اقتصاد۲۴- مصاحبه جدید سید عباس عراقچی با شبکه CBS اگر در کنار آخرین اخبار و مواضع برخی نمایندگان مجلس و دیگر سیاسیون قرار بگیرد، نه تنها امیدوار کننده نیست بلکه تصویری پیچیده از وضعیت مذاکرات هستهای ایران با آمریکا ارائه میدهد.
تهران در حال آمادهسازی طرحی مشخص برای ارسال به واشنگتن است، در حالی که هشدارها درباره احتمال جنگ و آمادهباش گسترده نیروهای مسلح همچنان برجسته است. حتی نیویورک تایمز گزارش داده که ایران تمام نیروهای مسلح خود را در بالاترین حالت آمادهباش جنگی قرار داده است.
تکراریترین حرفی این روزها از دو طرف ایرانی و آمریکایی مدام میشنویم این است که راه مذاکرات بسته نشده و دیپلماسی در اولویت است. عراقچی هم در مصاحبه با شبکه CBS تاکید کرد که مسیر دیپلماسی با آمریکا باز است و دیدارهای احتمالی با نمایندگان دولت آمریکا، از جمله استیو ویتکاف، میتواند روند مذاکرات را پیش ببرد. او گفت که طرفین در حال بررسی پیشنویس متن توافق هستند و هنوز شانس رسیدن به راهحل دیپلماتیک وجود دارد. این اظهارات نشان میدهد ایران همچنان به مذاکره بهعنوان مسیر اصلی نگاه میکند و برای دستیابی به مصالحه فنی انعطافهایی دارد، مشروط بر اینکه تحریمها و نگرانیهای هستهای به نحوی مدیریت شوند.
با این حال، تأکید بر اینکه مذاکرات هنوز در مرحله پیشنویس هستند، نشان میدهد که مسیر پیش روی طرفین پیچیده و پرچالش است و توافق قطعی هنوز حاصل نشده است. به خصوص برخی اخبار منتشر شده این گمانه را ایجاد میکند که طرح ایران نیز در نهایت جذابیتی برای ترامپ نداشته و گرهای را باز نکند.
سیدمحمود نبویان، نماینده تهران نیز مثل عراقچی بر این نکته تأکید کرده که ایران خطوط قرمز خود در حوزه غنیسازی و رفع تحریمها را تغییر نخواهد داد. ایران در حال تهیه طرحی است که در آن تعهدات هستهای قابل پذیرش و انواع رفع تحریم مورد نظر تهران روشن خواهد شد. طرح تا سه روز آینده آماده میشود و هدف آن شفاف کردن چارچوب مذاکرات برای طرف آمریکایی است.
نبویان نوشته: «ایران هیچ نوعی از تعدیل خطوط قرمز خود درباره غنی سازی و رفع تحریم را نخواهد پذیرفت چرا که این امر خطر جنگ را افزایش میدهد.»
این موضع نشان میدهد تهران حاضر به مصالحه بر اصول هستهای نیست و هرگونه عقبنشینی از خطوط قرمز میتواند ریسک جنگ را افزایش دهد. در عین حال، آماده کردن طرح مشخص و ارسال آن به آمریکا میتواند مسیر مذاکرات را روشن کند و طرفین را به سمت توافق با چارچوبهای دقیق هدایت کند، مشروط بر اینکه آمریکا انعطاف لازم برای رعایت خطوط قرمز ایران را نشان دهد.
همزمان، هشدارهای نظامی از سوی فرماندهان ایرانی و نمایندگان مجلس نشان میدهد که ایران با تمام ظرفیت خود آماده مواجهه با هرگونه تعرض است. حسنعلی اخلاقی امیری، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، تأکید کرد که هزاران سرباز آمریکایی در منطقه «در تیررس نظام جمهوری اسلامی» هستند و این بازدارندگی ممکن است آمریکا را به پذیرش توافق احتمالی و خروج آبرومندانه از منطقه ترغیب کند.
لحظهای تحرکات دشمن چنانچه فرمانده نیروی زمینی تاکید کرده نیز نشاندهنده تلاش ایران برای ترکیب دیپلماسی با نمایش قدرت بازدارنده است. این رویکرد با تاکید بر توان دفاعی و پیامدهای نظامی احتمالی، به کاهش ریسک جنگ کمک میکند و طرف آمریکایی را در محاسبات خود محتاط میکند.
با توجه به مصاحبه عراقچی، طرح پیشرو ایران برای ارسال به آمریکا، بازدارندگی نظامی گسترده و واکنشهای سیاسی داخلی، اکنون صحنه مذاکرات در نقطهای حساس قرار دارد. ایران مسیر دیپلماسی را حفظ کرده و با ارائه طرح روشن، خطوط قرمز خود را تثبیت کرده است؛ از سوی دیگر، هشدارهای نظامی و آمادگی نیروهای مسلح، هرگونه محاسبه غلط طرف آمریکایی را محدود میکند. در این شرایط، احتمال توافق بیشتر از وقوع جنگ است، مشروط بر آنکه دو طرف بتوانند اعتماد متقابل ایجاد کرده و تضمینهای عملی و نظارتی کافی برای رعایت خطوط قرمز و تعهدات هستهای فراهم کنند. روند مذاکرات همچنان پرچالش، اما قابل امید است و ترکیب دیپلماسی فعال، بازدارندگی نظامی و فشار سیاسی داخلی، شانس رسیدن به توافقی قابل قبول برای ایران و آمریکا را افزایش میدهد.