اژدری که ناو دنای ایران را غرق کرد | اژدر مارک 48 چیست؟

اقتصاد۲۴- پنتاگون اعلام کرد که یک زیردریایی نیروی دریایی ایالات متحده با استفاده از یک اژدر مارک 48، ناوچه دنا جمهوری اسلامی ایران را در اقیانوس هند هدف قرار داده و غرق کرده است. در ادامه این مطلب به بررسی این اژدر خواهیم پرداخت. اژدر

اژدر مارک 48 چیست؟

اژدر مارک 48 (MK48)، که با نام اژدر سنگین وزن MK 48 نیز شناخته می‌شود، یک سلاح زیردریایی‌پرتاب نیروی دریایی ایالات متحده برای جنگ ضد زیردریایی (ASW) و جنگ ضد سطحی (ASuW) است. این اژدر در تمام کلاس‌های زیردریایی‌های ایالات متحده برای هدف قرار دادن زیردریایی‌های هسته‌ای و کشتی‌های سطحی بکار گرفته شده است.

طول این اژدر ۵.۸ متر، قطر آن ۵۳۰ میلیمترو وزن آن نیز ۱۶۹۸ کیلوگرم است. این اژدر  یک کلاهک انفجاری شدید ۶۵۰ پوندی (۲۹۵ کیلوگرمی) را حمل می‌کند. اژدر مارک 48 از فناوری پیشرفته هدایت آکوستیک بهره می‌برد و دارای قابلیت حمله مجدد است که در صورت عدم موفقیت در حمله نخست، آن را قادر می‌سازد تا به عقب برگردد و دوباره با هدف درگیر شود.

تاریخچه اژدر مارک 48

اژدر مارک 48 که در دهه ۱۹۶۰ در بحبوحه تنش‌های جنگ سرد برای مقابله با تهدید فزاینده زیردریایی‌های شوروی توسعه یافت. تولید کامل اژدر مارک 48 در سال ۱۹۷۲ تحت قرارداد با شرکت گولد آغاز شد. این اژدر در ژوئیه ۱۹۷۱ مجوز تولید انبوه گرفت و در سال ۱۹۷۲ به قابلیت عملیاتی اولیه دست یافت. نیروی دریایی ایالات متحده در پاسخ به تهدید شناور‌های دشمن که به طور فزاینده‌ای پیچیده می‌شدند، برنامه ارتقاء قابلیت پیشرفته (ADCAP) را در اواسط دهه ۱۹۷۰ آغاز کرد تا سرعت، عملکرد عمقی و هدایت اژدر را در برابر اهداف شیرجه سریع افزایش دهد. اژدر نوع ADCAP در سال ۱۹۸۸ عملیاتی شد و از طریق ارتقاء دیجیتال و بهبود پیشرانه، میزان کشندگی آن را به طور قابل توجهی افزایش داد.

سیستم پیشرانه اژدر مارک 48

سیستم پیشرانه اژدر مارک 48 از یک موتور پیستونی شش سیلندر گاز داغ با سوخت اوتو فول 2 (Otto Fuel II) استفاده می‌کند. این موتور مستقیماً یک پیشران جت پمپ با راندمان بالا را به حرکت در می‌آورد و امکان عملیات پایدار در زیر آب را فراهم می‌کند و در عین حال از طریق کاهش نویز مکانیکی و کاویتاسیون، پنهان‌کاری صوتی را فراهم می کند.

بیشتر بخوانید: معرفی موشک PL-15 چین

هدایت و کنترل اژدر مارک 48

اژدر مارک 48 از یک سیستم هدایت و کنترل تمام دیجیتال استفاده می‌کند که از هر دو حالت عملیاتی هدایت سیمی و خودکار پشتیبانی می‌کند و امکان ناوبری دقیق و درگیری با هدف را فراهم می‌کند. در حالت هدایت سیمی، یک سیم هدایت نازک، اژدر را به زیردریایی پرتاب‌کننده متصل می‌کند و به‌روزرسانی‌های تحلیل حرکت هدف را در زمان واقعی از زیردریایی و بازخورد تله‌متری از سلاح را برای افزایش کنترل اولیه مسیر تسهیل می‌کند. این حالت به ویژه در مرحله اولیه حرکت اژدر مؤثر است و به اپراتور اجازه می‌دهد تا سلاح را به سمت محل هدف پیش‌بینی‌شده هدایت کند و در عین حال تداخل نویز خود را به حداقل برساند.

