اقتصاد۲۴- بر اساس دادههای آژانس بینالمللی انرژی در ماه مارس ۲۰۲۶، وضعیت بازار جهانی نفت تحتتاثیر مستقیم تحولات ژئوپولیتیکی در خلیج فارس و تنگه هرمز دستخوش تغییرات چشمگیری شد. موجودی جهانی نفت مشاهدهشده در این ماه حدود ۸۵ میلیون بشکه کاهش یافت؛ در حالیکه ذخایر نفت در خارج از منطقه خلیج فارس خاورمیانه با کاهش ۲۰۵ میلیون بشکهای (معادل ۶.۶ میلیون بشکه در روز) مواجه شدند. این تغییرات بازتابی از اختلالات ناشی از کاهش عبور و مرور از تنگه هرمز به عنوان یکی از حیاتیترین مسیرهای انرژی جهان و محدودیتهای زنجیره تامین جهانی است.
میزان نفت در مسیر حملونقل یا اصطلاحا نفت روی آب، به دنبال بسته شدن تنگه هرمز ۱۰۷ میلیون بشکه (معادل ۳.۴ میلیون بشکه در روز) کاهش یافت و مجموع نفت در حال انتقال در بازارهای جهانی ۱۸۱ میلیون بشکه (۵.۸ میلیون بشکه در روز) پایینتر از سطوح پیشین ثبت شد.
در مقابل، به دلیل موانع صادراتی و توقف جریانهای تجاری، ذخیرهسازی شناور نفت خام و فرآوردههای نفتی در خاورمیانه با افزایشی بیش از 200 میلیون بشکه (۳.۲ میلیون بشکه در روز) روبهرو شد. افزون بر این، ذخایر نفت خام زمینی در این منطقه نیز بیش از 40 میلیون بشکه (حدود ۶۶۰ هزار بشکه در روز) افزایش یافت؛ موضوعی که نشان میدهد تولیدکنندگان منطقه در واکنش به انسداد مسیرهای صادراتی، بخش بیشتری از تولید خود را به حالت ذخیره درآوردهاند.
از سوی دیگر، چین در ماه مارس به فرآیند ذخیرهسازی فعال نفت خام ادامه داد و حدود ۴۰ میلیون بشکه نفت به مخازن خود افزود. در مقابل، سایر کشورهای غیرعضو OECD مجموعاً ۳۷ میلیون بشکه کاهش موجودی را تجربه کردند که بخش عمده آن در منطقه آسیا رخ داد.
در میان فرآوردههای نفتی، گازوئیل و سوخت جت/کروزین به شکل محسوسی کاهش یافتهاند. علت اصلی این افت، از یک سو توقف صادرات از خلیج فارس و از سوی دیگر کاهش سطح فعالیت پالایشگاههای آسیایی عنوان شده است؛ عواملی که سبب محدودیت قابل توجه در عرضه جهانی این محصولات شدهاند.
طبق دادههای تحلیلی Kpler و Kayrros، در زمان نگارش گزارش، در حالیکه ذخایر زمینی نفت خام در منطقه به ۲۶۲ میلیون بشکه رسیده بود، حدود ۱۷۱ میلیون بشکه نفت نیز در نفتکشهای مستقر در خلیج فارس ذخیره شده بود.
در فوریه ۲۰۲۶، پیش از شروع جنگ، برای اولین بار از ژانویه ۲۰۲۵، ذخایر جهانی نفت خام ۳.۲ میلیون بشکه کاهش یافت و به ۸,۱۸۵ میلیون بشکه رسید.
در همین حال، ذخایر نفت موجود در خشکی در مجموع ۱۸ میلیون بشکه افزایش یافت. این افزایش به طور عمده به دلیل رشد ۲۹ میلیون بشکهای ذخایر در کشورهای غیرعضو OECD بود که سهم چین با افزایش ۲۶ میلیون بشکهای قابل توجه بود. این افزایش، کاهش ۱۰ میلیون بشکهای ذخایر در کشورهای عضو OECD را جبران کرد.
در نهایت، برای نخستین بار طی شش ماه گذشته، حجم نفت در مسیر حملونقل با کاهش ۲۲ میلیون بشکهای مواجه شد که این موضوع شامل ۱۳ میلیون بشکه کاهش در نفت خام و ۹ میلیون بشکه کاهش در فرآوردههای نفتی بود. این روندها در مجموع نشان میدهند که بازار جهانی نفت در آستانه فصلی قرار دارد که تعادل عرضه و تقاضا به شدت به تحولات ژئوپولیتیکی و دسترسی به مسیرهای حملونقل انرژی وابسته است.