اقتصاد۲۴- خیلیها دوست دارند خبر خوش بشنوند. خبر خوش امروز این است که دلار و طلا رکوردی زده که حتی در خواب هم نمیبینید! درباره خبر امروز، اگر بخواهیم دقیق باشیم، شوکآور است؛ از آن دست خبرهایی که آدم را به این فکر میاندازد آیا واقعاً بیدار است یا دارد کابوس میبیند.
قیمت طلا در بازار ایران، همزمان با رشد بهای جهانی، رکورد تازهای ثبت کرده و از مرز ۲۰ میلیون تومان گذشته است. عددی که تا همین چند هفته پیش حتی تصورش هم دشوار بود. هر گرم طلای ۱۸ عیار که تنها یک روز قبلتر در کانال ۱۷ میلیون تومان نوسان میکرد، حالا با جهشی بیسابقه به سطحی رسیده که عملاً طلا را از کالای سرمایهای به رویایی دوردست برای بخش بزرگی از جامعه تبدیل میکند. این فقط یک افزایش قیمت نیست؛ نشانهای است از شکاف عمیقتر میان درآمدها و هزینهها، میان آنچه مردم به دست میآورند و آنچه باید برای حفظ ارزش داراییهایشان بپردازند.
سکه هم وضعیتی بهتر از طلا ندارد. قیمت آن حالا ۲۰۰ میلیون تومان را رد کرده؛ رقمی که تا همین یک ماه پیش غیرقابلباور به نظر میرسید. در این مدت کوتاه، سکه دستکم ۵۰ تا ۶۰ میلیون تومان گرانتر شده است. تأثیرات اجتماعیاین افزایش ناگهانی، بهمراتب عمیقتر است. کافیست به یک مثال ساده یعنی پرداخت مهریه فکر کنیم: فردی که موظف است ماهی یک سکه پرداخت کند، حالا عملاً با عقبافتادگی دهها میلیون تومانی مواجه میشود. عددها اینجا از حالت انتزاعی خارج میشوند و مستقیم یک کابوس ذهنی ایجاد میکنند!
اما اگر طلا و سکه شوکآورند، دلار قصه را وارد مرحلهای تازه میکند. قیمت دلار امروز به حدود ۱۵۴ هزار تومان رسیده؛ در حالی که دقیقاً یک ماه پیش، حوالی ۱۳۵ تا ۱۴۰ هزار تومان معامله میشد. ماهی که گذشت، یکی از عجیبترین ماهها در سالهای اخیر بود. اعتراضاتی که در ابتدای دیماه شکل گرفت، در بطن خود نارضایتی از وضعیت اقتصادی و فشار قیمتها را داشت، اما حالا همان ارزی که جرقه اعتراضها به آن نسبت داده میشد، از کانال ۱۵۰ هزار تومان هم عبور کرده است. این جهش، نهتنها مهار نشده، بلکه شتاب گرفته است.
نتیجه مستقیم این افزایش، در بازار کالاهای وارداتی و تکنولوژی بهوضوح دیده میشود. لپتاپهایی که تا همین اواخر در بازه ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان قرار داشتند، حالا به مرز یک میلیارد تومان نزدیک شدهاند. عددی که پیشتر به کالاهای لوکس و خاص محدود میشد، امروز به برخی از محصولات مصرفی نیمهحرفهای رسیده است. این یعنی فاصلهای جدیتر میان نیازهای آموزشی و کاری با توان خرید مردم؛ یعنی دانشجو، فریلنسر یا کارمند، بیش از پیش از ابزارهای بهروز محروم میشود.
اینها فقط چند عدد کنار هم نیستند. مجموعهای از نشانههاست که از بحرانی فراتر از تصور حکایت میکند. افزایش قیمتها دیگر صرفاً یک روند اقتصادی نیست؛ تبدیل به تجربهای روزمره شده که مستقیماً روان جمعی را تحتتأثیر قرار میدهد. وقتی هر صبح با رکوردی تازه از خواب بیدار میشویم، دیگر شوکه نمیشویم؛ فقط خستهتر میشویم. شاید این دقیقترین توصیف وضعیت امروز باشد: ما دچار فرسودگی شدیم!
اگر کسی هنوز دنبال «خبر خوش» است، شاید تنها خبر خوش این باشد که واقعیت، بیتعارف خودش را نشان میدهد. واقعیت برای امروز است، اما این اعداد، خلاصهای هستند از «حقیقتی» که در پس روزهای آینده احتمالا خوابیده. شاید هم کسی نمیداند!