تاریخ انتشار:۱۳۹۸/۰۶/۰۳ - ۱۳:۴۹ کد خبر : 135371

روند و ساختار جمعیت ایران و تاثیر آن بر تقاضای خودرو سواری

ابراهیم فدایی *

ابراهیم فدایی 1

جمعیت شناسی یا دموگرافی بخشی از علوم اجتماعی بوده که به مطالعه علمی جمعیت های بزرگ انسانی در حال تغییر می پردازد . جمعیت شناسی با تعداد ، ترکیب و توزیع جمعیت سروکار دارد . تجزیه و تحلیل جمعیتی یکی از متغیرهای کلیدی در مدل پیش بینی صنعت و اقتصاد کلان است. از اینرو در این مقاله سعی براین است تا تاثیرپذیری تقاضا خودرو از تحولات کلیدی ساختار جمعیت ایران مورد بررسی قرار گیرد. اهم شاخص های مورد بررسی عبارتند از: روند رشد جمعیت، ساختار سنی جمعیت، تفاوت نسل ها، جمعیت شهری و روستایی، بعد خانوار و جمعیت فعال بانوان.

روند رشد جمعیت

بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۵ (مرکز آمار ) جمعیت کشور ۷۹.۹ میلیون نفر بوده است که از این حیث رتبه ۱۸ را در بین ۲۳۳ کشور در دنیا به خود اختصاص داده است و پیش بینی می شود جمعیت ایران در سال ۲۰۲۵ به ۸۶.۴ میلیون نفر و در سال ۲۰۵۰ به ۹۳.۵ میلیون نفر افزایش یابد که این افزایش جمعیت موجب افزایش پتانسیل تقاضای خودرو در کشور خواهد شد .

ساختار سنتی جمعیت

مقایسه ساختار سنتی جمعیت ایران در چند دهه اخیر نشان می دهد به دلیل کاهش شدید نرخ رشد جمعیت ، ساختار سنی جمعیت در ایران در حال پیر شدن است. بطور مثال بیشترین جمعیت در سال ۲۰۰۵ بین سنین ۱۵ تا ۱۹ سال و در سال ۲۰۱۵ بین سنین ۲۵ تا ۳۴ سال بوده و پیش بینی می شود بیشترین جمعیت در سال ۲۰۲۵ بین سنین ۳۵ تا ۳۹ سال باشد. بطور کلی می توان گفت در سالهای اخیر به دلیل وجود شکم جمعیتی در سن ازدواج (۲۵ تا ۳۵ سال ) و تمایل زیاد زوج های جوان به خرید خودرو، پتانسیل تقاضا برای خرید خودرو افزایش یافته است ولی بایستی در نظر داشت با افزایش میانگین سنی جمعیت و افزایش جمعیت سالخورده در کشور ، پتانسیل تقاضای خودرو در کشور در بلند مدت روند کاهشی خواهد داشت .

تفاوت نسل های جمعیتی Generations

تفاوت نسل های جمعیتی از جهت اهمیت و ضرورت توجه به تفاوت نسل ها در بحث فرهنگ، حایز اهمیت است. هر نسل ، ارزش ها و فرضیات بنیادین مخصوص به خود را در برخورد با پدیده ها و موضوعات اجتماعی دارد . آشنایی با هنجارها ، صفات اخلاقی و رفتاری نسل های مختلف ، به ما کمک می کند تا در خصوص نحوه تعامل با دیگران و حتی برآورده سازی نیازهای آنان در فضای کسب و کار شناخت بهتری داشته باشیم . دکتر رابیز در پژوهشی نسل ها در آمریکا و در ایران نیز خانم دکتر لطیفی تقسیم بندی نسل ها را به شرح ذیل ارائه نموده اند:
تقسیم بندی نسل ها از نظر رابینز در آمریکا
– نسل کهنه سربازان (سنتی ) تولد از ۱۹۲۵ تا ۱۹۴۵
ویژگیها: وفاداری، سخت کوشی ، اطاعت پذیری ، صرفه جو ، تمرکز بر خانواده ، منظم و وقت شناس ، نتیجه گرا
– نسل انفجار جمعیت (baby boomers) تولد از سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۴
ویژگیها: ضد جنگ ، ضد دولت ، طرفدار فرصت های برابر ، اهمیت به توسعه شخصی ، تحولی عمل کردن ، نگران ، رقابتی ، زیر سوال بردن هر چیز
– نسل x تولد از ۱۹۶۵ تا ۱۹۸۰
ویژگیها: کار آفرین ، دوستدار هیجان ، مستقل ، شکاک و بی اعتماد ، منعطف و سازگار ، خود انکار و اعتماد به نفس بالا ، اعتقاد به شایسته سالاری
– نسل y تولد از ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۰
ویژگیها: بسیار علاقه مند ، احساساتی ، مهم بودن وضعیت حال ، دوستدار عضویت در جامعه جهانی ، دوستدار شبکه و فعالیت شبکه ای ، دوستدار مشارکت ، دوستدار بازخورد سریع و رک
– نسل z تولد ۲۰۰۰ به بعد

بر اساس این تحقیقات ، نسل y در مقایسه با سایر نسل ها ، در انتخاب خودرو دارای اولویت های اقتصادی بودن ، راحتی و در دسترس بودن و علاقه به رانندگی هستند. بنابراین می توان نتیجه گرفت نسل Y که از بیشترین فراوانی در ساختار سنی جمعیت کشور برخوردار است به دلیل داشتن علاقه به رانندگی ، تمایل بیشتری به داشتن خودرو شخصی دارند که این مسئله پتانسیل تقاضای خودرو را در کشور افزایش داده است .

