اقتصاد۲۴- بازار جهانی نفت در هفته منتهی به ۲۲ فروردین تحت تاثیر حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و وضعیت تنگه هرمز با نوسانات شدید همراه بود. در حالی که تهدیدهای نظامی و اختلال در عرضه نفت در ابتدای هفته قیمتها را افزایش داد، اعلام آتشبس موقت و امید به مذاکرات، در ادامه موجب افت قابل توجه قیمتها شد. هرچند تداوم ابهام درباره بازگشایی تنگه هرمز و آینده مذاکرات مانع از تثبیت روند کاهشی در بازار شد.
در آغاز هفته، قیمت نفت تحت تاثیر افزایش نگرانیها از تشدید تنش میان ایران و آمریکا رشد کرد. نفت برنت، به عنوان شاخص جهانی، با افزایش ۱.۴ درصدی به ۱۱۰.۶ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام ایالات متحده نیز با رشد ۱.۸ درصدی در سطح ۱۱۳.۶۰ دلار معامله شد.
بازار نفت در این روز تحت تاثیر ضربالاجلی قرار داشت که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، تعیین کرده بود. وی تهدید کرده بود در صورتی که ایران تا روز چهارشنبه ساعت ۳:۳۰ به وقت ایران برای توافق اقدام نکند یا تنگه هرمز را بازگشایی نکند، نیروگاهها و پلهای ایران هدف حمله قرار خواهند گرفت. این تهدیدها نگرانیها درباره اختلال در عرضه نفت را افزایش داد و موجب رشد قیمتها شد.
در شرایطی که ایران نیز نشانهای از تمایل به توافق یا بازگشایی تنگه هرمز نشان نمیداد، فضای نااطمینانی در بازار نفت تشدید شد.
گزارش رویترز همچنین نشان داد که نفت وستتگزاس اینترمدیت برخلاف الگوهای معمول، اختلاف قیمت خود با برنت را حفظ کرده است چراکه قرارداد تحویل آن برای ماه مه است، در حالی که قرارداد برنت برای ژوئن منعقد شده و این موضوع نشان میدهد بشکههایی با زمان تحویل نزدیکتر با قیمت بالاتری معامله میشوند.
در ادامه هفته، روند افزایشی قیمتها ادامه یافت. قیمت نفت خام آمریکا با رشد ۲.۵۰ درصدی به ۱۱۵.۲۲ دلار در هر بشکه رسید و نفت برنت نیز با افزایش ۱.۲۶ درصدی در سطح ۱۱۱.۱۵ دلار معامله شد.
ناامیدی بازار انرژی از دستیابی ایران و آمریکا به توافق آتشبس موقت، عامل اصلی این افزایش قیمت بود. با نزدیک شدن به پایان ضربالاجل تعیینشده از سوی ترامپ، همچنان خبری از توافق یا بازگشایی تنگه هرمز منتشر نشده بود و این مساله نگرانیها درباره احتمال حمله به زیرساختهای انرژی ایران را افزایش داد.
بیشتر بخوانید:قیمت نفت ۱۴۰ دلار را رد کرد
ترامپ در این روز اعلام کرد که اگر ایران تنگه هرمز را باز نکند «یک تمدن نابود خواهد شد». در مقابل، ایران نیز نشانهای از عقبنشینی یا توافق نشان نمیداد. با این حال بازار نفت در وضعیت انتظار قرار داشت. با وجود حملات متقابل به برخی زیرساختهای انرژی از جمله پتروشیمیها و همچنین زیرساختهای حملونقل مانند راهآهن در ایران، قیمت نفت واکنش شدیدی نشان نداد. به نظر میرسید معاملهگران منتظر انتشار خبری مهم هستند که احتمالا آن را مثبت ارزیابی میکردند، زیرا انفجار قیمتی در بازار رخ نداد. حتی قیمت نفت برنت در ساعات پایانی ضربالاجل، حدود ساعت یک بامداد، به حدود ۱۰۳ دلار در هر بشکه کاهش یافت.
با اعلام توافق آتشبس مشروط میان ایران و آمریکا، بازار نفت در معاملات ابتدایی آسیا با ریزش قابل توجهی مواجه شد. بهای نفت خام وستتگزاس اینترمدیت با افت ۱۴.۳۸ درصدی به ۹۶.۷۱ دلار در هر بشکه رسید و نفت برنت نیز با کاهش ۱۲.۹۳ درصدی در سطح ۹۵.۱۴ دلار معامله شد.
این سقوط قیمتی پس از آن رخ داد که ترامپ اعلام کرد در صورت برقراری عبور ایمن از تنگه هرمز، عملیات نظامی علیه ایران به مدت دو هفته متوقف خواهد شد. او در ساعات پایانی ضربالاجل در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» اعلام کرد که به زیرساختها حمله نخواهد کرد و یک آتشبس دو هفتهای برقرار میشود.
ترامپ همچنین با اشاره به پیشنهاد ۱۰ مادهای ایران، این ۱۰ شرط را مبنایی برای آغاز گفتوگو و حرکت به سمت صلح بلندمدت توصیف کرد و گفت مذاکرات میتواند به توافقی پایدارتر منجر شود. در همین راستا، نخستوزیر پاکستان از دو طرف دعوت کرد برای گفتوگو درباره توافق نهایی و حل اختلافات به اسلامآباد سفر کنند.
