اقتصاد۲۴-پس از موجی از گلایهها درباره فروش بدون قرعهکشی اخیر برخی از خودروسازان، حالا پای دادستانی تهران هم به ماجرا باز شده است. این فروش اینترنتی هفته گذشته قرار بود بدون قرعهکشی انجام شود اما با اختلال در سامانه همراه شد و بسیاری از متقاضیان نتوانستند ثبتنام کنند. موضوعی که صدای اعتراض کاربران را بلند کرد. پیامهای رسیده از برخی از شهروندان نشان میدهد تعداد زیادی از متقاضیان از همان ساعات ابتدایی صبح پشت درهای بسته سامانه ماندند. آنها میگویند سایت اجازه ورود نمیداد و در نهایت با پیام «متقاضی محترم، ظرفیت فروش به اتمام رسیده است» روبهرو شدند. برخی میگویند حتی از صبح تا بعدازظهر منتظر باز شدن سامانه بودند اما باز هم موفق به ثبتنام نشدند. حتی آنهایی که سرعت اینترنت بهتری داشتند نیز پس از ورود به سایت با اعلام تکمیل ظرفیت مواجه شدند. حتی برخی میگویند فقط ده دقیقه سامانه برای ثبتنام باز بوده است.
در پی افزایش این نارضایتیها روز گذشته دادستانی تهران اعلام کرد موضوع را بررسی کرده است. علی صالحی، دادستان تهران با اشاره به گزارشهای دریافتی درباره نحوه فروش اخیر محصولات گفت: «این موضوع در چهارچوب صیانت از حقوق عامه مورد رصد قرار گرفته و پس از مشاهده مشکلات در دسترسی متقاضیان به سامانه ثبتنام، دستورهای لازم برای رفع ایرادها صادر شده است.» صالحی در این باره توضیح داد: «ظرفیت ثبتنام این شرکتها در مدت کوتاهی تکمیل شده و بسیاری از شهروندان نتوانستهاند فرآیند ثبتنام را کامل کنند.»
برهمین اساس، دادستانی تأکید کرده است: «در طرحهای بعدی فروش، شرایطی فراهم شود تا همه متقاضیان دسترسی برابر به سامانه داشته باشند و از هرگونه سوءاستفاده یا تخلف احتمالی جلوگیری شود.» دادستان تهران همچنین اعلام کرد: «در صورتی که تعداد ثبتنامکنندگان بیش از ظرفیت اعلامشده باشد، شرکتها موظفاند از روشهایی مانند قرعهکشی یا شیوههای مشابه برای برقراری عدالت میان متقاضیان استفاده کنند.» البته ماجرا به همین جا ختم نشد و در سمت دیگر ماجرا وزارت صمت نیز به این اتفاق ورود کرد. تاجایی که وزیر صمت دستور داد تا کارگروهی به صورت ویژه دلایل بروز این موضوع را بررسی کند که نتیجه آن طی روزهای آینده اعلام خواهد شد.
این اولین بار نیست که سامانه فروش خودروسازان با اختلال روبهرو میشود. در دورههای قبلی نیز از دسترس خارج شدن سایت با توجیه حجم بالای مراجعهکنندگان شرح داده میشد. با این حال، تکرار این وضعیت پرسشهایی را ایجاد کرده است. اینکه مشکل به محدود بودن ظرفیت فروش بازمیگردد یا به ضعف زیرساختهای فنی شرکتها یا اختلال در اینترنت؟
در همین زمینه احمد شانیان، معاون بازرسی و نظارت بر کالاهای سرمایهای سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان در گفتوگو با «ایران» در واکنش به این اتفاق میگوید: «دستورالعمل شورای رقابت درباره چهارچوب کلی قیمتگذاری خودروهای داخلی و مونتاژی، نحوه عرضه و شرایط تقاضا را مشخص کرده، اما درباره مدل دقیق فروش، اعم از قرعهکشی، تکمیل ظرفیت یا سایر روشها، الزام مشخصی تعیین نکرده و این انتخاب را به خود شرکتها سپرده است. برهمین اساس خودروسازان مجاز بودهاند فروش را از طریق سامانههای خود و با مدلهای متفاوت انجام دهند.» البته او تأکید کرد: «با پیگیری این سازمان و دستور دادستانی محترم تهران، تغییر رویه و ایجاد مدل فروش با شفافیت و عدالت بالاتر جهت ثبتنام به خودروسازان ابلاغ شد.»