لازم به ذکر است بر اساس سایر مطالعات انجام شده ، نسل Z که با نام های ” نسل نت ” و نسل اینترنت ” نیز شناخته می شود ، نام بخشی از جمعیت است که از سال ۲۰۰۰ به بعد متولد شده اند . این نسل فرزندان نسل های X و Z هستند و نسل Z از وقتی چشم به جهان گشوده اند ، در اطراف خود به طور گسترده ای با فناوری های پیشرفته ای نظیر اینترنت ، شبکه های اجتماعی ، مسنجر ، سرویس های پیام کوتاه ، ام پی تری پلیرها ، تلفن های همراه ، یوتیوپ و …. مواجه بوده اند و به همین دلیل برخی به این نسل لقب شهروندان دیجیتال داده اند. بنابر این می توان نتیجه گرفت تمایل به خرید خودروهای متصل در این نسل نسبت به سایر نسل ها بیشتر است و در آینده با تقاضای بیشتری برای خودروهای متصل مواجه خواهیم بود .

ترکیب جمعیت شهری و روستایی

سهم بخشی از کل جمعیت در ایران طی چند دهه گذشته از حدود ۳۳% در سال ۱۳۳۵ به حدود ۷۴% در سال ۱۳۹۵ افزایش یافته است و مطابق با پیش بینی مرکز آمار ایران در سال ۱۴۰۵ به مقدار ۷۷% خواهد رسید.

لازم به ذکر است افزایش سهم بخش شهری از کل جمعیت در کشور ، با وجود معایب بسیار ، پتانسیل تقاضای خودرو در کشور را افزایش داده است . با وجود کاهش سهم بخش روستایی از کل جمعیت در کشور ، با توسعه زیر ساخت های جاده ای و بهبود وضعیت معیشتی روستائیان ، تمایل به خرید خودرو نو در بخش روستایی در سال های اخیر به میزان قابل توجهی افزایش یافته است .

همچنین بر اساس نتایج پژوهش میدانی بازار خودرو سواری که در ۱۲ استان کشور (شامل ۱ کلان شهر ، ۶ شهر بزرگ ، ۸ شهر متوسط ، ۹ شهر کوچک و ۱۳۴ روستاپ) بصور مراجعه حضوری انجام گردید مشخص شد بخش قابل توجهی از متقاضیان خرید خودرو سواری نو در روستا ها تمایل به خرید خودروهای خانوادگی در کلاس ابعاد (c) در رده قیمتی اقتصادی دارند .

روند بعد خانوار

طی سه دهه گذشته سهم خانوارهای ۵ نفره و بیشتر از کل جمعیت کشور از حدود ۵۶% در سال ۱۳۶۵ به حدود ۱۵% در سال ۱۳۹۵ کاهش یافته است . با کاهش بعد خانوار و افزایش خانواده های ۱،۲،۳،۴ نفر در کشور ، تقاضا برای خودروهای هاچ پک و صندوقدار در کلاس B و خودروهای شاسی بلند کوچک به میزان قابل توجهی افزایش یافته است .

جمعیت فعال اقتصادی بانوان

جمعیت فعال اقتصادی بانوان در ایران در سال های اخیر از روند رو به رشدی برخوردار بوده است و پیش بینی می شود که این روند رو به رشد در سالهای آتی از شدت بیشتری برخوردار باشد که عمده دلایل این امر را می توان در تغییر فرهنگ خانواده شهری ( افزایش ضرورت و تمایل به اشتغال بانوان ) و نیز افزایش سطح تحصیلات در بین زنان ایرانی در سالهای اخیر جستجو نمود. بطور کلی با توجه به سطح در آمد ، نیاز و سلیقه این گروه از مشتریان ( بانوان شاغل ) ، پیش بینی می شود تقاضا برای خودرو های کوچک شهری ( کلاس ابعادی A,B ) و نیز خودروهای کوچک SUV با قیمت و استایل مناسب ( اسپرت ) در سال های آتی افزایش خواهد یافت .

جمع بندی

در مجموع با توجه به روند کاهش نرخ رشد جمعیت و افزایش میانگین سنی جمعیت ( پیر شدن جمعیت ) پیش بینی می شود در بلند مدت پتانسیل تقاضای خودرو در کشور ، رشدی با نرخ کاهنده داشته باشد و با توجه به تغییرات ساختار جمعیت در کشور نظیر : توسعه شهر نشینی ، کاهش بعد خانوار ، افزایش جمعیت فعال بانوان و… ، تقاضا برای خودروهای کوچک شهری ( هاچ بک ) و خودروهای شاسی بلند در ابعاد کوچک و متوسط ، به میزان قابل توجهی افزایش یافته و خواهد یافت .
به دلایل ذکر شده طی دهه گذشته عرضه خودروهای هاچ بک در کشور از حدود ۵% به حدود ۲۱% و خودروهای شاسی بلند از حدود ۲ % به حدود ۱۵ % افزلیش یافته است .

لازم به ذکر است با توجه به سلیقه و تمایلات نسل جوان (نسل Y) و نسل نوجوان (نسل z) ، تقاضا برای استفاده از فناوری های جدید در خودروهای سواری در کشور ، به میزان قابل توجهی افزایش یافته و خواهد یافت.

* کارشناس ارشد تحقیقات بازاریابی

نظر شما

چندرسانه ای

برگزیده ها