اقتصاد ۲۴- در سالهای اخیر، رباتهای معاملهگر یا Trading Bots به یکی از ابزارهای اصلی بازارهای مالی، به ویژه بورس و ارز دیجیتال، تبدیل شدهاند. این نرمافزارها که به صورت خودکار معاملات را بر اساس الگوریتمهای از پیش تعیینشده انجام میدهند، توانستهاند سرعت، دقت و کارایی بازارها را به شکل چشمگیری افزایش دهند. استفاده از رباتها در بازارهای سنتی و دیجیتال، هم فرصتهای جدیدی برای سرمایهگذاران ایجاد کرده و هم چالشهای تازهای برای ناظران و قانونگذاران به همراه آورده است.
رباتهای معاملهگر نرمافزارهایی هستند که قادرند بدون نیاز به دخالت مستقیم انسان، خرید و فروش داراییها را انجام دهند. این رباتها بر اساس تحلیل تکنیکال، تحلیل بنیادی، شاخصهای بازار یا ترکیبی از دادهها تصمیم میگیرند که چه زمانی وارد معامله شوند و چه زمانی خارج شوند. برخلاف معامله سنتی که تصمیمها به صورت دستی گرفته میشوند، رباتها میتوانند هزاران معامله را در کسری از ثانیه انجام دهند و از فرصتهایی استفاده کنند که چشم انسان قادر به شناسایی آنها نیست.
یکی از بزرگترین تغییرات ناشی از ورود رباتها به بازار، افزایش سرعت معاملات است. معاملات الگوریتمی میتوانند در میلیثانیه اجرا شوند، این در حالی است که معامله انسانی حتی با بالاترین سرعت ممکن است چند ثانیه طول بکشد. این سرعت بالا در بازارهای پرنوسان مثل ارز دیجیتال و بورسهای بینالمللی باعث شده سرمایهگذاران بتوانند به تغییرات قیمت سریع واکنش نشان دهند و فرصتهای کوتاهمدت را از دست ندهند.
همچنین دقت رباتها در پیادهسازی استراتژیهای از پیش تعریفشده بسیار بالاست. در حالی که معاملهگران انسانی ممکن است تحت تأثیر احساسات، هیجانات یا خستگی تصمیمات نادرست بگیرند، رباتها بدون در نظر گرفتن احساسات، صرفاً بر اساس الگوریتم عمل میکنند. این ویژگی باعث کاهش خطاهای ناشی از تصمیمگیریهای احساسی و افزایش ثبات در عملکرد سرمایهگذاری میشود.
رباتهای معاملهگر توانستهاند نقدینگی بازارها را افزایش دهند. با اجرای تعداد زیاد معاملات در طول روز، حجم معاملات افزایش پیدا کرده و خرید و فروش داراییها آسانتر میشود. این امر به ویژه در بازارهای ارز دیجیتال و داراییهای نوظهور که حجم معاملات پایین است، بسیار اهمیت دارد.
بیشتر بخوانید: انواع بازارهای مالی برای ترید؛ از فارکس تا رمزارزها
با این حال، افزایش فعالیت رباتها میتواند نوسانات بازار را تشدید کند. زمانی که چندین ربات همزمان بر اساس یک الگوریتم مشابه عمل میکنند، ممکن است یک روند ناگهانی در قیمت ایجاد شود و بازار دچار حرکتهای شدید و کوتاهمدت شود. نمونههایی از این نوسانات در بازار رمزارزها و بورسهای جهانی بارها مشاهده شده است.
رباتهای معاملهگر از استراتژیهای متنوعی استفاده میکنند. برخی بر اساس تحلیل تکنیکال، روندها و شاخصهای قیمتی را بررسی میکنند. برخی دیگر از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین برای پیشبینی تغییرات بازار استفاده میکنند و حتی میتوانند از اخبار و دادههای اقتصادی برای تصمیمگیری بهره ببرند.
یکی از استراتژیهای رایج، معاملات آربیتراژ است؛ جایی که ربات قیمت یک دارایی را در چند صرافی مقایسه میکند و از اختلاف قیمت سود میبرد. استراتژی دیگر، معاملات نوسانی است که در آن رباتها از تغییرات کوتاهمدت قیمت برای کسب سود استفاده میکنند. این تنوع در استراتژیها باعث شده رباتها بتوانند در شرایط مختلف بازار عملکرد مناسبی داشته باشند.
با وجود مزایای فراوان، رباتهای معاملهگر چالشها و خطرات خاصی نیز به همراه دارند. اولین مشکل، وابستگی به الگوریتم و دادهها است؛ اگر الگوریتم اشتباه طراحی شده یا دادههای ورودی ناقص باشند، ربات میتواند باعث ضرر قابل توجه شود.
دومین چالش، اثر جمعی رباتها بر بازار است. وقتی تعداد زیادی ربات با الگوریتمهای مشابه در یک بازار فعال باشند، ممکن است روندهای مصنوعی ایجاد شود و نوسانات شدید قیمت رخ دهد. این وضعیت میتواند برای معاملهگران انسانی و حتی کل بازار خطرناک باشد.
همچنین مسائل قانونی و نظارتی نیز مطرح هستند. رباتها میتوانند در صورت عدم رعایت قوانین، باعث تخلف یا دستکاری بازار شوند. از این رو، بسیاری از بورسها و نهادهای ناظر، استفاده از رباتها را تحت چارچوبهای قانونی و محدودیتهای خاص قرار دادهاند.
ورود رباتهای معاملهگر به بازارهای مالی، تغییرات ساختاری عمیقی ایجاد کرده است. آنها سرعت، دقت و نقدینگی را افزایش داده و توانستهاند فرصتهای جدیدی برای سرمایهگذاران فراهم کنند. در عین حال، ریسکهای جدیدی از جمله افزایش نوسانات و وابستگی به الگوریتمها نیز به بازار وارد شده است.
با ادامه توسعه فناوریهای هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، انتظار میرود رباتها نقش مهمتری در بازارهای مالی ایفا کنند. سرمایهگذاران و ناظران بازار باید با آموزش و ایجاد چارچوبهای قانونی مناسب، از مزایای رباتها بهره ببرند و در عین حال ریسکهای مرتبط با آنها را مدیریت کنند.