اقتصاد۲۴– دور سوم از مذاکرات که اکنون درحالی برگزاری است با حواشی مختلفی همراه بود. یکی از همین حواشی نام کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه و از چهرههای اصلی تیم مذاکرهکننده ایران ار در کانون توجه رسانهها و محافل سیاسی بینالمللی قرار داد. دلیلش هم شکایتی جنایی در سوئیس است که او را به اتهام «جنایت علیه بشریت» متهم میکند و خواستار بازداشت وی شده است. رویدادی که میتواند حاشیهای جدی برای دستگاه دیپلماسی ایران بهویژه در مذاکرات حساس بینالمللی ایجاد کند.
این شکایت از سوی یک شهروند دوتابعیتی ایرانی–سوئیسی مطرح شده که پس از حدود ده سال زندان در ایران بهدلیل فعالیتهای سیاسی به سوئیس پناه برده است. در دادخواست، غریبآبادی بهعنوان «همدست» یا در جایگاه «مسئول» در اعمالی که ناقض جدی حقوق بینالملل توصیف شدهاند، معرفی شده است. این اتهامات در چارچوب اصل صلاحیت قضایی جهانی مطرح شدهاند؛ قاعدهای که بر اساس آن کشورهای ثالث میتوانند درباره جرایم بینالمللی فارغ از مکان وقوع، رسیدگی قضایی داشته باشند.
وکلای شاکی از جمله ویلیام بوردون و فیلیپین واگانی تأکید کردهاند که مقامات سوئیسی طبق قوانین داخلی و تعهدات بینالمللی باید هرچه سریعتر نسبت به بازداشت غریبآبادی اقدام کنند و در صورت تاخیر، مبارزه با «مصونیت عاملان سنگینترین جنایات» بیاثر خواهد ماند.
تا این لحظه، مقامات سوئیس دریافت این شکایت را تایید کردهاند، اما هنوز معلوم نیست که تحقیقات رسمی یا احضاریهای برای غریبآبادی صادر شده باشد یا نه. در صورتی که روند قضایی سوئیس پیش رود و بازداشت یا احضار وی صورت گیرد، این موضوع میتواند یکی از بیسابقهترین موارد رسیدگی حقوقی به مقامهای ایرانی در جهان غرب باشد.
نام کاظم غریبآبادی پیش از این نیز در رسانهها حاشیهساز شده بود؛ ماجرایی که در اوایل سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵) و در حاشیه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در عمان رخ داد.
پس از دور اول گفتوگوها، در شبکههای اجتماعی و رسانههای غیررسمی شایعهای گسترده منتشر شد مبنی بر اینکه غریبآبادی یک خودنویس یا خودکار طلایی که بهعنوان هدیه یا ابزار رسمی روی میز مذاکرات قرار داده شده بود را با خود برده است. این ادعا به سرعت در فضای مجازی پخش شد و واکنشهای زیادی را برانگیخت.
خبرگزاریها و کاربران شبکههای اجتماعی به این موضوع پرداختند و حتی برخی گزارشها از «سرقت» خودکار طلا در جریان مذاکرات منتشر شد؛ ادعایی که سفیر ایران در عمان آن را کاملاً تکذیب و آن را ساخته و پرداخته گروههای معاند دانست. به گفته سفیر، چنین خودکاری اساساً در محل مذاکرات وجود نداشته و انتشار چنین شایعاتی صرفاً با هدف حاشیهسازی بوده است.
خود غریبآبادی نیز در گفتوگو با رسانهها و شبکههای رسمی به این حاشیه واکنش نشان داد و آن را بخشی از تلاش رسانههای معاند برای ضربه زدن به دیپلماسی ایران توصیف کرد و از رسانهها خواست به جای دامن زدن به شایعات، به جایگاه و فرهنگ نمایندگان کشور در مذاکرات احترام بگذارند.
اگرچه این موضوع در نهایت به یک حاشیه رسانهای موقت تبدیل شد، اما نشان داد که حتی جزئیترین سوژهها در فضای رسانهای میتوانند به محور بحثهای سیاسی و اجتماعی علیه شخصیتهای دیپلماتیک کشور تبدیل شوند، بهویژه وقتی ارتباطی با موضوعات حساس بینالمللی مانند مذاکرات ایران و آمریکا داشته باشند.
ترکیب دو رویداد یادشده — شکایت جنایی در سوئیس و حاشیه خودکار طلایی — باعث شده تا نام غریبآبادی در رسانههای بینالمللی و شبکههای اجتماعی بیش از همیشه در محور بحث و تحلیل قرار گیرد. این حواشی، جدا از محتوا و صحت آنها، روی دید افکار عمومی نسبت به تیم مذاکرهکننده ایران و تصویر دستگاه دیپلماسی کشور در خارج از مرزها اثرگذار بودهاند.
کارشناسان حقوق بینالملل معتقدند که پرونده سوئیس میتواند زمینهساز افزایش فشار حقوق بشری و سیاسی بر مقامهای ایرانی در عرصه جهانی شود، بهویژه اگر روند قضایی در اروپا با جدیت دنبال شود و زمینههای بررسی بیشتر فراهم گردد. از سوی دیگر، رسانهها و تحلیلگران سیاسی میگویند چنین حاشیهسازیهایی، حتی زمانی که تکذیب شدهاند، میتوانند روایتهای منفی را در اذهان عمومی شکل دهند و به برهمزدن انسجام رسانهای تیم مذاکرهکننده کمک کنند.