اقتصاد۲۴- در پی بمباران دوشنبه صبح، سازمان منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی اعلام کرد که مجتمع پتروشیمی کارون در ماهشهر در دو نوبت هدف حمله قرار گرفته است. اگرچه در رسانههای خارجی ادعاهایی مبنی بر ارتباط این مجتمع با صنایع موشکی مطرح شد، اما آسیب به این کارخانه ۳۴ هکتاری صنایع مصرفی کشور را تحت الشعاع قرار میدهد. پتروشیمی کارون یکی از مهمترین زنجیرههای تأمین بسیاری از کالاهای روزمره مردم است.
پتروشیمی کارون که در سال ۱۳۸۰ با سرمایهگذاری مشترک ایران، آلمان و سوئد تأسیس شد و اهمیت آن در انحصار تولید محصولات آن است.
این مجتمع اولین و تنها تولیدکننده اصلی ایزوسیاناتها در ایران و از معدود واحدهای تولیدی این ماده در کل خاورمیانه است. دو محصول راهبردی این کارخانه شامل دیفنیلمتان دیایزوسیانات یا همان MDI است که کارون به عنوان تنها تولیدکننده آن در کشور با ظرفیت سالانه ۴۰ هزار تن شناخته میشود و این ماده خوراک اولیه و کلیدی زنجیره پلییورتان به شمار میرود.
بیشتر بخوانید: فیلم/ آخرین وضعیت پتروشیمی ماهشهر پس از حمله اسرائیل
محصول راهبردی دیگر این مجتمع تولوئن دیایزوسیانات یا TDI است که به عنوان خوراک اصلی برای تولید فومهای انعطافپذیر کاربرد دارد. این دو محصول شیمیایی، سنگبنا و مواد اولیه دهها صنعت پاییندستی هستند که هرگونه توقف در عرضه آنها، مانند یک دومینو تمام صنایع مصرفی را به تعطیلی یا بحران میکشاند.
با آسیب دیدن خطوط تولید و از بین رفتن بخشی از محصولات پتروشیمی کارون در حملات روز دوشنبه، زنجیره تأمین چندین بازار کلیدی کشور بهشدت تهدید میشود. در صنعت خودروسازی، ماده MDI صادرشده از کارون به عنوان ماده اصلی در تولید صندلی خودرو، داشبورد، غربیلک فرمان و پنلهای داخلی خودرو نقش دارد و این صنعت که پیش از این به دلیل آسیب به بخش فولاد دچار نوسان قیمت شده بود، اکنون با شوک جدیدی در قطعات پلیمری مواجه است.
همزمان در بازار لوازم خانگی و صنایع برودتی، این ماده عایق اصلی حرارت در بدنه یخچالها، فریزرها و سردخانههاست و این بازار که در چهار ماه گذشته رشد قیمت ۴۵ درصدی را ثبت کرده، حالا با کاهش مواد اولیه در معرض پتانسیل جهش قیمتی جدیدی قرار دارد.
علاوه بر این، صنعت ساختمان و کالای خواب نیز از این ترکشها در امان نیستند؛ چرا که کاهش تولید واحدهای TDI و MDI مستقیماً بر روند تولید و قیمت نهایی ساندویچپنلها شامل دو لایه ورق محافظ (فلزی) و یک هسته عایق سبک، عایقهای ساختمانی، کفش، مبلمان و انواع تشک و فومهای صنعتی اثر منفی میگذارد.
در واقع با آسیب گسترده به پتروشیمی کارون ابر و اسفنج مبلمان، تشکهای خوشخواب، صندلی خودرو و فومهای بالشتکی بزرگ و بسیاری کالاهای دیگر دستخوش افزایش قیمتها خواهند شد.
بخش نگرانکننده این حادثه، فرآیند بازسازی و بازگشت این مجتمع به مدار تولید است. کارشناسان انرژی معتقدند در شرایط کنونی، روند بازسازی به دلیل دو عامل عمده با کندی جدی روبهرو خواهد شد. از یک سو موانع تحریمی و مالی قرار دارند که تأمین تجهیزات پیچیده پتروشیمی، انتقال ارز و خرید قطعات را بسیار زمانبر میکنند. از سوی دیگر، بحران مدیریت رانتی به عنوان یک مانع بزرگ خودنمایی میکند.
پتروشیمی کارون به دلیل ماهیت مواد خود که شامل ترکیبات بسیار سمی ایزوسیانات است و همچنین به دلیل مجاورت مستقیم با خورهای خلیج فارس، یک بمب ساعتی زیستمحیطی نیز محسوب میشود. تراکم غیرمعمول تأسیسات شیمیایی در ماهشهر و پیشینه آلودگیهای مزمن در این منطقه باعث شده است که ارزیابی دقیق خسارات زیستمحیطی این بمباران نیازمند سالها بررسی کارشناسی باشد.