اقتصاد۲۴- بازگشایی بورس پس از هفتهها تعطیلی، به معضلی اساسی برای تصمیمگیران وزارت اقتصاد و سازمان بورس تبدیل شده و همچنان بهطور دقیق اعلام نشده است که چه تصمیم قطعی برای آغاز دوباره فعالیت بازار سرمایه اتخاذ خواهد شد.
با شروع جنگ در نهم اسفندماه سال گذشته، کرکره بازار سرمایه نیز تحت تأثیر نگرانیها نسبت به وضعیت معاملات و احتمال زیان سنگین سهامداران پایین کشیده شد و این تعطیلی تا امروز ادامه یافته است.
طی این مدت (که بیش از دو ماه شده است) سازمان بورس صرفاً به انتشار اطلاعیههایی با مضمون تمدید تعطیلی تا پایان هفته اکتفا کرده و در پایان هر هفته نیز همین رویه را برای هفته بعد تکرار کرده است. هرچند صیدی رئیس سازمان بورس در نخستین روز اردیبهشتماه ـ یعنی حدود بیست روز پیش ـ اعلام کرده بود که بورس طی ۱۰ تا ۱۲ روز آینده بازگشایی خواهد شد و انتظار میرفت بازار در ۱۲ اردیبهشت فعالیتش را از سر بگیرد، اما اکنون بیش از بیست روز از این وعده گذشته و هنوز خبری از تصمیمی شفاف درباره وضعیت نگرانکننده بورس و سهامداران نیست.
مهدی محمودیان، کارشناس بازار سرمایه، اظهار داشت: «کشور در حال حاضر در فضای آتشبس قرار دارد و هر لحظه ممکن است جنگ جدیدی آغاز شود، مگر اینکه این آتشبس به توافقی منتهی شود که از دل آن تفاهمنامهای برای پایان جنگ شکل بگیرد. بنابراین، بازار سرمایه در چنین وضعیت شکنندهای که ذاتاً بازاری ترسو است، اگر بازگشایی شود، میتواند با صفهای فروش سنگین مواجه شود. اکنون قیمت سهام در سطوح پایینی قرار دارد و از ارزشهای واقعی خود بسیار فاصله گرفتهاند. اگر در همین شرایط بدون توافق و با فضای بیثبات، بازار باز شود و صفهای فروش شکل بگیرد، قیمتها از این هم پایینتر خواهد آمد.»
وی ادامه داد: «در چنین فضای جنگی، بازگشایی بورس به احتمال زیاد به تشکیل صفهای فروش سنگین منجر میشود و حتی اگر دولت چندین هزار میلیارد تومان منابع حمایتی وارد بازار کند، باز هم قفل این صفها باز نخواهد شد. باید توجه داشت که مارکت بورس ایران حدود ۹۰ میلیارد دلار ارزش دارد و این رقم بسیار بزرگتر از سطح حمایتهای احتمالی دولت است. در نتیجه معتقدم از آنجا که چشمانداز روشنی از وضعیت اقتصادی کشور وجود ندارد، بهتر است تا تعیین تکلیف این شرایط، بازار سرمایه همچنان بسته بماند تا اینکه بتوانیم وارد یک فضای باثبات اقتصادی شویم.
به گفته محمودیان؛ اگر بورس در این وضعیت باز شود، سهام هر روز منفی میخورند و این امکان وجود دارد که ظرف یک ماه ارزش دارایی سهامداران نصف شود؛ بنابراین طبیعی است که کسی راضی نباشد بازار در این شرایط بازگشایی شود.»
بیشتر بخوانید:بورس در چه شرایطی بازگشایی میشود؟ / از میانه اسفند دنبال بازگشایی بازار سهام بودیم
این کارشناس در ادامه درباره راهکارهای عملی گفت: «همانطور که صندوقهای طلا و درآمد ثابت قابل معامله هستند، باید به سمتی حرکت کنیم که انواع اوراق برای تأمین مالی عرضه شود؛ یعنی دولت اجازه دهد شرکتها از طریق انتشار اوراق مختلف تأمین مالی کنند. در حوزه سهام نیز باید اجازه عرضه اولیهها داده شود. همچنین اگر قرار است بازگشایی بورس با حمایت دولت و سازمان بورس انجام شود، به نظر من نباید همه نمادها همزمان باز شوند، بلکه باید گروهها و سهمهایی که کمترین اثر را از جنگ گرفتهاند بهتدریج بازگشایی شوند.»
محمودیان افزود: «توصیه من این است که بازار سرمایه ابتدا روی سهام شرکتهایی که از جنگ آسیبی ندیدهاند متمرکز شود و بازگشایی بهصورت پلکانی و مقطعی انجام گیرد. همچنین بسیاری از صنایع هستند که مواد اولیه آنها یا صادراتشان وابسته به رفع محاصره اقتصادی است، بنابراین چنین صنایعی نباید بازگشایی شوند؛ زیرا خط تولید آنها خوابیده، مواد اولیه نرسیده یا امکان صادرات ندارند و فعالیتشان مختل شده است.»
وی تأکید کرد: «برای صنایعی مثل فولادیها که در جریان جنگ آسیب جدی دیدهاند نیز دولت میتواند برای سطح مشخصی از ارزش دارایی سهامداران (مثلا ده میلیون تومان سهام)، بسته حمایتی ارائه دهد. زیرا باید بدانیم که این صنایع در زمان بازگشایی با صفهای فروش سنگین مواجه خواهند شد و بنابراین دولت و سازمان بورس باید برای حمایت از سهامداران این گروهها راهکارهای مشخصی داشته باشند تا در زمان بازگشایی، سهامداران کمتر متضرر شوند و احساس کنند مورد حمایت قرار میگیرند.»
تحلیل گر بازار درباره پیشبینی خود از زمان بازگشایی بورس نیز گفت: «تا زمانی که توافقی حاصل نشده، بازگشایی بورس منطقی نیست؛ زیرا هر لحظه ممکن است جنگ جدیدی شروع شود. باید منتظر بمانیم تا فضای اقتصادی کشور به ثبات نسبی برسد. اگر بدون در نظر گرفتن این شرایط، بازار باز شود، ارزش دارایی مردم مانند برفی که در حال آب شدن است به سرعت کاهش مییابد؛ چون نه حمایتی انجام شده و نه بازار در زمان مناسبی باز شده است. چنین روندی قطعاً نارضایتی بیشتری نسبت به وضعیت فعلیِ بسته بودن بازار به همراه خواهد داشت.»
وی در پایان درباره ارزش واقعی بورس ایران گفت: «بورس طی این مدت از سایر بازارها عقب مانده و جای رشد زیادی دارد؛ اما چشماندازی که اکنون پیشروی بورس است، در شرایطی که ناامنی و ترس بر اقتصاد سایه انداخته، بازار را به سمت منفی شدن سوق میدهد؛ بنابراین ضروری است شرایطی ایجاد شود تا اعتماد مردم به بازار سرمایه بازگردد.»