اقتصاد۲۴- در پی حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به خاک کشورمان و گسترش تنشها در منطقه، بازارهای جهانی شاهد سقوطی بیسابقه بودند. بازارهای سهام در اروپا، آمریکا و آسیا روزهای پرتلاطمی را پشت سر گذاشتند و شاخصهای کلیدی افت قابل توجهی را تجربه کردند. این وضعیت در حالی رخ داد که نگرانیها در مورد اختلال در عرضه انرژی، به ویژه گاز طبیعی و نفت، به شدت افزایش یافت.
در چهارمین روز از جنگ، بازارهای سهام اروپا در وضعیت قرمز بازگشایی شدند. روزنامه لو فیگارو گزارش داد که در معاملات اولیه، بورس پاریس ۱.۴۷ درصد، فرانکفورت ۱.۹۱ درصد، لندن ۱.۲۱ درصد و میلان ۲.۱۴ درصد کاهش یافتند. این سقوط در حالی اتفاق افتاد که قیمت انرژی، به ویژه گاز طبیعی، در قاره سبز افزایش چشمگیری داشت.
بازارهای بورس آسیا نیز از این قاعده مستثنی نبودند. معاملات در بورس کره جنوبی به حالت تعلیق درآمد و شاخص نیکی ۲۲۵ ژاپن ۳.۹ درصد کاهش یافت. شاخصاماسسیآی آسیا اقیانوسیه تا ۳ درصد افت کرد که بیشترین کاهش از آوریل سال گذشته محسوب میشود. این وضعیت پس از آن رخ داد که جمهوری اسلامی ایران در پی حملات، تنگه هرمز را بست و نگرانیها در مورد بحران جهانی تأمین انرژی را افزایش داد.
بازار سهام آمریکا نیز از این روند نزولی در امان نماند. در روز پنجشنبه، بازار سهام آمریکا بیش از ۱ تریلیون دلار از ارزش خود را تنها در یک روز از دست داد. شاخص صنعتی داو جونز در طول روز نزدیک به ۱۱۰۰ واحد کاهش یافت، در حالی که قیمت نفت آمریکا به بالای ۸۰ دلار در هر بشکه رسید. روز جمعه نیز بازار سهام آمریکا تحت تاثیر افزایش شدید قیمت نفت و انتشار دادههای ضعیف از بازار کار، با کاهش بسته شد. شاخص میانگین صنعتی داو جونز ۰.۹۵ درصد کاهش یافت و شدیدترین افت هفتگی خود را از اوایل آوریل ۲۰۲۵ ثبت کرد. شاخص S&P ۵۰۰ نیز با کاهش ۱.۳۳ درصدی و شاخص نزدک کامپوزیت با افت ۱.۵۹ درصدی مواجه شدند.
در آخرین معاملات بازار جهانی انرژی در هفته نخست مارس، قیمت نفت وست تگزاس اینترمیدیت (WTI) با رشد ۱۲.۲۱ درصدی روی رقم ۹۰ دلار و ۹۰ سنت بسته شد. قیمت نفت برنت نیز با ثبت افزایش ۸.۵۲ درصدی، روی رقم ۹۲ دلار و ۶۹ سنت به تعطیلات رفت. قیمت نفت موربان (ابوظبی) نیز از ۱۰۰ دلار فراتر رفت.
بیشتر بخوانید: دود جنگ به چشم کشورهای عربی رفت/ پیامدهای گسترده جنگ برای کشورهای حاشیه خلیج فارس چیست؟
بورس امارات که از ترس ریزش برای چند روز بسته شده بود، در روز پنجم حمله آمریکا و اسرائیل به ایران بازگشایی شد و بلافاصله شاهد سقوط ۵ درصدی بود. شاخص بازار سرمایه امارات از محدوده ۶۵۵۰ واحد به ۶۲۰۰ واحد عقبنشینی کرد. به نظر میرسد این ریزش به دلیل گسترش نگرانیها نسبت به تبعات ادامه جنگ بر اقتصاد شکننده این کشور بوده است.
بازار انرژی نیز وضعیت بحرانی را تجربه کرد. گلدمنساکس هشدار داد که قطع یکماهه جریان گاز از تنگه هرمز، قیمت را در اروپا ۱۳۰ درصد افزایش میدهد. ذخایر گازی اروپا نیز به زیر ۳۰ درصد سقوط کرده است.
بازار جهانی انرژی از زمان شروع جنگ با یکی از بیسابقهترین شوکهای تاریخ تجارت گاز طبیعی مایع (الانجی) روبهرو شد. شرکت «قطر انرژی» اعلام کرد که پس از حمله پهپادی و موشکی به این کشور، تولید گاز طبیعی مایع و فرآوردههای مرتبط به طور کامل متوقف شده است. این حملات به توقف تولید در مجتمع عظیم رأس لفان و شهر صنعتی مسیعید منجر شد. این مسئله عرضه گاز به کشورهایی، چون چین، هند، ژاپن و چندین کشور اروپایی را با وقفه مواجه کرده است.
تنگه هرمز، که روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت و گاز از آن عبور میکند، نقشی حیاتی در بازار انرژی جهان دارد. هر اتفاقی که در این تنگه بیفتد، اثر مستقیمی بر بازار انرژی خواهد داشت. پیش از آغاز جنگ، قیمت نفت از ۶۰ به ۷۰ دلار افزایش یافت. اما پس از شروع جنگ، قیمت تا ۸۳ دلار و در مواقعی تا ۸۷ دلار افزایش پیدا کرد. به دنبال این افزایش، قیمت هر بشکه بنزین از ۸۲ دلار به ۹۴ دلار و حتی تا ۱۰۷ دلار رسید.
تنشهای منطقهای بر ثبات اقتصادی جهان تاثیر گذاشته است و نگرانیها از ادامه این روند و پیامدهای آن را افزایش میدهد.