اقتصاد۲۴- میناسادات حسینی: بررسی و مقایسه قیمت دلار دولت چهاردهم حاکی از رشد پیوسته قیمت است، در شرایطی که این رشد گاهی با شتاب بیشتری حرکت کرده و به شکل جهشهای ارزی درآمده است.
اقتصاد ایران در ماههای اخیر چند شوک ارزی پیاپی را تجربه کرده است؛ نخستین شوک زمانی رخ داد که سیاست ارز ترجیحی برای کالاهای اساسی تغییر کرد. هرچند دولت در مقابل، پرداخت کالابرگ یک میلیون تومانی را اختصاص داد، اما در مقابل ارز ۷۰ هزار تومانی به بالای ۱۰۰ هزار تومان رسید.
موج دوم زمانی شکل گرفت که تأمین ارز واردات به نرخهای بالاتری منتقل شد. نرخهای موسوم به «تالار دوم» در مرکز مبادله جایگزین نرخهای پایینتر پیشین شد و تأمین ارز واردات از حدود ۸۰ هزار تومان به حوالی ۱۱۷ هزار تومان رسید. این تغییر به طور مستقیم هزینه واردات مواد اولیه و کالاهای واسطهای را بالا برد. در روزهای اخیر هم این قیمت به کانالهای بالاتر رسیده و شوک دوباره به قیمت کالاها وارد کرده است.
در حال حاضر این سوال مطرح است که روند بازار دلار در روزهای مانده تا پایان سال چه خواهد بود؟ آیا دولت میتواند با مداخلههای جدید یا سیاستهای متفاوت، از شدت نوسانات بکاهد و دلار را به سمت ثبات سوق دهد، یا شاهد ادامه روند صعودی و عبور از مرزهای جدید خواهد بود؟
قیمت ارز دست خود دولت است
در همین زمینه، احساس سلطانی، اقتصاددان در گفتوگو با اقتصاد ۲۴ در مورد جهش قیمت ارز در ماههای اخیر، گفت: قیمت ارز دست خود دولت است و خود دولت آن را بالا میبرد.
وی با بیان اینکه شرایط کشور هم بر قیمت ارز تاثیرگذار است، افزود: گفته شده که قیمت ارز را افزایش دادند تا منابع کالابرگ یک میلیونی را تامین کنند. درست است که شرایط کشور بحرانی شده و این فضا هم بر قیمت دلار تاثیرگذار است، اما همه میدانند که دولت، خود برای شوک قیمت ارز برنامهریزی و مهندسی کرده بود و خود مقامات دولتی پیگیر این موضوع بودند.
پولی که از جیب من برداشته شد، اما رانت حذف نشد!
این اقتصاددان با اشاره به سیاست بانک مرکزی برای افزایش قیمت ارز، گفت: برنامه اصلی عبدالناصر همتی، رئیس فعلی بانک مرکزی، افزایش قیمت ارز بود و رسما و علنا از آن، پشتیبانی میکرد و ادعای او حذف ارز ترجیحی برای حذف رانت بود؛ اما با حذف ارز ترجیحی نه رانت از بین رفت، که آن پول از جیب مردم هم برداشته شد.
سلطانی افزود: وقتی دولت قیمت نهادههای دامی و اقلامی که بر قیمت غذای مردم اثر میگذارد را ۳، ۴ برابر میکند، توقع دارید قیمت کالاها بالا نرود؟ وقتی قیمت ارز آزاد دو برابر میشود قیمت مواد اولیه همه چیز بالا میرود و بر تورم اثرگذار است.
چرخه معیوب حذف ارز ترجیحی
این اقتصاددان با اشاره به اینکه خود دولت گفته که با این کار، کسری بودجه را رفع کردیم، گفت: این کالابرگ یک میلیونی نیز بار مالی برای دولت ایجاد کرده است.
سلطانی با تاکید بر اینکه دولت فشل است، افزود: دولت ابتدا برای تامین کسری بودجه، قیمت ارز را بالا برد. وقتی اعتراضات مردم شروع شد، کالابرگ یک میلیونی داد، بدون توجه به اینکه یک بار سنگین مالی دوباره برای خود ایجاد کرده باشد.
بیشتر بخوانید: وضعیت «نه جنگ، نه صلح» بدترین شرایط برای متغیرهای اقتصادی است/ قیمت دلار در دوراهی جهش و ریزش
به گفته وی، در سال جاری بیش از ۱۰ میلیارد دلار ارزِ نبوده، صرف واردات خودروهای لاکچری و طلا و... شده است. اگر نمیتوانند صادرات را کنترل کنند و ارز آن را برگردانند، چرا صادرات داریم؟ دولت صادرات را ممنوع کند. در کشوری که تحت محاصره، تحریم و جنگ است، مایحتاج مردم را صادر میکنند و ارز آن هم برنگردد؟
اگر قرار است پول نفت برنگردد چرا آن را صادر میکنند؟
این اقتصاددان با طرح سوالی، گفت: این جریانات منافع چه کسانی را تامین میکنند؟ نفت کشور را صادر میکنند و بعد میگویند تراستیها ۱۱ میلیارد دلار پول نفت را برنگرداندهاند. اگر قرار است پول نفت برنگردد چرا آن را صادر میکنند؟
وی ادامه داد: مایحتاج مردم را صادر میکنند که ارز به دست بیاورند، اما ارز علاوه بر اینکه گران میشود، بازهم نمیگردد.