اقتصاد ۲۴- در سالهای اخیر، دیفای (DeFi) یا «مالی غیرمتمرکز» به یکی از موضوعات داغ در دنیای مالی تبدیل شده است. دیفای به کاربران اجازه میدهد بدون واسطه بانکها و مؤسسات مالی سنتی، داراییهای خود را مدیریت، قرض دهند، قرض بگیرند و سرمایهگذاری کنند. این فناوری نوظهور که بر بستر بلاکچین و قراردادهای هوشمند فعالیت میکند، فرصتهای جدیدی برای سرمایهگذاران ایجاد کرده و در عین حال نگرانیهای جدی برای بانکها و نهادهای مالی سنتی به همراه آورده است.
دیفای مجموعهای از خدمات مالی است که به صورت غیرمتمرکز ارائه میشود. برخلاف بانکها که به صورت متمرکز عمل میکنند و نقش واسطه را بر عهده دارند، دیفای با استفاده از قراردادهای هوشمند، تراکنشها را به صورت خودکار و بدون نیاز به تأیید یک مرجع مرکزی انجام میدهد. کاربران میتوانند داراییهای دیجیتال خود را در پلتفرمهای دیفای سرمایهگذاری کنند، وام بگیرند یا به دیگران وام دهند، و همه این فرآیندها با شفافیت و سرعت بالا انجام میشود.
یکی از اصلیترین نگرانیهای بانکها، کاهش نقش واسطهها در بازار مالی است. دیفای به کاربران اجازه میدهد بدون نیاز به حساب بانکی، خدمات مالی دریافت کنند. این موضوع میتواند جریان درآمدی بانکها را تحت تأثیر قرار دهد، به ویژه در حوزه کارمزدها و خدمات وامدهی. در واقع، دیفای در حال ایجاد بازار مالی موازی است که بسیاری از خدمات سنتی بانکها را دور میزند.
بیشتر بخوانید: هاوینگ بیتکوین چیست و چرا اهمیت دارد؟
دیفای با استفاده از بلاکچین، تراکنشها را تقریباً آنی و شفاف انجام میدهد. بانکها که معمولاً به پردازشهای کند و مراحل متعدد برای انجام تراکنشها عادت دارند، با این شفافیت و سرعت جدید مواجه شدهاند. این تفاوت میتواند مشتریان جوان و علاقهمند به فناوری را به سمت دیفای جذب کند و فشار رقابتی بر بانکها وارد کند.
با وجود فرصتهای زیاد، دیفای هنوز با چالشهای امنیتی و قانونی مواجه است. بانکها نگران این هستند که فعالیتهای غیرمتمرکز میتواند بدون نظارت کافی و قوانین مشخص انجام شود و ریسکهایی مثل هک، سوءاستفاده یا پولشویی ایجاد کند. از دیدگاه بانکها، این مسأله هم اعتبار و هم ثبات نظام مالی را تهدید میکند و موجب میشود که ورود به رقابت با دیفای با احتیاط انجام شود.
نسل جدید سرمایهگذاران، به ویژه جوانان و کاربران دیجیتال، بیشتر به دنبال سرعت، شفافیت و انعطافپذیری هستند و کمتر تمایل دارند از خدمات سنتی بانکها استفاده کنند. پلتفرمهای دیفای با ارائه سود جذاب، امکان وامدهی بدون ضامن و دسترسی ۲۴ ساعته به داراییها، جذابیت بالایی ایجاد کردهاند. این موضوع باعث شده بانکها احساس خطر کنند و به دنبال توسعه محصولات دیجیتال خود یا همکاری با شرکتهای فینتک باشند تا از دست دادن سهم بازار جلوگیری کنند.
دیفای میتواند ساختار بازار مالی جهانی را به چالش بکشد. بانکها معمولاً نقش تثبیتکننده بازار را بر عهده دارند و کنترل جریان پول و نقدینگی در اختیار آنهاست. اما با گسترش دیفای، کنترل این جریان به صورت غیرمتمرکز و در شبکه بلاکچین قرار میگیرد و توانایی بانکها در مدیریت بحرانها و ریسکهای سیستماتیک کاهش مییابد.
با توجه به رشد سریع دیفای، بسیاری از بانکها به جای مقاومت کامل، در حال بررسی راهکارهای ادغام یا همکاری با فناوریهای مالی غیرمتمرکز هستند. برخی بانکها شروع به توسعه پلتفرمهای داخلی مشابه دیفای یا سرمایهگذاری در پروژههای بلاکچینی کردهاند. هدف اصلی این است که هم از مزایای فناوری بهرهمند شوند و هم سهم خود را در بازار حفظ کنند.
در نهایت، نگرانی بانکها از دیفای نشاندهنده تغییرات ساختاری در نظام مالی جهانی است. دیفای ابزارهایی را ایجاد کرده که کاربران را مستقلتر و تصمیمگیرندهتر کرده و نقش بانکها را در بسیاری از خدمات کاهش میدهد. موفقیت بانکها در آینده تا حد زیادی بستگی به توانایی آنها در سازگاری با این فناوری و ارائه خدمات دیجیتال جذاب خواهد داشت.