موضوعی که نشان میدهد بازگشت قرعهکشی به فروش خودرو همچنان به عنوان یک گزینه روی میز باقی مانده است.از سوی دیگر، شانیان تأکید کرد: «یکی از دلایلی که باعث میشود حجم تقاضا برای خرید از سامانه بالا باشد فاصله بالای قیمت کارخانه و بازار خودروهاست.»
معاون بازرسی و نظارت بر کالاهای سرمایهای سازمان حمایت علت افزایش تقاضا برای خرید خودروها در سامانه را فاصله قیمتی و میزان عرضه و تقاضا میداند و میگوید:«آمارها نشان میدهد تعداد متقاضیان فقط برای طرح فروش یکی از خودروسازیها در دوره اخیر، حدود دو میلیون و ۳۰۰ هزار نفر بوده است. برای این حجم از متقاضی تنها ۱۱ هزار دستگاه خودرو عرضه شدهاست. در این شرایط وقتی برای چند هزار خودرو، چندین میلیون نفر متقاضی وجود دارد، طبیعی است که بخش بزرگی از متقاضیان از فرآیند ثبتنام جا بمانند و سطح نارضایتی بالا برود. البته مجموعهای از عوامل از سرعت اینترنت گرفته تا بار سنگین سامانه و محدودیت ظرفیت، میتواند در بروز این اختلالها مؤثر بوده باشد.» همچنین شانیان از افزایش عرضه خودروها با تمهیدات وزارت صمت خبر میدهد و میگوید: «با برنامهریزی صورت گرفته توسط وزارت صمت نسبت به افزایش تولید و عرضه خودروهای داخلی، مونتاژی و همچنین وارداتی، بزودی شاهد کاهش التهاب بازار و برقراری ثبات نسبی در بازار خودرو خواهیم بود.»
یکی از دلایلی که باعث میشود حجم تقاضا برای خرید از سامانه بالا باشد فاصله عجیب قیمت کارخانه و بازار خودروهاست. در بسیاری از موارد قیمت کارخانه با بازار آزاد فاصله قابل توجهی دارد. اختلافی که در برخی از مدلها حتی تا یک میلیارد تومان هم میرسد.
یکی از راه حلهایی که برای کاهش این مشکلات در زمینه شیوه فروش خودرو ارائه میشود؛ افزایش تولید و عرضه است. روز گذشته محمد اتابک، وزیر صمت در گفتوگو با خبرگزاری صدا و سیما به افزایش تولید خودرو اشاره کرد. سید محمد اتابک درباره وضعیت قیمت خودرو در بازار گفت: «در رابطه با موضوع خودرو، جلسات متعددی برگزار شد و در تمامی این جلسات به فعالان این حوزه اطمینان داده شد. همچنین در خصوص تأمین مصالح مورد نیاز آنها، از جمله ورق، پلیمر و سایر مواد اولیه، توضیحات لازم ارائه شد.
در این میان شایعاتی نیز در بازار شکل گرفته بود که تأثیرات مثبتی بر بازار نداشته است. علاوه بر این، برخی واسطهها اقداماتی در بازار انجام دادند که در عمل منجر به فروش واقعی نشد و صرفاً اعلام قیمت صورت گرفت که همین موضوع تا حدی باعث افزایش قیمتها و ایجاد تلاطم در بازار خودرو شد. در همین زمینه، جلساتی نیز با دو تولیدکننده عمده خودرو برگزار شد تا زمینه افزایش تولید فراهم شود. ما در ماههای اسفند و فروردین با کاهش نسبی تولید مواجه بودیم که امید میرود تولیدات به روال عادی خود بازگردد.» اتابک افزود: «همچنین در خصوص خودروهای وارداتی چندی پیش گفته شد که واردات متوقف شده است، در حالی که ما واردات را متوقف نکردهایم و این موضوع همچنان در حال پیگیری است.امیدواریم با کمی صبر از سوی فعالان و مصرفکنندگان، آرامش به بازار خودرو بازگردد. البته باید توجه داشت که وضعیت بازار خودرو تا حدی با نرخ ارز نیز ارتباط دارد؛ با این حال این تأثیر در خودروهای داخلی باید کمتر و در خودروهای وارداتی طبیعتاً بیشتر باشد.»