اقتصاد۲۴- دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس گفت که «ایران میخواهد گفتوگو کند و ما هم گفتوگو خواهیم کرد»، اظهارنظری که در رسانههای جهان، منطقه و ایران بازتاب گستردهای یافته است.
این موضعگیری در حالی مطرح میشود که تنش میان تهران و واشنگتن در هفتههای اخیر بالا بوده و تحلیلگران رسانههای مختلف تلاش کردهاند معنای این پیام را در چارچوب سیاست خارجی آمریکا، اعتراضات داخلی ایران و تحولات منطقهای تحلیل کنند؛ از نگاه دیپلماسی تا تهدید نظامی و پیامدهای احتمالی.
ترامپ در سخنرانی خود در مراسم امضای منشور «شورای صلح» گفت: «ایران میخواهد مذاکره کند و ما هم صحبت خواهیم کرد.» وی این اظهارات را در کنار یادآوری حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در سال گذشته و تأکید بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای بیان کرد.
این تغییر لحن نسبت به چند هفته پیش که ترامپ با لحنی تهدیدآمیز درباره ایران سخن میگفت — از جمله هشدار درباره اقدام نظامی در صورت ادامه آنچه سرکوب اعتراضات میخواند — توجه رسانههای جهانی را به خود جلب کرده است.
یورونیوز گزارش داد که مواضع ترامپ درباره ایران یکی از محورهای بحثهای اجلاس بوده و حضور او فضای ژئوپلیتیک این رویداد را تحت تأثیر قرار داده است. خبرنگاران تاکید کردند که سخنان ترامپ در کنار تحولات اعتراضات ایران یکی از موضوعات برجسته بوده است.
خبرگزاری تاس روسیه نیز به نقل از ترامپ گزارش داد که وی ضمن اشاره به حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران، گفته است ایران «آماده گفتوگو» است و واشنگتن نیز «آماده» است. این پوشش رسانهای تاکید دارد که اظهار ترامپ در چارچوب تلاش برای بازتعریف روابط با تهران مطرح شده است.
در رسانههای منطقهای، از جمله یورونیوز فارسی تاکید شده که پیام ترامپ درباره «گفتوگو» با ایران نه صرفاً یک تصمیم دیپلماتیک، بلکه بخشی از استراتژی آمریکا برای مدیریت وضعیت بههمریخته داخلی ایران و پیشبرد اهداف منطقهای است. این تحلیلها اشاره دارند که سخنان ترامپ در جلسه داووس همراه با تحرکات نظامی واشنگتن در منطقه از جمله استقرار ناو هواپیمابر و گروه ضربتی آن بوده که نشان میدهد پیام آمریکاییها پیچیدهتر از یک تمایل صرف به مذاکره است.
همزمان، تحلیلهایی در رسانههای داخلی نیز اشاره کردند که ترامپ در عبارات خود تناقضهایی داشته است؛ از اعلام آمادگی برای گفتوگو گرفته تا تهدیدهای پیشین درباره استفاده از «گزینههای نظامی» در صورت تداوم سرکوبها. این تحلیلها تاکید میکنند که مواضع هشدارآمیز و لحن تهدیدآمیز ترامپ پیش از این موجب بیاعتمادی و تردید میان تحلیلگران داخلی شده بود.
تحولات رسانهای پیرامون مواضع ترامپ درباره ایران نشان میدهد که پیام او در داووس تلاش برای ترکیب دو رویکرد متناقضنما است: از یک سو دیپلماسی و تمایل به گفتوگو را برجسته میکند و از سوی دیگر، پیشینه تهدیدآمیز و حضور نظامی آمریکا در منطقه را بهعنوان بخشی از فشار کلی حفظ میکند. تحلیلگران بینالمللی میگویند این نوع پیامدهی برای واشینگتن انعطاف عملیاتی فراهم میآورد؛ هم امکان گفتوگو را باز نگه میدارد و هم اهرم فشار را حفظ میکند.
از سوی دیگر، برخی رسانهها اشاره کردهاند که اظهارات «گفتوگو» ممکن است بخشی از تلاش آمریکا برای مدیریت افکار عمومی جهانی و منطقهای نیز باشد؛ تلاشی که واشینگتن را در جایگاه میانجی بالقوه در بحرانهای خاورمیانه نشان دهد، بدون اینکه به طور قطع تعهد نظامی یا سیاسی جدی نسبت به تغییر ساختار در ایران بدهد.
بازتاب رسانهای اظهارات ترامپ درباره ایران نشان میدهد که پیام او چند لایه و متفاوت از یک سادهسازی دیپلماتیک است. رسانههای جهانی از تمایل به گفتوگو و دیپلماسی محتاطانه استقبال و آن را با تحولات نظامی و اعتراضات داخلی پیوند زدهاند؛ رسانههای منطقهای این اظهارات را در چارچوب بازی قدرتهای بزرگ و ثبات منطقه تحلیل کردهاند؛ و رسانههای ایرانی غالباً بر تناقض لحن و عمل ترامپ تأکید دارند. در مجموع، این واکنشها حکایت از این دارد که موضع آمریکا نسبت به ایران نه کاملاً دیپلماتیک است و نه صرفاً نظامی، بلکه ترکیبی پیچیده برای حفظ نفوذ و مدیریت بحرانهای همزمان داخلی و منطقهای میباشد، وضعیتی که میتواند مسیر مناسبات تهران - واشینگتن را در ماههای آینده تعیین کند.