پس از سقوط شدید قیمتها، بازار نفت در معاملات روز پنجشنبه اندکی افزایش یافت. قیمت نفت برنت با افزایش ۱.۹۶ دلاری معادل ۲.۰۷ درصد به ۹۶.۷۱ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وستتگزاس اینترمدیت نیز با رشد ۲.۶ دلاری معادل ۲.۷۵ درصد به ۹۷.۰۱ دلار در هر بشکه افزایش یافت.
افزایش قیمتها ناشی از نگرانیها درباره محدود ماندن جریان انرژی از طریق تنگه هرمز بود. گزارشها نشان میداد این تنگه همچنان به طور کامل بازگشایی نشده و عبور نفتکشها با محدودیت مواجه است.
قیمت هر دو شاخص نفتی در معاملات روز چهارشنبه، پس از اعلام آتشبس دو هفتهای، به زیر ۱۰۰ دلار سقوط کرده بود و نفت WTI بزرگترین کاهش روزانه خود از آوریل ۲۰۲۰ را ثبت کرد. با این حال تحلیلگران معتقد بودند ریسکهای ژئوپلیتیکی همچنان بالا است و مشخص نیست مذاکرات میان ایران و آمریکا چه تاثیری بر جریان صادرات نفت خواهد داشت. شرکتهای کشتیرانی نیز اعلام کردند پیش از ازسرگیری کامل ترانزیت از تنگه هرمز به شفافیت بیشتری درباره شرایط آتشبس نیاز دارند.
در معاملات روز جمعه، قیمت نفت بار دیگر روند افزایشی گرفت. قیمت نفت خام آمریکا با افزایش ۰.۵۱ درصدی به ۹۸.۴۶ دلار در هر بشکه رسید. نفت برنت نیز با افزایش ۰.۸۹ درصدی در سطح ۹۶.۷۷ دلار معامله شد.
افزایش قیمتها در شرایطی رخ داد که طرفین از مفاد اولیه آتشبس فاصله گرفته بودند. ایران اعلام کرد که لبنان نیز بخشی از توافق آتشبس بوده و با هدف قرار گرفتن پالایشگاه لاوان، ورود پهپاد به ایران و ادامه حملات به لبنان، آتشبس نقض شده است.
در همین شرایط تنگه هرمز همچنان بازگشایی نشد و عبور نفتکشها تنها با مجوز ایران و در تعداد محدود گزارش شد. در پایان روز و پس از گذشت دو روز از آتشبس، قیمت نفت دوباره سهرقمی شد و به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.
در همین زمان دولت آمریکا اعلام کرد قصد دارد ۳۰ میلیون بشکه نفت خام از ذخایر استراتژیک خود را به بازار عرضه کند. این اقدام با هدف کاهش فشار قیمتی در شرایط افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی و محدودیت عرضه صورت میگیرد.
در آخرین معاملات هفته، قیمت نفت بار دیگر کاهش یافت. نفت وست تگزاس اینترمیدیت آمریکا در سطح ۹۶.۵۷ دلار در هر بشکه بسته شد و نفت برنت به ۹۵.۲۰ دلار رسید.
کاهش قیمتها نه به دلیل افزایش عبور و مرور از تنگه هرمز، بلکه به دلیل انتشار نشانههایی از آغاز روند دیپلماتیک بود. گزارشها از پرواز مقامات ایرانی به اسلامآباد حکایت داشت. در حالی که تا روز جمعه مشخص نبود هیات ایرانی به این مذاکرات خواهد پیوست یا خیر، انجام دو پرواز از ایران به اسلامآباد موجب شد قیمت نفت در آستانه آغاز مذاکرات کاهش یابد.
بازار نفت هفته را با امید محتاطانه به مذاکرات به پایان رساند. جنگ علیه ایران و اختلال در عبور از تنگه هرمز باعث توقف ترانزیت دستکم ۱۲ میلیون بشکه نفت در روز، معادل حدود ۱۲ درصد از عرضه جهانی، از منطقه غرب آسیا شده است. با این حال امید به بازگشایی تنگه هرمز و کاهش اختلال در عرضه جهانی انرژی موجب شد قیمتها اندکی کاهش یابد، هرچند هنوز نشانههای قطعی از پایان جنگ یا بازگشایی کامل این گذرگاه حیاتی دیده نمیشود.
در مجموع، بازار نفت در این هفته نوسانات شدیدی را تجربه کرد، اما روند کلی قیمتها نسبت به اوج ابتدای هفته بیشتر کاهشی بود. در حالی که تهدیدهای نظامی، احتمال حمله به زیرساختهای ایران و بسته ماندن تنگه هرمز در ابتدای هفته قیمتها را به سطوح بالای ۱۱۰ دلار رساند، اعلام آتشبس موقت و امید به آغاز مذاکرات باعث سقوط قابل توجه قیمتها به زیر ۱۰۰ دلار شد. با وجود بازگشت مقطعی قیمتها در پی تداوم ریسکهای ژئوپلیتیکی و محدودیت عبور نفتکشها، همچنان عامل اصلی تعیینکننده در بازار نفت چشمانداز مذاکرات ایران و آمریکا و وضعیت بازگشایی تنگه هرمز باقی مانده است.