اقتصاد۲۴- بازار رمزارزها به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد خود، از جمله نوسانات بالا، شفافیت نسبی و غیرمتمرکز بودن، محیطی ایدهآل برای فعالیت سرمایهگذاران بزرگ یا همان نهنگها فراهم کرده است. اصطلاح «نهنگ» به افرادی یا نهادهایی اشاره دارد که حجم قابل توجهی از یک رمزارز مشخص را در اختیار دارند و توانایی تأثیرگذاری بر قیمت آن را دارند. این سرمایهگذاران با حرکات استراتژیک خود میتوانند نوسانات شدید ایجاد کرده و رفتار سایر معاملهگران خرد را تحت تأثیر قرار دهند.
نهنگها معمولاً سرمایهگذاران بزرگ، مؤسسات مالی، صندوقهای سرمایهگذاری و یا حتی تیمهای توسعهدهنده پروژههای رمزارزی هستند که بخش عمدهای از توکنها را در اختیار دارند. این گروهها میتوانند با تصمیمات خرید یا فروش خود، حجم معاملات روزانه را به شدت تحت تأثیر قرار دهند. به عنوان مثال، در رمزارزی مانند بیتکوین که تعداد کل واحدها محدود است، خرید یا فروش چند هزار بیتکوین توسط یک نهنگ میتواند قیمت را به طور قابل توجهی جابهجا کند.
یکی از رایجترین روشهای دستکاری بازار توسط نهنگها، «پمپ و دامپ» است. در این روش، نهنگ با خرید حجم عظیمی از یک رمزارز، قیمت آن را به سرعت افزایش میدهد تا هیجان و ترس از دست دادن فرصت (FOMO) سایر سرمایهگذاران خرد را تحریک کند. پس از افزایش قیمت و ورود خریداران کوچک، نهنگ دارایی خود را به فروش میرساند و از این طریق سود کلان به دست میآورد، در حالی که اکثر سرمایهگذاران تازه وارد متضرر میشوند.
روش دیگر «محو حجم» یا Wash Trading است. در این استراتژی، نهنگها همزمان معاملات خرید و فروش انجام میدهند تا حجم معاملات را به طور مصنوعی بالا ببرند و نشان دهند که یک رمزارز تقاضای بالایی دارد. این اقدام میتواند سرمایهگذاران خرد را به ورود ترغیب کند و قیمت را به طور موقت بالا ببرد.
نهنگها علاوه بر تأثیرات مالی، میتوانند اثرات روانی قوی نیز بر بازار داشته باشند. حرکت ناگهانی قیمت به دلیل خرید یا فروش یک نهنگ، باعث ایجاد اضطراب، هیجان و تصمیمات شتابزده در میان معاملهگران خرد میشود. بسیاری از سرمایهگذاران تازهکار بدون تحلیل کافی، به دنبال حرکت نهنگها هستند و به جای استراتژی بلندمدت، تصمیمات کوتاهمدت و هیجانی میگیرند.
بیشتر بخوانید: چگونه اولین خرید ارز دیجیتال خود را با کمترین ریسک انجام دهیم؟
ابزارهای تحلیل آنچین (On-Chain Analysis) به معاملهگران امکان میدهد تا فعالیت نهنگها را رصد کنند. برای مثال، مشاهده انتقالهای بزرگ از کیف پولهای نهنگ به صرافیها میتواند نشانه فروش قریبالوقوع باشد. این اطلاعات به سرمایهگذاران حرفهای کمک میکند تا رفتار بازار را بهتر پیشبینی کنند و از تصمیمات هیجانی اجتناب کنند.
بازارهایی که نقدینگی پایین دارند، بیشترین آسیب را از فعالیت نهنگها میبینند. در چنین بازارهایی، حجم معاملات محدود است و خرید یا فروش یک نهنگ میتواند قیمت را به شدت جابهجا کند. این موضوع به ویژه در آلتکوینهای کوچک مشاهده میشود، جایی که یک سرمایهگذار بزرگ میتواند چند ساعت روند بازار را کنترل کند. در مقابل، رمزارزهای بزرگ مانند بیتکوین و اتریوم نسبت به دستکاری کمی مقاومتر هستند، اما حتی در آنها نیز نوسانات کوتاهمدت قابل توجه رخ میدهد.
دستکاری بازار توسط نهنگها میتواند پیامدهای منفی و مثبت داشته باشد. از جنبه منفی، این اقدامات باعث افزایش ریسک، نوسانات شدید و زیان سرمایهگذاران خرد میشود. همچنین، اعتماد سرمایهگذاران به بازار کاهش مییابد و فعالیت قانونی و شفاف پروژهها تحتتأثیر قرار میگیرد.
از سوی دیگر، برخی کارشناسان معتقدند که حضور نهنگها میتواند نقدینگی بازار را افزایش دهد و به قیمت کشف بهتر کمک کند، به شرط آنکه فعالیتهای آنها شفاف و قابل رصد باشد. به عبارت دیگر، حرکتهای بزرگ نهنگها در بازار میتواند سیگنالهایی برای تحلیلگران حرفهای فراهم کند و فرصتهای معاملاتی ایجاد نماید.
سرمایهگذاران خرد میتوانند با استفاده از ابزارهای تحلیل آنچین، بررسی کیف پولهای بزرگ و مطالعه روند تراکنشها، فعالیت نهنگها را شناسایی کنند. همچنین، داشتن استراتژی بلندمدت و تنوعبخشی در سبد سرمایهگذاری، از تأثیرات منفی تصمیمات هیجانی نهنگها میکاهد. استفاده از صرافیهای با نقدینگی بالا و پرهیز از معاملات اهرمی نیز میتواند ریسک دستکاری بازار را کاهش دهد.
نهنگها نقش مهمی در بازار رمزارزها دارند و میتوانند با خرید و فروشهای خود قیمتها را به شدت تحت تأثیر قرار دهند. فعالیتهای آنها شامل پمپ و دامپ، wash trading و استفاده از اثرات روانی بر معاملهگران خرد است. تأثیر این اقدامات بر بازار بستگی به حجم نقدینگی، بزرگی رمزارز و رفتار سرمایهگذاران دارد. سرمایهگذاران هوشمند با تحلیل دقیق و مدیریت ریسک میتوانند اثرات منفی دستکاری بازار توسط نهنگها را کاهش دهند و فرصتهای سوددهی ایجاد شده توسط حرکتهای بزرگ را شناسایی کنند.