اصل ۴۴ قانون اساسی دولت باید کوچک سازی شود، یک بار با تحمیل هزینه وزارتخانه‌ها را ادغام کردیم از این رو نمی‌توانیم به این دلیل که رئیس جمهور وزارت بازرگانی را به کسی وعده داده، تفکیک کنیم.

در بازار به هم ریخته روغن نباتی، هرچند برخی مسئولان، احتکار خانگی را عامل اصلی کمبود روغن عنوان می‌کنند، اما باید توجه داشت که وقتی در قفسه‌های فروشگاه‌ها عموما به جز روغن سرخ کردنی و روغن مایع گران قیمت (غیرمخلوط) روغن دیگری وجود ندارد چطور مردم می‌توانند روغن احتکار کنند؟ در صف‌های طولانی روغن نیمه جامد هم به هر فرد فقط یک حلب روغن داده می‌شود و عمدتاً امکان احتکار در احجام زیاد وجود ندارد.

سعید صارمی، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی، توزیع و تنظیم بازار وزارت صمت پیش‌تر گفته بود: اگرچه به جای ۱۵۰ هزار تن روغن (نیاز ماهانه بازار)، ۲۰۰ هزار تن روغن در اسفندماه توزیع می‌شود، اما ترس و نگرانی مردم از افزایش قیمت روغن نباتی موجب افزایش تقاضا شده است.

در عین حال، عرضه روغن در بازار آزاد و با قیمت‌های دو یا ۳ برابری نیز این ابهام را به وجود می‌آورد که چطور روغن به اندازه کافی در مراکز عرضه وجود ندارد، اما دلالان و محتکران آن را به هر میزان که متقاضی باشد، با قیمت بالاتری عرضه می‌کنند؟ پس باید دید سرنخ احتکار روغن به کجا می‌رسد و چرا دستگاه‌های ناظر به ویژه تعزیرات و سازمان حمایت مصرف کنندگان به سراغ احتکارکنندگان بزرگ نمی‌روند؟ اگر هم رفته اند پس چرا تاثیری در بهبود شرایط بازار نداشته است؟