پس از رسیدن به منطقه هدف یا دستیابی به هدف، اژدر به طور یکپارچه به حالت هدایت خودکار تغییر حالت می‌دهد و از روش‌های صوتی فعال و/یا غیرفعال برای شناسایی، ردیابی و رهگیری هدف استفاده می‌کند. اگر هدف بلافاصله شناسایی نشود، سیستم الگو‌های جستجوی از پیش برنامه‌ریزی‌شده را برای گسترش پوشش تا زمان برقراری تماس اجرا می‌کند و پس از آن برای انفجار در زیر تیرک هدف قرار می‌گیرد. معماری هدایت شامل پردازش سیگنال سونار پیشرفته، الگوریتم‌های ردیابی هدف و یک رابط خلبان خودکار است که بر روی پردازنده‌های تجاری موجود در یک چارچوب سیستم‌های باز ساخته شده است و سازگاری با الزامات تاکتیکی در حال تحول را فراهم می‌کند.

کلاهک و میزان کشندگی

کلاهک اژدر مارک 48 دارای یک محموله انفجاری قوی با وزن تقریبی ۶۵۰ پوند (۲۹۵ کیلوگرم) است که مدل‌های اولیه مانند Mods ۱ تا ۵ از PBXN-۱۰۳ استفاده می‌کند و در مدل‌های بعدی مانند Mod ۶ و بالاتر به PBXN-۱۰۵ منتقل می‌شود. این مواد منفجره پلیمری به دلیل عملکرد برتر زیر آب خود انتخاب شده‌اند و حداقل ۵۰٪ مساحت کشندگی بیشتری را در مقایسه با ترکیبات قبلی مانند TNT یا پرکننده‌های مبتنی بر RDX ارائه می‌دهند، در حالی که خروجی انرژی بالا را برای شوک هیدرواستاتیک و آسیب ساختاری بهینه نگه می‌دارند.

سیستم فیوز قابلیت‌های انفجار چند حالته، از جمله حسگر مجاورت مغناطیسی و صوتی برای انفجار در حالت standoff در زیر هدف و همچنین ماشه برخورد مستقیم را ادغام می‌کند. این طراحی امکان انفجار تأخیری در زیر آب را فراهم می‌کند که باعث ایجاد حباب گازی عظیمی می‌شود که منبسط شده و فرو می‌ریزد و از طریق خم شدن مکرر بدنه هدف، آسیب را تشدید می‌کند به ویژه در برابر شناور‌های تحت فشار زیردریایی مؤثر است. در برابر کشتی‌های سطحی، انفجار مجاورتی زیر تیرک از اثر حباب برای شکستن بالقوه تیرک استفاده می‌کند و حتی بدون نفوذ مستقیم به بدنه، باعث خرابی فاجعه‌بار سازه می‌شود.

سرعت و برد اژدر مارک 48

اژدر‌های سنگین وزن مدرن، مانند مارک 48 و نوع ۵۳ روسی، معمولاً با سرعت ۴۰ تا ۵۵ گره (حدود ۲۰ تا ۲۸ متر بر ثانیه) حرکت می‌کنند. اژدر مارک 48 در طول مراحل جست‌و‌جو و عبور به سرعت‌های پایدار بیش از ۴۰ گره دست می‌یابد و در انواع پیشرفته (ADCAP) مانند  مود ۷ و بالاتر، قابلیت سرعت تا ۵۵ گره را دارد که امکان نزدیک شدن سریع به اهداف با ارزش بالا را فراهم می‌کند.

مشخصات فنی کلی مارک 48

نقش: اژدر زیردریایی
کشور طراح: ایالات متحده آمریکا
شرکت طراح گولد:
شرکت‌های سازنده: سازنده گولد/هانیول (مود 1) / هواپیمای هیوز و سیستم‌های دریایی وستینگهاوس مدل ADCAP
نیروی محرکه: پمپ جت، موتور پمپ پیستون محوری
طول: ۵.۷۹ متر
وزن: ۱۶۹۸ کیلوگرم
قطر: ۵۳۳ میلیمتر
برد: ۳۸ کیلومتر